Το παιχνίδι είναι ένας από τους τρόπους που τα παιδιά μαθαίνουν τον εαυτό τους και τους ανθρώπους γύρω τους και εξερευνούν το περιβάλλον τους. Μέσα από το παιχνίδι τα παιδιά μαθαίνουν τη συνεργασία, το μοίρασμα, κάνουν φιλίες, διαπραγματεύονται, κοινωνικοποιούνται, αναπτύσσονται σωματικά, καλλιεργούν λεπτή και αδρή κινητικότητα, αποκτούν αίσθηση του χώρου. Μέσα από το παιχνίδι ακόμη, κάθε παιδί μαθαίνει να εκφράζει επιθυμίες και συναισθήματα. Το παιχνίδι τέλος, βοηθά την ανάπτυξη της γλωσσικής ικανότητας και της επικοινωνίας, οξύνει τη φαντασία, τη μνήμη, την αφαιρετική σκέψη και τη δημιουργικότητα. Πάμε όμως να δούμε τι είναι η παιγνιοθεραπεία.

Τι είναι η παιγνιοθεραπεία;

Η παιγνιοθεραπεία είναι η μόνη μορφή ψυχοθεραπείας για παιδιά, η οποία δίνει έμφαση στο παιχνίδι και στον πολύτιμο ρόλο του. Στηρίζεται στην αρχή ότι το παιχνίδι από μόνο του είναι θεραπευτικό, θεωρεί δηλαδή το παιχνίδι ως μια μορφή φυσικής και αβίαστης διαδικασίας μάθησης, ως τον αμεσότερο τρόπο απελευθέρωσης του παιδιού από τις εντάσεις, ενώ παράλληλα διευκολύνει την επικοινωνία των ενηλίκων με τον εσωτερικό κόσμο του παιδιού.

Πώς λειτουργεί η παιγνιοθεραπεία;

Παίρνοντας ως δεδομένο το γεγονός ότι το παιχνίδι αποτελεί το καλύτερο φυσικό μέσο αυτοέκφρασης του παιδιού, στην παιγνιοθεραπεία χρησιμοποιούμε διάφορα είδη παιχνιδιών (παιχνίδι ρόλων, μινιατούρες ζώων και οικογένειας, αλλά και διάφορες άλλες μορφές έκφρασης όπως η ζωγραφική, η μουσική, ο πηλός και το παραμύθι) για να βοηθήσουμε το παιδί να εξερευνήσει πιθανές τραυματικές εμπειρίες, τωρινές ή του παρελθόντος, μέσα σε ένα περιβάλλον ασφάλειας που του παρέχει το συμβολικό παιχνίδι και ο θεραπευτής.

Πώς βοηθά η παιγνιοθεραπεία το παιδί;

Η παιγνιοθεραπεία έχει στόχο να βοηθήσει το παιδί να ξεπεράσει συναισθηματικά τραύματα ή πιεστικές αλλαγές στη ζωή του. Επίσης μπορεί να το βοηθήσει να ξεπεράσει προβλήματα συμπεριφοράς ή συναισθηματικές δυσκολίες που παρεμβάλλονται στη φυσιολογική του ανάπτυξη ή δημιουργούν προβλήματα στην καθημερινότητά του.

Πιο συγκεκριμένα, η παιγνιοθεραπεία βοηθάει το παιδί να αναγνωρίσει συναισθήματα, να τα επεξεργαστεί και να βρει λύσεις. Απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας από 4 περίπου μέχρι 12 ετών, που έχουν βιώσει τραυματικές ή δραστικές αλλαγές στη ζωή τους, π.χ. διαζύγιο γονιών ή απώλεια αγαπημένων προσώπων, που έχουν υποστεί κακοποίηση, που νοσηλεύονται στο νοσοκομείο με κάποια χρόνια ή σοβαρή ασθένεια, που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπερκινητικότητας, κρίσεις θυμού, επιθετικότητα ή ζήλια, φοβίες, διαταραχές συμπεριφοράς ή συναισθήματος και αρκετά άλλα θέματα. 

