«Δεν τα καταφέρνω, εγώ φταίω που το παιδί αντιδρά έτσι…» «Τι θέλει από μένα;» «Με έκανε ρεζίλι μπροστά σε τόσο κόσμο!» «Το κάνει επίτηδες για να γίνει το δικό του!» «Με χειρίζεται!» Χμμμ… δεν είμαι τόσο σίγουρη… Ποιοι είναι οι πραγματικοί λόγοι πίσω από τα tantrums του παιδιού;

tantrums και meltdowns

Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια των tantrums;

Δεν κάνει κάτι ΣΕ σένα, ζητάει κάτι ΑΠΟ σένα… με έναν τρόπο που μάλλον δεν γίνεται κατανοητός και πιθανότατα δεν είναι και αποδεκτός. Στην ουσία πρόκειται για μια απόπειρα επικοινωνίας του παιδιού. Ένα παιδί, όπως κάθε άνθρωπος, πασχίζει καθημερινά για την κάλυψη των αναγκών του. Η όποια συμπεριφορά έχει ως στόχο αυτό ακριβώς.

Όταν μια συμπεριφορά «ξεφεύγει», ποιοι είναι συνήθως οι λόγοι πίσω από τα tantrums;

  1. Μια ανάγκη δεν έχει καλυφθεί και ενώ το παιδί έχει δοκιμάσει πιο ήπιους τρόπους, δεν κατάφερε να την καλύψει, δεν «ακούστηκε», με αποτέλεσμα το αίτημα να γίνεται πιο επιτακτικό.
  2. Ένα αναπτυξιακό ορόσημο δεν έχει κατακτηθεί και το παιδί στην προσπάθειά του να καλύψει μια ανάγκη, δεν τα καταφέρνει, οπότε απογοητεύεται είτε το ίδιο από τον εαυτό του είτε ο γονιός από τις προσδοκίες του. Αυτές οι έντονες συμπεριφορές γνωστές και ως tantrum (ξέσπασμα θυμού) και/ή meltdown (αισθητηριακή κατάρρευση) μοιάζουν φαινομενικά ίδιες στην έκφραση –εκφράζουν θυμό– ωστόσο ποιοτικά είναι πολύ διαφορετικές.

Ο θυμός

Ο θυμός είναι συνήθως είναι έκφραση ενός δευτερογενούς συναισθήματος. Αυτό σημαίνει ότι κάτω από τον θυμό, υπάρχουν άλλα πρωτογενή συναισθήματα που δεν εκφράζονται ως τέτοια. Τις περισσότερες φορές δεν αναγνωρίζεται καν η ύπαρξή τους.

Μπορεί να φέρομαι θυμωμένα γιατί:

  • Έχω τρομάξει
  • Έχω αναστατωθεί
  • Έχω στεναχωρηθεί
  • Έχω πονέσει
  • Έχω ντραπεί ή
  • Ένα σωρό άλλα.

Ο φαύλος κύκλος του θυμού

Υπάρχει ένα έναυσμα που προκαλεί μια εσωτερική αντίδραση, η ένταση συσσωρεύεται, την εξωτερικεύω ξεσπώντας, το δράμα κορυφώνεται έως ότου εξαντληθώ και/ή αποσυρθώ και στη συνέχεια νιώθω άσχημα με τον εαυτό μου για όλο αυτό που μόλις έγινε.

tantrums και meltdowns

Ένα παιδί που ωρύεται, κλαίει, τσιρίζει, χτυπιέται, δαγκώνει, πέφτει στα πατώματα, τραυματίζει ή αυτοτραυματίζεται, σίγουρα δυσκολεύεται και το ίδιο και μάλλον νιώθει ότι δεν έχει άλλη… επιλογή να (εκ)δηλώσει αυτό που υπάρχει, όσο κάτι τέτοιο μπορεί να αποτελεί συνειδητή επιλογή.

Ο φαύλος κύκλος του θυμού είναι πραγματικά δύσκολος και για το παιδί είναι πραγματικά κουραστικό να γίνεται… «κακό παιδί». Ας μην το ξεχνάμε.

