Η επικοινωνία  για τον άνθρωπο είναι ζωτικής σημασίας καθώς αποτελεί το μέσο για να μπορεί να μεταδώσει πληροφορίες, γνώσεις, σκέψεις και εμπειρίες. Συνεχώς εξελισσόμενη και απολύτως αναγκαία, μας συνοδεύει από την αρχή της ζωής. Πριν αποφασίσει κανείς να κάνει χρήση της. Μη λεκτικά και λεκτικά. Είναι το Α και το Ω. Τι γίνεται όμως όταν υπάρχουν εμπόδια στην επικοινωνία με το παιδί; Το μήνυμα εστάλη όμως ελήφθη; Τι συνέπειες και αντιδράσεις μπορεί να φέρει; Ας δούμε μαζί μερικά παραδείγματα αντιδράσεων των γονιών και πως πραγματικά μπορεί να τις λάβουν τα παιδιά.

Εμπόδια στην επικοινωνία με το παιδί
Εμπόδια στην επικοινωνία με το παιδί

Κλασικά εμπόδια στην επικοινωνία με το παιδί

Εντολή, καθοδήγηση, διαταγή 

Τα μηνύματα αυτά ακυρώνουν τα συναισθήματα και τις ανάγκες του παιδιού και δίνουν την αίσθηση ότι το παιδί πρέπει να προσαρμοστεί στις ανάγκες και τα θέλω του γονιού και εκφράζουν έλλειψη αποδοχής και εμπιστοσύνης!

Κατά συνέπεια μια τέτοια συμπεριφορά προκαλεί φόβο, καθώς το παιδί υπακούει μια απειλή! Μπορεί επίσης το παιδί να βιώνει έντονα αρνητικά συναισθήματα (πικρία, θυμό), να έχει έντονα ξεσπάσματα και εκδικητική συμπεριφορά.

Προειδοποίηση, επίπληξη, απειλή

Τα κύρια μηνύματα που λαμβάνει το παιδί είναι φόβος. Συχνά προκαλούν αισθήματα αγανάκτησης και εχθρικότητας, τόσο απέναντι στους γονείς όσο και ευρύτερα στο περιβάλλον που συναναστρέφεται. Έλλειψη σεβασμού στις ανάγκες και τις επιθυμίες του παιδιού. Μερικές φορές τα παιδιά προβαίνουν στη συμπεριφορά που έχουν προειδοποιηθεί να μην κάνουν, μόνο και μόνο για να ελέγξουν αν ο γονιός υλοποιήσει τις συνέπειες για τις οποίες απείλησε!

Προτροπή, ηθικότητα κήρυγμα

Τέτοιου είδους μηνύματα παρακινούν το παιδί να συμμορφωθεί υπό καθεστώς καθήκοντος και εξουσίας. Συνήθως αντιστέκονται σθεναρά. Το κύριο αίσθημα του παιδιού είναι ο γονιός δεν εμπιστεύεται την κρίση και την ικανότητά του.

Συμβουλή, παροχή λύσεων

Επίσης, το παιδί νιώθει ότι ο γονιός δεν το εμπιστεύεται. Αυτό έχεις ως απόρροια το παιδί να εξαρτάται από τους γονείς του σε τέτοιον βαθμό ώστε να πάψει να σκέφτεται  μόνο του, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται αισθήματα κατωτερότητας, ενώ η αίσθηση ότι δεν το καταλαβαίνουν οι γονείς του μεγαλώνει.

Εμπόδια στην επικοινωνία με το παιδί

Διάλεξη, δασκάλεμα, λογική επιχειρηματολογία

Η προσπάθεια της διδασκαλίας κάνει το παιδί να αισθάνεται κατώτερο. Συχνά καθιστούν τα παιδιά αμυντικά και μνησίκακα. Δεν δέχονται ότι κάνουν λάθος και υποστηρίζουν τη θέση τους μέχρι το «τέλος». Γενικά τα παιδιά μισούν τις διαλέξεις και συχνά απορρίπτουν τα επιχειρήματα των γονιών τους, αφήνοντας υπόνοιες αναξιοπιστίας.

Εκδίκαση, επίκριση, διαφωνία, κατηγορία

Τα μηνύματα αυτά, περισσότερο από όλα τα παραπάνω ωθούν τα παιδιά να αισθάνονται ανεπαρκή, κατώτερα, ανάξια και σκάρτα. Η αυτοαντίληψη ενός παιδιού διαμορφώνεται από την κρίση και την αξιολόγηση των γονέων του για εκείνο. Ως ενήλικες αξιολογούν αρνητικά τον εαυτό τους, καθώς το αίσθημα που επικρατούσε μέσα τους από παιδιά ήταν ότι δεν ήταν καλά παιδιά και ότι δεν τα αγαπάνε.

