Τι είναι η Μέθοδος Feldenkrais® και τι μπορεί να προσφέρει στους γονείς και στα παιδιά

Η Μέθοδος σωματικής εκπαίδευσης Feldenkrais, είναι μια κινητική προσέγγιση νευρομυϊκού επαναπρογραμματισμού, βασίζεται στις αρχές της νευροπλαστικότητας και χρησιμοποιεί το σώμα (soma) και την κίνηση για να οργανώσει μια σειρά από λειτουργίες μας (κίνηση, αίσθηση του εαυτού, επικοινωνία, μάθηση) και να επανεκπαιδεύσει το νευρικό σύστημα. Ανήκει σε μια ευρύτερη οικογένεια πρακτικών και μεθόδων γνωστές ως Somatics, γιατί προσεγγίζει το άτομο ολιστικά και σε σχέση με το soma μια έννοια που δεν αφορά μόνο το υλικό «σώμα» αλλά αναφέρεται στη σύνδεση του σώματος με τον νου, στην εσωτερική αίσθηση, αντίληψη και εμπειρία και περιλαμβάνει και το συναισθηματικό χώρο.

Μέθοδος Feldenkrais: Νιώσε το σώμα σου μέσα από ασκήσεις συνειδητότητας

Το υπόβαθρο της μεθόδου Feldenkrais είναι διεπιστημονικό και συμβαδίζει με τις πλέον πρόσφατες έρευνες στον χώρο των νευροεπιστημών, παρότι η ανάπτυξη της Μεθόδου από τον εμπνευστή της έγινε πολλά χρόνια νωρίτερα.

Πώς λειτουργεί αυτή η μέθοδος;

Χρησιμοποιεί ήπια κίνηση και καθοδηγημένη προσοχή βελτιώνοντας την κιναισθητική αντίληψη, την ιδιοδεκτικότητα και τη σωματικότητα, βοηθώντας τους ανθρώπους να μάθουν νέους και πιο αποτελεσματικούς τρόπους να ζουν και να χαίρονται την καθημερινότητα με τον τρόπο που θέλουν. Απευθύνεται σε όλους ανεξαιρέτως (οποιαδήποτε ηλικία, σωματική κατάσταση, δυνατότητα) και τα κύρια οφέλη μπορούν να συνοψιστούν ως εξής :

1. Διεύρυνση της κινητικής ικανότητας, ευκινησίας και συντονισμού
2. Επαν-ανακάλυψη της έμφυτης δυνατότητάς μας να κινούμαστε και να λειτουργούμε με περιέργεια, χάρη και ύψιστη αποτελεσματικότητα
3. Διαχείριση δυσκολιών που αφορούν είτε την κίνηση αυτή καθεαυτή είτε τον τρόπο που σχετιζόμαστε με το περιβάλλον μας (χώρος και συνάνθρωποι)
4. Σωματική και ψυχική ανθεκτικότητα και βελτίωση της ποιότητας ζωής

Λίγα λόγια για τον τρόπο που μπορούμε να ωφεληθούμε με τη Μέθοδο Feldenkrais

Μέσα από την κίνηση και το σώμα, η βελτίωση που πετυχαίνουμε και που αναζητούμε αντικατοπτρίζεται και στον τρόπο σκέψης, στη συναισθηματική αυτορρύθμιση και στη δυνατότητα να εφευρίσκουμε λύσεις (problem solving). Η Μέθοδος Feldenkrais έχει τη βάση της στη φυσική, τη βιομηχανική (bio-mechanics), τη βιωματική εμπειρία της μάθησης και στην ανθρώπινη ανάπτυξη. Ο Moshe Feldenkrais, εμπνευστής και δημιουργός της μεθόδου έδωσε βάση στην κομβική φράση

“Κινούμαστε σύμφωνα με την αντίληψή μας για την αυτο-εικόνα μας”.

Το αποτέλεσμα;

Έτσι διευρύνοντας την αντίληψη και αυξάνοντας την επίγνωση, γινόμαστε πιο ανοιχτοί στις συνήθειες και τους περιορισμούς μας, τα αναγνωρίζουμε και τα αποδεχόμαστε και αναπτύσσουμε νέους τρόπους να κινούμαστε (κυριολεκτικά και μεταφορικά).

Αυξάνουμε την ευαισθησία μας και την ικανότητα να ακούμε (τον εαυτό μας και τους άλλους), εργαλεία απαραίτητα για όλους, αλλά ιδιαίτερα για όσους φέρουν νέους ανθρώπους στον κόσμο. Η Μέθοδος Feldenkrais μας διδάσκει το πώς εν τέλει να ζούμε πιο γεμάτα, λειτουργικά, με άνεση και αξιοπρέπεια, παίζοντας ξανά με τον εαυτό μας και παίρνοντας ευχαρίστηση από την εμπειρία της ζωής.

