Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμες της ψυχολογίας και της παιδαγωγικής εστιάζουν ολοένα και περισσότερο στις αρχές της Θετικής διαπαιδαγώγησης. Τι είναι όμως η θετική διαπαιδαγώγηση και σε τι διαφέρει από το αυταρχικό μοντέλο γονέα που για χρόνια είχε καθιερωθεί στην ανατροφή των παιδιών; Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε όλα αυτά, ενώ τέλος θα δώσουμε παραδείγματα για το μπορούμε να εφαρμόσουμε τη θετική διαπαιδαγώγηση.

Αυταρχικό μοντέλο γονέα

Το αυταρχικό μοντέλο γονέα περιγράφει έναν γονέα που θέλει πάντα να κερδίζει και ποτέ να χάνει στη σχέση του ανάμεσα σε εκείνον και το παιδί του. Έναν γονέα αυστηρό, που τιμωρεί, στερώντας από το παιδί πράγματα ή καταστάσεις που αγαπά. Ο γονέας έχει πάντα δίκιο και ποτέ άδικο, ενώ το παιδί οφείλει να υπακούει τον γονέα του χωρίς να φέρει αντιρρήσεις.

Είναι όμως, μια τέτοια σχέση αληθινή; Έρχονται όντως κοντά το παιδί με τον γονιό και χτίζουν μια σχέση εμπιστοσύνης, ή αντίθετα απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο; Νομίζω πως ξέρουμε όλοι την απάντηση.

Θετική διαπαιδαγώγηση και σχέση γονέα παιδιού

Η σχέση γονέα – παιδιού είναι ένας δύσκολος δρόμος, με πολλές στροφές και όχι ευθείες γραμμές. Ο στόχος όμως, είναι να συμπορεύεται ο γονέας πλάι στο παιδί του, όχι να είναι εκείνος πάνω από αυτό. Δεν παίζουμε κάποιο παιχνίδι για να δούμε ποιος θα νικήσει. Γιατί απλούστατα ο στόχος μας είναι να κερδίζει πάντα η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ! Ούτε ο γονέας, ούτε το παιδί, αλλά ο γονέας και το παιδί μαζί!

Όταν χρησιμοποιούμε την τιμωρία ως τρόπο διαπαιδαγώγησης κλέβουμε από τα παιδιά μας την ευκαιρία να αναπτύξουν την δική τους εσωτερική πειθαρχία. Τη δική τους ικανότητα να δρουν με αξιοπρέπεια, σοφία, συμπόνια. Όπως αναφέρει και η Dulce Cole διδάσκω, ακόμη κι όταν μου είναι πιο εύκολο να τιμωρήσω. Είμαι παράδειγμα του ποίος θα ήθελα να είμαι, ακόμη κι αν δεν το νιώθω.

Γι’ αυτό το πολυπόθητο μαζί θα αναφερθούμε στους έξι κανόνες που έχει η θετική διαπαιδαγώγηση:

  1. Επικροτώ την προσπάθεια του παιδιού μου όχι το αποτέλεσμα. Πρόσεχε μην επεκταθείς στον έπαινο. Εστίασε στην προσπάθεια!
  2. Δίνω στο παιδί μου τον σεβασμό που αποζητώ κι εγώ από εκείνο. Δείχνω ταπεινότητα, ακόμη κι αν αξίζω περισσότερο σεβασμό τη δεδομένη στιγμή.
  3. Δεν τιμωρώ το παιδί μου, ειδικά για τα συναισθήματα του. Αντιμετωπίζω τα λάθη του ως δείγμα της ανθρώπινης υπόστασης του και όχι ως αποτυχίες. Όταν διορθώνεις μια συμπεριφορά κάντο με όμορφο τρόπο, χωρίς κριτική, χωρίς να ψάχνεις το ποιος φταίει.
  4. Εκφράζω εμπιστοσύνη για τις ικανότητες του! Χωρίς να δείξω φόβο, η ανασφάλεια.
  5. Θυμάμαι πως μία απρεπή συμπεριφορά του παιδιού είναι ο τρόπος να μας επικοινωνήσει μια ανικανοποίητη ανάγκη του.
  6. Ακούω το παιδί μου χωρίς προκαταλήψεις. Δημιουργώ ένα κλίμα αποδοχής, ενθάρρυνσης, ισοτιμίας.

Εφαρμογή της θετικής διαπαιδαγώγησης

Το πιο κρίσιμο σημείο είναι το πώς θα αντικαταστήσουμε τις φωνές και τις τιμωρίες και θα εφαρμόσουμε τη θετική διαπαιδαγώγηση, εμπλέκοντας τα παιδιά στις άχαρες και βαρετές υποχρεώσεις τους. 