Έπαινος, επιδοκιμασία

Και όμως, ο έπαινος ενώ είναι πολύ ωφέλιμος για τα παιδιά, συχνά μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα. Μια θετική αξιολόγηση του παιδιού που δεν έχει επαφή με την πραγματικότητα μπορεί να φέρει εχθρότητα. Ταυτόχρονα, η μη χρήση επαίνου μπορεί επίσης να αξιολογηθεί αρνητικά. Τα παιδιά αισθάνονται ότι συχνά χειραγωγούνται και ότι δεν τα καταλαβαίνει κανείς. Υπάρχει επίσης κίνδυνος να εξαρτηθούν από τον έπαινο και να τον απαιτούν.

Χαρακτηρισμοί, γελοιοποίηση, ντρόπιασμα

Τέτοια μηνύματα μπορεί να γίνουν ισοπεδωτικά για την αυτοεικόνα του παιδιού. Μπορεί να αισθανθεί ότι δεν αξίζει, ότι δεν είναι καλό και ότι δεν το αγαπάνε. Το παιδί επηρεάζεται με τέτοιο τρόπο σε σημείο να ταυτίζεται με τους χαρακτηρισμούς που του αποδίδει ο γονιός υπηρετώντας μια ταμπέλα.

Ερμηνεία, ανάλυση, διάγνωση

Μηνύματα που μεταφέρουν στο παιδί την αίσθηση ότι ο γονέας τα έχει «ψυχολογήσει», γνωρίζει τι θέλει, γιατί συμπεριφέρεται έτσι και ποια είναι τα κίνητρά του, φαίνονται απειλητικά για το παιδί και συχνά το ματαιώνουν. Αν η ερμηνεία του γονέα είναι σωστή ενδέχεται να φέρει στο παιδί αμηχανία και ντροπή. Αν η ερμηνεία είναι λανθασμένη το παιδί θα θυμώσει και θα νιώσει αδικία. 

Οι γονείς όταν και αν επικοινωνούν το μήνυμα ότι είναι ανώτεροι, εξυπνότεροι και σοφότεροι, εμποδίζουν την επικοινωνία με το παιδί τους και ωθούν τα να μην μοιράζονται τα προβλήματά τους με εκείνους.

Καθησυχασμός, συμμερισμός, παρηγοριά, υποστήριξη

Δεν είναι τόσο βοηθητικά όσο πιστεύουν οι περισσότεροι γονείς. Ο καθησυχασμός σε κατάσταση σύγχυσης θα κάνει το παιδί να σκέφτεται απλά ότι δεν το καταλαβαίνετε. Οι γονείς έχουν την τάση να καθησυχάζουν και να παρηγορούν το παιδί γιατί οι ίδιοι νιώθουν άβολα! Η αψήφηση των συναισθημάτων, ειδικά των αρνητικών, κάνουν το παιδί να νιώθει ότι επιθυμείτε να πάψει να αισθάνεται όπως αισθάνεται!

Διερεύνηση, ερώτηση, ανάκριση

Οι ανακριτικές ερωτήσεις μπορούν να επικοινωνήσουν στο παιδί έλλειψη εμπιστοσύνης, καχυποψία και αμφιβολία. Σε έναν διάλογο γονέα-παιδιού, οι ερωτήσεις μπορεί να ερμηνευτούν ότι εσείς θα λύσετε το πρόβλημα για εκείνο, αντί να το αφήσετε να βρει μόνο του λύση. Τα παιδιά στην πραγματικότητα προτιμούν έναν εποικοδομητικό διάλογο από μια έτοιμη λύση. Συνεπώς, η ανάκριση δεν αποτελεί καθόλου αποτελεσματική μέθοδο. 

Απόσυρση αντιπερισπασμός, χιούμορ, εκτροπή προσοχής

Το μήνυμα που λαμβάνει το παιδί είναι αδιαφορία, σε δεύτερο χρόνο έρχεται το αίσθημα ακύρωσης και έλλειψης σεβασμού προς τα συναισθήματά του. Η απόσπαση της προσοχής από το τωρινό αρνητικό συναίσθημα, έχει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Αν οι γονείς αψηφούν τα συναισθήματά τους τότε θα απομακρύνονται όλο και πιο πολύ και θα αποφύγουν το όποιο μοίρασμα μαζί τους.

Και άρα τι χρειάζεται να κάνει ο γονιός για να μην υπάρχουν εμπόδια στην επικοινωνία με το παιδί;

Το πιο απλό και συγχρόνως το πιο σημαντικό που έχετε να κάνετε είναι ΑΠΛΑ να ακούτε, να σέβεστε, να αποδέχεστε και να αγαπάτε τα παιδιά σας. Λιγότερη επίκριση, περισσότερη αποδοχή.

Χριστίνα – Ιωάννα Κόλμπου

Χριστίνα – Ιωάννα Κόλμπου

Ψυχολόγος - Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια

Εκπαίδευση Πτυχίο: BSc (Hons) Psychological Science, Staffordshire University Μεταπτυχιακά: MA, Child Psychology for Education, Μεταπτυχιακό στην Ψυχολογία Παιδιών Εφαρμοσμένη σε Εκπαιδευτικά Πλαίσια, University of East...

Διαβάστε περισσότερα