Πώς εφαρμόζεται;

Η Μέθοδος εφαρμόζεται με δύο ξεχωριστούς αλλά αλληλοσυνδεόμενους και αλληλοσυμπληρούμενους τρόπους:

1.Σε ομαδικά μαθήματα που ονομάζονται Awareness Through Movement® κατά τη διάρκεια των οποίων οι μαθητές-αποδέκτες, ακολουθούν λεκτικές οδηγίες σχετικά με αργές και ήπιες μη-παρεμβατικές κινήσεις, με έμφαση στην αυτοπαρατήρηση του τρόπου που κινούμαστε, αισθανόμαστε και λειτουργούμε. Παρατηρούμε την ποιότητα της κίνησης, τις διαφορές ανάμεσα σε μια δράση και μια άλλη και τις διαφορές που προκύπτουν καθώς το μάθημα εξελίσσεται.

Όλα τα παρακάτω:

• ο τρόπος που διαχειριζόμαστε τον εαυτό μας κατά τη διάρκεια του μαθήματος,
• το πώς μαθαίνουμε τα όριά μας και αναζητούμε την ευκολία και την άνεση,
• το πώς μαθαίνουμε να ξεκουραζόμαστε όποτε το χρειαζόμαστε,
• εξερευνούμε τις διάφορες πιθανότητες και μέσα από την κίνηση, την περιέργεια με παιγνιώδη τρόπο,
• αναγνωρίζουμε τι σημαίνει για μας σωστό και λάθος, χωρίς να έχουμε απαιτήσεις και στόχο επιτυχίας

βρίσκονται στην καρδιά της Μεθόδου, κλειδί για το βίωμα των αλλαγών και της βελτίωσης. Τα μαθήματα ATM γίνονται συνήθως με τους μαθητές ξαπλωμένους στο πάτωμα ή σε καθιστές θέσεις, σπανιότερα και όρθια, διαρκούν συνήθως από 45 έως 60λ., ενώ συχνά μπορούν να γίνουν με τη μορφή σεμιναρίου κάτω από μια συγκεκριμένη θεματική όπου η διάρκεια συνήθως είναι μεγαλύτερη.

Δείγμα βίντεο:

2. Με ατομικές συνεδρίες που ονομάζονται Functional Integration® όπου η πρακτική γίνεται με τα χέρια του δασκάλου (hands-on) και εξατομικεύεται ανάλογα με τις ανάγκες του μαθητή-αποδέκτη. Σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιείται ειδικός εξοπλισμός (κρεβάτι τύπου μασάζ, μαξιλάρια, rollers κλπ.) όπου ο μαθητής κάθεται ή ξαπλώνει άνετα και υποστηρίζεται η μορφή και η θέση του. Στη διάρκεια οι κινήσεις είναι μη-παρεμβατικές και αργές, ο μαθητής καλείται να νιώσει πώς κινείται το σώμα του και πώς αισθάνεται και να ακολουθήσει με λιγότερη λεκτική επικοινωνία τις προτάσεις του Practitioner. Η διαφορά με τα ομαδικά μαθήματα είναι επίσης ότι εδώ ο μαθητής είναι λιγότερο ενεργητικός και αφήνεται περισσότερο στη βαρύτητα μέσα από τις κινήσεις του δασκάλου. Ο δάσκαλος «φωτίζει» με τα χέρια του ξεχασμένες λειτουργίες ή περιοχές ή κινήσεις, ενώ ο αποδέκτης μαθητής αποφορτίζεται και επανεκπαιδεύει την κίνηση και τη λειτουργικότητά του, μέσα από τις αλλαγές και τις νέες συνάψεις στο νευρικό του σύστημα και με νέες κινητικές συνδέσεις. Η πρακτική είναι ασφαλής για κάθε κατάσταση υγείας λόγω της μη-παρεμβατικότητας της και διακρίνεται από το σεβασμό στα όρια και τους περιορισμούς του κάθε ατόμου.

Δείγμα βίντεο:

Σε ποιες ειδικές ομάδες μπορεί η Μέθοδος να λειτουργήσει υποστηρικτικά;

• Μυοσκελετικά & νευρολογικά προβλήματα/προκλήσεις και σωματικές αναπηρίες
• Αθλητισμός & Τέχνες
• Παιδική ανάπτυξη και συνδρομή σε αναπτυξιακές διαταραχές και δυσκολίες
• Υποστήριξη κατά την προωρότητα όπου το νευρικό σύστημα είναι ανώριμο κατά τη γέννηση