Τι είναι τα tantrums (ξέσπασμα θυμού)

Προκαλείται από το συναίσθημα της αδικίας και χαρακτηρίζεται από μια εξωστρέφεια προς το περιβάλλον, αφορά το μεταξύ των σχέσεων.

Όταν ένα παιδί κυριεύεται από το συναίσθημα της αδικία… μπουυυυμ! Υπάρχει μια ανάγκη του που δεν καλύφθηκε και απαιτείται αυτό να αλλάξει άμεσα. Κατά τη διάρκεια, το παιδί έχει –τουλάχιστον μερικό– έλεγχο των αντιδράσεών του, αυτοπροστατεύεται και ως έναν βαθμό είναι σε θέση να παρατηρήσει τη συμπεριφορά του γονέα, ώστε να προσαρμόσει την ένταση ή τη μορφή της συμπεριφοράς του κατάλληλα.

Αυτό μπορεί να εκληφθεί από τον γονέως ως «χειριστική συμπεριφορά», καθώς μόλις η ανάγκη καλυφθεί ή έστω ακουστεί, η έκρηξη εξαφανίζεται σχεδόν το ίδιο άμεσα όσο εμφανίστηκε.

Τι είναι το meltdown (αισθητηριακή κατάρρευση)

Προκαλείται από βαθιά ματαίωση ή οργανική υπερφόρτωση και το χαρακτηριστικό του είναι η στροφή εντός, προς τον ίδιο τον εαυτό. Το παιδί δεν ζητά να καλύψει κάτι, βιώνει μια βαθιά απογοήτευση που δεν μπορεί να διαχειριστεί ή ο οργανισμός του έχει εκτεθεί σε υπερβολικά πολλά ερεθίσματα που βιώνει ως απειλητικά.

Η αντίδραση είναι ενστικτώδης, δεν έχει επαφή με τους γύρω ή το περιβάλλον, συνεπώς δεν είναι σε θέση να αποφύγει τραυματισμούς και σίγουρα δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσει τι του συμβαίνει. Έχει κατακλυστεί. Η διάρκεια είναι συνήθως μεγαλύτερη και η αποκλιμάκωση σταδιακή, πολλές φορές μέχρι την πλήρη εξουθένωση του παιδιού.

tantrums και meltdowns

Τι συμβαίνει όταν το παιδί παθαίνει meltdown;

Σε ένα meltdown τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά. Το παιδί με χρειάζεται και η παρουσία μου είναι απαραίτητη. Το παιδί δεν έχει επαφή με τον έξω κόσμο, είναι βυθισμένο σε κάτι πολύ δύσκολο. Αυτό που χρειάζεται είναι την ασφάλεια της παρουσίας μου μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία του και να μάθει να εμπιστεύεται ότι κάτι τέτοιο μπορεί να μην είναι ευχάριστο, αλλά είναι ΟΚ να συμβαίνει. Έχει αρχή, μέση και –ευτυχώς– τέλος και δεν κινδυνεύει. Σκεφτείτε το σαν μια ενήλικη κρίση πανικού. Είναι τρομακτικό, το παιδί είναι ευάλωτο και βιώνει απώλεια αυτοελέγχου. Έχει όμως εμένα.

Αυτό το άρθρο αποτελεί απόσπασμα από το e-Book “TANTRUMS & MELTDOWNS“ από τη Μαριαλένα Κατσούρα.

Γίνε μέλος στο Project Parenting και διάβασε στο e-book για τα Tantrums και Meltdowns του παιδιού και πώς να τα αντιμετωπίζεις.

Μαριάννα Αντωνακάκη, ΜΑ

Μαριάννα Αντωνακάκη, ΜΑ

Δημιουργός του NowLetsPlay®, MindsetMaps™ Partner & Consultant, Trainer in nlpgreece®

H Μαριάννα Αντωνακάκη θεωρώντας πως η εκπαίδευση είναι μια δια βίου διαδικασία που προσεγγίζεται συνολικά στο πώς επιδρά στην εξέλιξη του ανθρώπου, ξεκίνησε τις σπουδαστικές της διαδρομές με στόχο να μη σταματήσει όσο ζει...

