Θετική Γονεϊκότητα – κάποιες καλές πρακτικές για γονείς

Η οικογένεια είναι το πρωταρχικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται το παιδί, από την γέννησή του, η σχέση αλληλεπίδρασης παιδιού – γονέα αποτελεί μία σχέση σπουδαία, καθώς καθορίζει ανεξίτηλα την εξέλιξη και την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Με τον ερχομό του παιδιού ξεκινάει η φροντίδα για το μεγάλωμα του και ο γονεϊκός ρόλος.

Η οικογενειακή ζωή διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διατήρηση της σωματικής, ψυχολογικής και κοινωνικής ευημερίας, τόσο των παιδιών, όσο και των γονέων. Η γονική μέριμνα είναι ίσως το πιο σημαντικό έργο στο οποίο καλείται να ανταποκριθεί επιτυχώς ο γονέας. Ένας εξαιρετικά απαιτητικός και πολύπλοκος ρόλος, για τον οποίο, κανένας γονέας δεν είναι αρκετά προετοιμασμένος για το μεγάλωμα και την ανατροφή του παιδιού, και οι περισσότεροι γονείς έχουν το άγχος, εάν θα είναι αρκετά καλοί και επαρκείς στο γονεϊκό τους ρόλο. Επίσης οι απαιτήσεις του ρόλου αλλάζουν, καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και ωριμάζουν απαιτώντας να προσαρμοστούν οι γονείς στις ανάγκες και τις ηλικίες των παιδιών. Στην πραγματικότητα, ο απώτερος στόχος, του να είσαι γονέας δεν είναι να είσαι ο τέλειος, αλλά ένας γονέας που έχει επίγνωση του ποιος είναι, με τα δυνατά και αδύνατα σημεία του, να είναι δεσμευμένος στο να ενημερώνεται, να εξελίσσεται και να βελτιώνεται στην γονεϊκή του ιδιότητα.

Γονεϊκότητα με ενσυναίσθηση: Χτίζοντας έναν ασφαλή συναισθηματικό δεσμό με το παιδί σου.

Τα τελευταία χρόνια εξαπλώνεται η έννοια της θετικής γονικής μέριμνας, γνωστή και ως θετική γονεϊκότητα.

Ένα σημαντικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση έγινε από το Συμβούλιο της Ευρώπης (2006), το οποίο εισηγήθηκε μία «Πολιτική για να υποστηρίξει τη θετική γονεϊκότητα (Positive Parenting)». Θεωρώντας πως είναι πολύ σημαντική για την υγιή ανάπτυξη των παιδιών και την εκπαιδευτική επιστήμη, για την οικογενειακή και κοινωνική πολιτική, αλλά και την κοινωνία γενικότερα.

Η θετική γονεϊκότητα μπορεί να οριστεί ως «η συμπεριφορά που είναι βασισμένη στην προώθηση του καλύτερου προς το συμφέρον του παιδιού, καθώς περιλαμβάνει την παροχή φροντίδας και ενδυνάμωσης σε ένα περιβάλλον χωρίς βία, στο οποίο παρέχεται αναγνώριση και καθοδήγηση, ενώ παράλληλα υπάρχουν σαφή όρια, τα οποία θα επιτρέψουν την πλήρη και θετική ανάπτυξη του παιδιού» (Rodrigo, 2010).

Θετική Γονεϊκότητα

Το καθήκον του γονέα κατά την άσκηση μίας επιτυχούς γονικής μέριμνας προσδιορίζεται από το πεδίο που προκύπτει, μεταξύ των δικαιωμάτων του παιδιού και των υποχρεώσεων των γονέων. Ο στόχος της γονικής μέριμνας είναι η προώθηση θετικών σχέσεων γονέα-παιδιού, και τη βελτιστοποίηση της ανάπτυξης και ευεξίας του παιδιού. Επομένως, οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν καλύτερα τη φύση του ρόλου τους, τα δικαιώματα των παιδιών τους και τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτά και το ρόλο τους.