Πρόωρα μωρά: Αυτά τα μικρά θαύματα

• Εγκυμοσύνη – Μεταγεννητική περίοδος
• Υποστήριξη για θέματα που σχετίζονται με το τραύμα και τις ψυχικές δυσκολίες
• Υποστήριξη και διαχείριση στην πρόκληση που αποτελούν το στρες και οι διαταραχές ύπνου, πέψης, αναπνοής και όσων καταστάσεων επηρεάζονται από το στρες
• Χρόνιος πόνος
• Αυτοάνοσα νοσήματα που αφορούν και σχετίζονται με το νευρικό σύστημα

Τι ΔΕΝ είναι η Μέθοδος Feldenkrais

Σε τι διαφέρει από άλλες σωματικές πρακτικές, την άσκηση ή τη θεραπεία;

• Δεν είναι άσκηση των μυών με τον τρόπο που προτείνεται από τις περισσότερες πρακτικές εκγύμνασης
• Δεν χρησιμοποιεί τη μάλαξη, την ανάταξη ή τη διόρθωση
• Δεν χρησιμοποιεί τη μίμηση ή την επίδειξη από τον δάσκαλο/practitioner
• Δεν αποτελεί θεραπεία, αλλά μαθησιακή διαδικασία
• Δεν αντικαθιστά άλλες θεραπείες ή τρόπους άσκησης
• Δεν αποτελεί ιατρική πράξη και δεν χρησιμοποιεί σκευάσματα

Η Μέθοδος Feldenkrais στις υπηρεσίες της γονεϊκότητας

Κατά την είσοδο στη γονεϊκότητα ο κόσμος μας αλλάζει δραματικά σε σχέση με τον εαυτό μας, τους άλλους και το περιβάλλον μας: εγκυμοσύνη, τοκετός, θηλασμός, ύπνος, νέες γνώσεις και προκλήσεις, νέα άτομα στο περιβάλλον μας, νέες σχέσεις με την ήδη υπάρχουσα οικογένεια και νέα σχέση με τον χρόνο, με το σώμα μας, τις αισθήσεις και τις κινήσεις μας στις καθημερινές δραστηριότητες του γονεϊκού ρόλου.

Συχνοί Προβληματισμοί και Απορίες για τον θηλασμό

Η Μέθοδος Feldenkrais μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για καλύτερη οργάνωση της κίνησης, της λειτουργικότητας και άρα της ποιότητας της ζωής μας με τα νέα δεδομένα που οι αλλαγές αυτές φέρουν. Για παράδειγμα, μπορεί να μας βοηθήσει στο να παρατηρούμε τον εαυτό μας και τα παιδιά μας με περιέργεια και να είμαστε ανοιχτοί σε νέα μάθηση, να αποκαθιστά το άγχος και την πίεση που μπορεί να αναπτύξουμε και να γίνουμε πιο δημιουργικοί και ανοιχτοί ως γονείς ενσωματώνοντας την αποδοχή και φιλτράροντας την κριτική διάθεση. Μπορεί να μας βοηθήσει σε θέματα που σχετίζονται με τον ύπνο και τη διαχείριση του φόρτου (σωματικού και ψυχικού) που επέρχεται στην προσπάθειά μας να ισορροπήσουμε τον γονεϊκό μας ρόλο, με τη δουλειά μας και τις υπόλοιπες σχέσεις μας. Αν νιώθετε ότι εσείς ή το παιδί σας χρειάζεστε μια πρακτική που σέβεται τη μοναδική ατομική σας ανάπτυξη και εξέλιξη (individual growth) και αισθάνεστε ότι μέσα από τη σύνδεση σώματος και μυαλού (στοιχείο που αποτελεί το πιο άμεσο εργαλείο για τη μάθηση), ίσως να βρείτε στη Μέθοδο Feldenkrais τον ιδανικό συνδυασμό αυτοβελτίωσης, ευχαρίστησης και αλλαγής που χρειάζεστε.

H Μέθοδος Feldenkrais για την παιδική ανάπτυξη και την αντιμετώπιση δυσκολιών που σχετίζονται με αυτήν.

Τα παιδιά ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, όπου ο εγκέφαλος αναπτύσσεται με τρομερές ταχύτητες, μπορούν να ωφεληθούν πολύ από την προσέγγιση της Μεθόδου Feldenkrais, ιδιαίτερα αν παρατηρηθεί ότι δυσκολεύονται σε κάποιο αναπτυξιακό στάδιο ή σε κάποια δεξιότητα από αυτές που ορίζονται ως “τυπική” ανάπτυξη από τους αναπτυξιολόγους. Για παράδειγμα, ένα πρόωρο μωρό ή ένα μωρό που βίωσε τραυματικό τοκετό (βίαιο τρόπο γέννησης, επιπλοκές, μη ανταπόκριση σε ερεθίσματα κλπ.) τα οποία έχουν σαφώς επηρεάσει τον τρόπο που αναπτύσσεται νευρολογικά, μπορεί να ωφεληθεί από τις ατομικές συνεδρίες, με τις μαλακές κινήσεις που εφαρμόζει ο practitioner, που ενθαρρύνουν θέσεις και πρώιμες λειτουργίες, βελτιώνουν τις αναπτυξιακές τους δράσεις που είναι κομβικές για την εξέλιξή τους και προσφέρουν ανακούφιση και ευχαρίστηση.