Διαβάστε περισσότερα

Allison, C., Baron-Cohen, S., Wheelwright, S., Charman, T., Richler, J.,
Pasco, G., & Brayne, C. (2008). The Q-CHAT (Quantitative Checklist for
Autism in Toddlers): A normally distributed quantitative measure of autistic
traits at 18–24 months of age: Preliminary report. Journal of Autism and
Developmental Disorders, 38(8), 1414–1425. https://doi.org/10.1007/
s10803-007-0509-7.
● American Speech-Language Hearing Association (nd). Late language
emergence. Retrieved 11/1/2018 from https://www.asha.org/PracticePortal/Clinical-Topics/ Late-Language-Emergence/
● Belden, A. C., Thomson, N. R., & Luby, J. L. (2008). Temper tantrums in
healthy versus depressed and disruptive preschoolers: Defining tantrum
behaviors associated with clinical problems. The Journal of Pediatrics,
152(1), 117–122. https://doi.org/10. 1016/j.jpeds.2007.06.030.
● Benasich, A. A., Curtiss, S., & Tallal, P. (1993). Language, learning, and
behavioral disturbances in childhood: A longitudinal perspective. Journal
of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 32(3), 585–
594. https://doi.org/10.1097/00004583- 199305000-00015.
● Benner, G. J., Nelson, J. R., & Epstein, M. H. (2002). Language skills of
children with EBD: A literature review. Journal of Emotional and Behavioral
Disorders, 10(1), 43–56.
● HowAutistic Meltdowns Differ From Traditional Temper Tantrums. (April
2020) Verywell Health.
● Daniels, E., Mandleco, B., & Luthy, K. E. (2012). Assessment, management,
and prevention of childhood temper tantrums. Journal of the American
Association of Nurse Practitioners, 24(10), 569–573. https://doi.org/10.1111/
j.1745-7599.2012.00755.x.
● Dionne, G., Tremblay, R., Boivin, M., Laplante, D., & Perusse, D. (2003).
Physical aggression and expressive vocabulary in 19-month-old twins.
● Developmental Psychology, 39(2), 261–273. https://doi.org/
10.1037/0012-1649.39.2.261. Fenson, L., Marchman, V. A., Thal, D. J., Dale,
P. S., & Reznick, J. S. (2007). MacArthurbates communicative development
inventories. Baltimore, MD: Paul H. Brookes. Foy, J. M., Kelleher,
● K. J., Laraque, D., & American Academy of Pediatrics Task Force on
Mental Health (2010). Enhancing mental health care: strategies for
preparing a primary care practice. E. Harrington, R. G. (2004).
● Meltdowns, (2018) Natural Autistic Society.
● Meltdowns, Surveillance and Managing Emotions, Going Out With
Children With Autism, September 2010, Health & Place.
● Schaefer, C., and H.L. Millman. 1981. How to help children with common
problems. Van Nostrand Reinhold Co. Keiki ‘O Hawai‘i. Children’s Mental
Health Services Branch.
● Temper tantrums: Guidelines for parents. Retrieved 11/1/2018 from http://
www.naspcenter.org/parents/tantrums_ho.html. Hoff, E. (2013).
Interpreting the early language trajectories of children from low-SES and
42
language minority homes: Implications for closing achievement gaps.
Developmental Psychology, 49(1), 4–14. https://doi.org/10.1037/a0027238
● Whitehouse, A. J., Robinson, M., & Zubrick, S. R. (2011). Late talking and
the risk for psychosocial problems during childhood and adolescence.
Pediatrics, 128(2), e324–e332. https://doi.org/10.1542/peds.2010-2782.
● Wiggins, J. L., Briggs-Gowan, M. J., Estabrook, R., Brotman, M. A., Pine, D.
S., Leibenluft, E., & Wakschlag, L. S. (2018). Identifying clinically significant
irritability in early childhood. Journal of the American Academy of Child &
Adolescent Psychiatry, 57(3), 191–199.
● Willinger, U., Brunner, E., Diendorfer-Radner, G., Sams, J., Sirsch, U., &
Eisenwort, B. (2003). Behaviour in children with language development
disorders. The Canadian Journal of Psychiatry, 48(9), 607–614. https://
doi.org/10.1177/ 070674370304800907.