Αντί να πω: «Σταμάτα να γκρινιάζεις!»

Μπορώ να πω: «Μπορείς να μου πεις με την κανονική σου φωνή, τι είναι αυτό που σε ενοχλεί;»
Με αυτόν τον τρόπο δίνουμε στο παιδί να καταλάβει πως πιθανόν να συμφωνούμε κι εμείς μαζί του για αυτό που το ενοχλεί, αλλά με τον τρόπο που μας το επικοινωνεί δεν το καταλαβαίνουμε. Στόχος μας είναι να κατανοήσει το παιδί πως δεν θα μας πείσουν οι φωνές του αλλά το περιεχόμενο αυτού που ζητάει. Ακόμα μπορούμε να εφαρμόσουμε την «ώρα της γκρίνιας». Δίνω δηλαδή στα παιδιά το δικαίωμα για δέκα λεπτά να γκρινιάξουν όσο θέλουν, για ό,τι θέλουν, σε όποια ένταση θέλουν. Μόλις, όμως ακούσουν τον γνώριμο ήχο ενός τραγουδιού η ώρα της γκρίνιας έχει παρέλθει. Τότε τους εξηγώ πως έρχεται η ώρα της υπομονής, γιατί η γκρίνια είναι πολύ κουραστική και μας απορροφά συναισθήματα χαράς και ώρες παιχνιδιού. 

Αντί να πω: «εσύ ζωγράφισες τον τοίχο;»

Μπορώ να πω: « Έχει πλάκα που ζωγράφισες τον τοίχο, αλλά προτιμώ να ζωγραφίζεις στο χαρτί. Έλα να καθαρίσουμε μαζί και μετά να ζωγραφίσουμε παρέα στο μπλοκ ζωγραφικής σου».
Εξηγώ στο παιδί τι ακριβώς με ενοχλεί, χωρίς να κάνω περιττές ερωτήσεις που θα το κάνουν να αισθανθεί περισσότερες τύψεις και ενοχές. Επομένως, αντί να το κάνουμε μέρος του προβλήματος, το κάνουμε μέρος της λύσης του.

Αντί να πω: «Φάε το φαγητό σου γρήγορα»

Μπορώ να πω: «Μάλλον το σημερινό φαγητό δεν σου αρέσει αρκετά, τι προτείνεις να αλλάξουμε την επόμενη φορά που θα το φτιάξω για να σου αρέσει περισσότερο;»
Έτσι δείχνουμε στο παιδί πως δεν είμαστε αντίπαλοι αντιθέτως, μας ενδιαφέρει πολύ η δική του άποψη και σεβόμαστε την γνώμη του. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί θα νιώσει πως το υπολογίζουμε και θα φάει έστω και ένα μέρος του φαγητού.

Αντί να πω: «Πόσες φορές το έχω πει;»

Μπορώ να πω: «Μάλλον δεν με άκουσες την πρώτη φορά, θα το εξηγήσω πάλι και μετά θα το επαναλάβουμε μαζί».
Ακόμη κι αν γνωρίζετε πως σας έχει ακούσει, δίνετε στο παιδί μία ακόμη ευκαιρία να σκεφτεί ξανά την στάση του και να πράξει το σωστό. Πολλές φορές ο παιδικός εγωισμός είναι αυτός που δεν τους αφήνει να πράξουν το ορθό. 

Αντί να πω: «Μη χτυπάς το παιχνίδι γιατί θα χαλάσει και δεν θα σου πάρω άλλο»

Μπορώ να πω: «Αν χαλάσεις το παιχνίδι σου δεν θα μπορέσεις να το χρησιμοποιήσεις ξανά».
Με αυτόν τον τρόπο μαθαίνω στο παιδί τις συνέπειες των πράξεων του. Δίνοντας του να καταλάβει, πως κάθε μας πράξη έχει και κάποιο αντίκτυπο. Προσοχή όμως! Παραμένω πιστός/ή στο ότι αν χαλάσει, δεν θα του αγοράσω καινούριο. 

Όσο δύσκολα και ακατόρθωτα, κι αν σας φαίνονται τα παραπάνω αξίζει να προσπαθήσετε. Γιατί, μία μέρα το παιδί σας θα κάνει ένα λάθος ή μία κακή επιλογή και θα τρέξει σε εσάς αντί να απευθυνθεί κάπου αλλού. Εκείνη την στιγμή θα αντιληφθείτε την τεράστια αξία της θετικής διαπαιδαγώγησης! Για αυτήν την στιγμή αξίζει η κάθε προσπάθεια! Go parents!

Από την Μαρία Δημητρίου, Νηπιαγωγό.