Καθώς υποχωρεί το γονεϊκό πρότυπο του γονέα που αποφασίζει για τα πάντα μόνος του χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τη γνώμη του παιδιού , στις μέρες μας η κοινωνικοποίηση του παιδιού θεωρείται μια διαδικασία αμοιβαίας προσαρμογής και διαπραγμάτευσης μεταξύ γονιού και παιδιού, η οποία είναι συνεχής και αμφίδρομη (Kerr, et.al., 2003).

Εύκολα γίνεται αντιληπτό πως η γονική μέριμνα είναι ίσως το πιο σημαντικό έργο αλλά συνάμα και πρόκληση, που έχετε να αντιμετωπίσετε στη ζωή.

Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να ορισθεί το τρίπτυχο για την θετική γονεϊκότητα στους εξής βασικούς πυλώνες:

• Δυνατότητα δημιουργίας ενός ασφαλούς δεσμού σύνδεσης με το παιδί και την παροχή ενός πλαισίου καθοδήγησης. Το παιδί χρειάζεται από τους γονείς να του προσφέρουν ζεστασιά, αποδοχή, ευαισθησία, ανταπόκριση, θετική συμμετοχή , υποστήριξη και αγάπη χωρίς όρους.
• Το παιδί χρειάζεται σαφή όρια και καθοδήγηση, για τη σωματική και ψυχολογική του ασφάλεια και για την ανάπτυξη των δικών του αξιών, αλλά και για την αίσθηση προσωπικής και κοινωνικής ευθύνης.
• Η συνέπεια και η πειθαρχία, πρόκειται για έναν άξονα που ο γονέας, χρειάζεται να ακροβατεί μεταξύ μίας λεπτής ισορροπίας ελέγχου και αυτονομίας. Η εκμάθηση των γονικών κανόνων συντελείται κυρίως μέσω του παραδείγματος του γονέα.

Συναισθηματικός δεσμός 4 μέρη: Το Α και το Ω της γονεϊκότητας

Ας δούμε κάποιες καλές πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς:

1.Αναδείξτε το θετικό.

Η αναγνώριση για την προσπάθεια και το επίτευγμα του παιδιού είναι σημαντική, ακόμα κι όταν δεν φθάσει στο τέλειο αποτέλεσμα, γιατί το παιδί έχει απόλυτη ανάγκη την έμπρακτη θετική αναγνώριση. Εκφράστε με λόγια, όλα τα θετικά του στοιχεία, συμπεριφορές, πράξεις. Έτσι θα βοηθήσετε να χτίσει την αυτοεκτίμησή του.

2. Αφιερώστε χρόνο για την επικοινωνία με το παιδί.

Ενθαρρύνετε τα παιδιά να μιλήσουν ανοιχτά για όλα, όσα τα απασχολούν και νιώθουν και να τα ακούσετε πραγματικά. Θα ήταν εξαιρετικά σημαντικό να αναγνωρίζετε και να κατονομάζετε τα δικά σας συναισθήματα, ώστε να βοηθήσετε τα παιδιά, να αναπτύξουν την συναισθηματική τους νοημοσύνη.

3. Χρησιμοποιήστε την πειθαρχία και όχι την τιμωρία.

Η πειθαρχία είναι μια μέθοδος διδασκαλίας των παιδιών, για την ανάληψη δια βίου της ευθύνης των πράξεών τους και καταδεικνύει τις αποδεκτές συμπεριφορές.

Η τιμωρία, από την άλλη πλευρά, τείνει να αναγκάσει τα παιδιά να συμπεριφέρονται με έναν συγκεκριμένο τρόπο και δεν τους επιτρέπει την ανάληψη ευθύνης για την δική τους συμπεριφορά. Είναι σημαντικό να υπάρχουν κάποιες συνέπειες, όταν τα παιδιά κάνουν λάθη ή εκδηλώνουν άσχημη συμπεριφορά, ώστε τελικά η πειθαρχία να διδάξει την ευθύνη στο παιδί.