Για τα νήπια ή μεγαλύτερα παιδιά με κάποια διάγνωση νευρολογικού ενδιαφέροντος ή και χωρίς διάγνωση που δυσκολεύονται σε κάποιο μαθησιακό τομέα (είτε σωματικό, είτε συναισθηματικό, αντιληπτικής ικανότητας ή επικοινωνιακής φύσης) μπορούν να απευθυνθούν στη Μέθοδο, όπου η δουλειά γίνεται πάντοτε μέσω παιχνιδιού με μη-παρεμβατικό τρόπο και φυσικά με βάση τα όρια και τις προτιμήσεις του κάθε παιδιού. Δίνεται έμφαση στις δυνατότητες του παιδιού και όχι στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει και προσεγγίζεται σαν μια ξεχωριστή οντότητα που έχει ένα συγκεκριμένο τρόπο μάθησης, καθώς η νευροδιαφορετικότητα είναι ένα γεγονός. Η προσέγγιση έχει πάντα θετικό χαρακτήρα, ακούγονται και συζητιούνται οι προβληματισμοί του γονέα και ενθαρρύνεται η παρουσία και ανάλογα με την περίπτωση και η συμμετοχή του σε όλη τη διάρκεια της συνεδρίας. Η Μέθοδος με λίγα λόγια και σε αυτό τον τομέα είναι συμπεριληπτική και δουλεύει με την οικογένεια ως σύστημα που απαρτίζεται από τα ξεχωριστά άτομα και τον τρόπο που αλληλεπιδρούν.

Δείγμα βίντεο:

Μέθοδος Feldenkrais: Νιώσε το σώμα σου μέσα από ασκήσεις συνειδητότητας

Ποιος ήταν ο Moshe Feldenkrais

Ο Dr.Moshe Feldenkrais ρωσο-ισραηλινής καταγωγής, σπούδασε αρχικά μηχανολόγος και ηλεκτρολόγος, στη συνέχεια έγινε διδάκτωρ φυσικής στη Σορβόννη, ενώ παράλληλα δούλεψε για πολλά χρόνια στην ομάδα των Marie και Joliet Curie στο Παρίσι. Στα χρόνια που παρέμεινε στο Παρίσι ασχολήθηκε παράλληλα με το Judo ως αθλητής και στη συνέχεια δάσκαλος ο ίδιος. Ένα μέρος της Μεθόδου έχει επηρεαστεί από τη γνώση για την κίνηση που μελέτησε μέσα από την πολεμική τέχνη, ενώ στη συνέχεια ένας τραυματισμός τον οδήγησε στο να μελετήσει και να ερευνήσει διεξοδικά στα επόμενα χρόνια την μηχανική του σώματος, νευροβιολογία, την μαθησιακή επιστήμη (learning theory), παιδική ανάπτυξη και ψυχολογία, αναπτύσσοντας ένα μοντέλο νέας κατανόησης της ανθρώπινης λειτουργικότητας και ωρίμανσης. Έγραψε πολλά βιβλία και συγγράμματα, συνεργάστηκε με πληθώρα επιστημόνων της εποχής του (ψυχολόγους, παιδιάτρους, δασκάλους άλλων σωματικών μεθόδων και πρακτικών) πάντα ανοιχτός σε νέες γνώσεις και εμπειρίες συνεχίζοντας να διευρύνει το πεδίο του. Λίγο πριν πεθάνει δίδαξε σε δύο κύριες μεγάλες εκπαιδεύσεις που διοργάνωσε στις ΗΠΑ και μια στο Ισραήλ, μεταλαμπαδεύοντας τη γνώση και την πρακτική της Μεθόδου σε νέους practitioners που προέρχονταν από ποικίλα πεδία (κυρίως από το χώρο τη ψυχολογίας, των τεχνών, του αθλητισμού και των θεραπειών). Η Μέθοδος αποτελεί ένα ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό σύστημα που διδάσκεται και σπουδάζεται σε 4ετείς εκπαιδεύσεις σε όλο τον κόσμο σήμερα, με εκατοντάδες επαγγελματίες στο χώρο και με πολλούς συνεχιστές του που το εξελίσσουν και το εξειδικεύουν.

Φωτογραφίες

© International Feldenkrais® Federation Archive, Robert Golden
© Άγγελος Καλτσής