Μοναδικές εκφράσεις της παιγνιοθεραπείας

Μέσα στο playroom έχω υπάρξει μάρτυρας σημαντικών στιγμών και διεργασιών, τόσο σε ατομικές όσο και σε ομαδικές συνεδρίες. Κάποτε, στη δημιουργία μιας φωλιάς αυτοφροντίδας και επούλωσης των πρώιμων πληγών, άλλοτε, στην εκδραμάτιση ιστοριών όπου ο σημαντικός άλλος που δεν υπάρχει πια στη ζωή του παιδιού, έρχεται να προσφέρει τα «δώρα» του μέσα από έναν ρόλο. Ένα κεφάλι από πηλό που χρειαζόταν ιατρική φροντίδα, ένα τραγούδι που έκανε τον αποχωρισμό πιο διαχειρίσιμο. Ένας μεγάλος κουμπαράς για την αποταμίευση προσωπικών αξιών και ταλέντων και 4 σούπερ ήρωες που ανακαλύπτουν τη δική τους μοναδική υπερδύναμη! Πολεμικές συρράξεις και χαμένοι θησαυροί, σπίτια με εμπεριστατωμένη στατική μελέτη και πολυαισθητηριακά κουτιά ασφάλειας και χαλάρωσης. Χειρουργικές τομές που μετουσιώνονται σε σημάδια μοναδικότητας και ανθεκτικότητας και εμπειρίες νοσηλείας που γίνονται αφηγήσεις και λευκώματα περιπέτειας… Σύμβολα, μεταφορές και μετασχηματισμοί που συμβάλλουν στην κατανόηση, τη νοηματοδότηση των εμπειριών του παιδιού, που αυξάνουν την αίσθηση ελέγχου, που επιτρέπουν τη δοκιμή σε ασφαλές πλαίσιο, που γεφυρώνουν το βίωμα με την επεξεργασία, τον έξω κόσμο με τις εσωτερικές διαστάσεις και αποτυπώσεις. Η επινοητικότητα των παιδιών είναι κυριολεκτικά απύθμενη, αρκεί να νιώσουν ασφάλεια και αποδοχή για να εξερευνήσουν τον εσωτερικό τους κόσμο.

Και στο σπίτι;

Το παιχνίδι λειτουργεί προληπτικά και συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη του παιδιού. Για να γίνει αυτό, φροντίζουμε το παιδί να έχει πρόσβαση σε όλες τις μορφές παιχνιδιού (ενεργητικό, ελεύθερο, ομαδικό, καλλιτεχνικό) αποφεύγοντας το να παίζει αποκλειστικά και μόνο με ένα είδος – ειδικότερα έμφυλου – παιχνιδιού, π.χ. μόνο αυτοκινητάκια ή κούκλες ή ηλεκτρονικά παιχνίδια. Ακόμα:

  • Αφήνουμε το παιδί να παίζει ελεύθερα με ό,τι και όπως θέλει χωρίς να παρεμβαίνουμε στο παιχνίδι του – με την προϋπόθεση ότι είναι ασφαλές.
  • Εξασφαλίζουμε ελεύθερο χώρο για να μπορεί να παίξει, ακόμα κι αν αυτό συνεπάγεται κάποιες αναπροσαρμογές στο σπίτι.
  • Φροντίζουμε το πρόγραμμά του να μην είναι τόσο φορτωμένο με δραστηριότητες ώστε να έχει καθημερινά χρόνο για παιχνίδι.
  • Παίζουμε μαζί του τα παιχνίδια που προτιμά, παρέχοντας καινούρια ερεθίσματα
  • Αφήνουμε στο χώρο που παίζει λίγα παιχνίδια και καλά. Τα πολλά σκοτώνουν τη φαντασία.
  • Ας μη χρησιμοποιήσουμε την ώρα που παίζουμε με το παιδί για να του κάνουμε κήρυγμα.
  • Όταν παίζουμε μαζί του, ας μην αφήνουμε το παιδί να κερδίζει πάντα.
  • Μιλάμε κανονικά και όχι παιδιάστικα.
  • Εξασφαλίζουμε συχνές ευκαιρίες για παιχνίδι έξω από το σπίτι και παιχνίδι στη φύση.
  • Σεβόμαστε την ιερότητα του παιχνιδοχώρου, λεκτικά και μη!
Βίκυ Βάββα

Βίκυ Βάββα

Παιγνιοθεραπεύτρια, Σύμβουλος γονέων, Ψυχοθεραπεύτρια

Καλωσορίζουμε στην ομάδα των experts μας την Παιγνιοθεραπεύτρια, Σύμβουλο Γονέων και ψυχοθεραπεύτρια, Βίκυ Βάββα. Χαιρόμαστε τόσο πολύ που θα μοιραστεί τις γνώσεις της μαζί μας.

Διαβάστε περισσότερα