4. Διδάξτε την ευθύνη εποικοδομητικά.

Διδάξτε την ευθύνη δίνοντας στα παιδιά ευκαιρίες, ώστε να εξασκηθούν συχνά στη λήψη αποφάσεων, σχετικά με το τι μπορεί να πράξουν σε μια δεδομένη κατάσταση.

5. Διαχωρίστε το παιδί από τη συμπεριφορά.

Ποτέ μην πείτε σε ένα παιδί ότι είναι κακό. Αυτό βλάπτει πραγματικά την αυτοεκτίμηση ενός παιδιού. Καταστήστε σαφές στο παιδί σας, ότι αυτό που δεν σας αρέσει, είναι η συμπεριφορά του. Το παιδί σας πρέπει να γνωρίζει ότι η αγάπη σας είναι άνευ όρων και παρόλο που μπορεί να αναστατωθείτε με τη συμπεριφορά του, αυτό δεν επηρεάζει την αγάπη σας προς το πρόσωπό του.

6. Οι ενέργειες μιλούν πιο δυνατά από τα λόγια.

Εάν διαπιστώσετε ότι το παιδί σας έχει σταματήσει να ακούει, αυτό οφείλεται στο ότι, κατά μέσο όρο, δίνουμε στα παιδιά μας πάνω από 2000 εντολές ανά ημέρα! Τα παιδιά μαθαίνουν με μίμηση και κατά συνέπεια είναι σημαντικό ο γονέας να δώσει ένα καλό παράδειγμα, ειδικά σε αυτές τις καταστάσεις σύγκρουσης και έντασης.

7. Χρησιμοποιήστε φυσικές και λογικές συνέπειες.

Μια συνέπεια πρέπει να σχετίζεται λογικά με τη συμπεριφορά για να είναι αποτελεσματική. Το μέτρο και η ισορροπία είναι το ζητούμενο και στην εφαρμογή των κανόνων ή των συνεπειών. Επίσης σκεφτείτε πάντα τι θα συνέβαινε σε μια κατάσταση εάν δεν παρεμβαίνατε. Όταν παρεμβαίνουμε άσκοπα, κλέβουμε την ευκαιρία από τα παιδιά να μάθουν από τις συνέπειες των πράξεών τους. Αφήνοντας τις καταστάσεις να εξελιχθούν φυσικά, πολλές φορές αποφεύγεται η γκρίνια.

8. Περάστε ποιοτικό χρόνο με το παιδί σας και αφήστε το άγχος της εργασίας στην εργασία.

Δώστε το 100% της προσοχής σας στο παιδί και στο να ακούσετε όλα όσα έχει να σας πει, καθώς κάποιες φορές προσποιούμαστε ότι ακούμε, ενώ αγνοούμε ακούσια τι λένε τα παιδιά μας. Εάν δεν δώσουμε την δέουσα προσοχή στα παιδιά μας, τότε είναι πιθανόν να αρχίσουν να εκδηλώνουν μη αποδεκτές συμπεριφορές. Στο μυαλό ενός παιδιού, η αρνητική προσοχή είναι καλύτερη από την καθόλου προσοχή. Θυμηθείτε ότι το παιδί σας τα συναισθήματα είναι σημαντικό να αναγνωριστούν.

Δημιούργησε στιγμές που θα θυμάται το παιδί σου για πάντα με το Τετράδιο Φαντασίας!

Καθίστε παρέα και δες το παιδί σου να ξεδιπλώνει τα συναισθήματά του στο χαρτί. Έτσι ενισχύεται ο ποιοτικός χρόνος, όσο διαθέτεις και σου επιτρέπει η καθημερινότητά σου, καθώς μπαίνετε παρέα σε έναν μαγικό κόσμο, μπαίνεις στον κόσμο του παιδιού.

ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ ΜΕ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 2-5 & 6-9 ΕΤΩΝ

9. Δώστε στα παιδιά πληροφορίες για τις αποφάσεις που τα επηρεάζουν και πραγματοποιήστε οικογενειακές συναντήσεις.

Ζητήστε τη συμβουλή του παιδιού σας, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη χρονική στιγμή. Αυτό μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να αισθανθεί σημαντικό και πολύτιμο.

Δώστε στο παιδί σας επιλογές, αφήστε το να σας βοηθήσει, όταν λαμβάνετε απλές, καθημερινές αποφάσεις. Μπορεί να φαίνεται ευκολότερο να κάνουμε μια απλή εργασία μόνοι μας, παρά να περιμένουμε το παιδί να την ολοκληρώσει, αλλά αυτό δεν επιτρέπει στο παιδί να κάνει επιλογές και να αισθάνεται ικανό.

Πολλές οικογένειες εφαρμόζουν μία χρήσιμη τακτική, αυτή της οικογενειακής συνάντησης σε τακτά διαστήματα. Οι οικογενειακές συναντήσεις επιτρέπουν σε όλα τα μέλη της οικογένειας να θέσουν τα ζητήματα που τους απασχολούν και να συζητηθούν ανοικτά από όλη την οικογένεια.

Γονεϊκότητα με ενσυναίσθηση

10. Να είστε δίκαιοι, σταθεροί και συνεπείς.

Εάν καθορίσετε ένα όριο με το παιδί σας και έρθει η ώρα να το εφαρμόσετε, ενεργήστε με λογική και σταθερότητα, χωρίς να επιτρέψτε στο παιδί να οδηγηθεί σε μια μάχη εξουσίας μαζί σας. Μην υποκύψετε σε εκκλήσεις, δάκρυα, ή υποσχέσεις. Το παιδί σας θα μάθει να σέβεται περισσότερο, εάν καταλάβει ότι εννοείτε αυτά που λέτε κάθε φορά. Ο γονεϊκός ρόλος προϋποθέτει αγάπη, ενσυναίσθηση και υπομονή με τεράστια σωματικά και ψυχικά αποθέματα. Για την επιτυχή άσκηση της γονεϊκής ιδιότητας, χρειάζεται πέρα από το γονικό ένστικτο και την αγάπη, συναισθηματική αυτορρύθμιση, επικοινωνιακές δεξιότητες, ενημέρωση και γνώση για τα σημαντικά και πολύπλοκα θέματα για την Γονεϊκότητα και την ψυχική ανάπτυξη του παιδιού.

Διαχείριση Ορίων & Θετική Διαπαιδαγώγηση

Η Θετική Γονεϊκότητα έχει ως απώτερο στόχο την ανατροφή των παιδιών σε ένα θετικό και υγιές περιβάλλον, στο οποίο δε θα γίνεται χρήση οποιασδήποτε μορφής βίας (λεκτικής, συναισθηματικής ή σωματικής) για την επιβολή της πειθαρχίας, παρά μόνο μέσω της υιοθέτησης εναλλακτικών και θετικών πρακτικών για Γονεϊκότητα. Αυτό σημαίνει ότι μέσα από τη Θετικής Γονεϊκότητα θα μεγαλώνουν παιδιά χαρούμενα που γνωρίζουν την αξία τους και την μοναδικότητά τους. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω της ενθάρρυνσης που παρέχεται από τους γονείς προς τα παιδιά, σε ένα πνεύμα σύμπνοιας και συνεργασίας των μελών της οικογένειας, αλλά και στήριξη από ειδικούς επιστήμονες, όπου και όταν, αυτή χρειάζεται.

Η προώθηση και η υιοθέτηση της Θετικής Γονεϊκότητας είναι ιδιαίτερα σημαντική σε αυτή την περίοδο οικονομικής κρίσης, όπου η ένταση μέσα στις οικογένειες, πιθανόν να αυξηθεί λόγω ανεργίας ή οικονομικής ανασφάλειας.

Από την Ζαχαρούλα Σταματούρου, Ψυχολόγο/Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια
rstamatourou@gmail.com
https://www.facebook.com/zacharoula.stamatourou

Συναισθηματικός Δεσμός