Υπάρχουν πολλά στάδια στην ανάπτυξη μιας φιλίας. Όλα τα παιδιά θα βιώσουν κακία, προδοσία και ειρωνεία. Και όλα τα παιδιά θα δείξουν κακή κρίση κατά καιρούς και θα πληγώσουν τους άλλους. Η φιλία όμως αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία στη ζωή ενός ανθρώπου. Ποια, λοιπόν, η σημασία της φιλίας για το παιδί;

Η σημασία της φιλίας για το παιδί. Ποια η σχέση του παιδιού με την φιλία;

Το να βιώνει όλες τις πτυχές της φιλίας – καλές και κακές – είναι ένα φυσικό μέρος της κοινωνικής διαδικασίας μάθησης και ανάπτυξης του παιδιού σας. Το παιδί θα μάθει πώς να κάνει και να διατηρεί φίλους, καθώς και πώς να είναι καλός φίλος, με την καθοδήγηση και την υποστήριξή σας. Ωστόσο, δεν χρειάζεται να του διδάξετε τη φιλία. Τα παιδιά αναγνωρίζουν φυσικά ότι η καλή φιλία είναι αμοιβαία, στοργική και αξιόπιστη. Το παιδί δεν σας χρειάζεται για να διαχειριστείτε την κοινωνική του ζωή, αλλά χρειάζεται να παρέχετε ένα σταθερό, υποστηρικτικό περιβάλλον για τον κοινωνικό του πειραματισμό.

Μάθετε τι να περιμένετε όταν πρόκειται για τις διαπροσωπικές σχέσεις του παιδιού σας με συνομηλίκους του και τους καλύτερους τρόπους για να βοηθήσετε αυτές τις φιλίες να ανθίσουν.

Τα στάδια της φιλίας

Το μωρό σας μπορεί να επιλέξει έναν φίλο μόλις κατέβει από την αγκαλιά σας και μπουσουλήσει. Ενώ οι πρώιμες φιλίες των μωρών περιορίζονται γενικά σε συγγενείς ή παιδιά των στενών φίλων των γονιών τους, τα παιδιά ηλικίας 12 μηνών κάνουν ανεξάρτητες επιλογές φιλίας (που αποδεικνύεται από τον χρόνο που περνούν με τους φροντιστές).

Από την ηλικία 1 έως 3 ετών

Η φυσική έλξη και η αμοιβαία συμπάθεια είναι η βάση της φιλίας, αλλά τα νήπια δεν είναι ικανά να διατηρήσουν το συντονισμένο παιχνίδι. Κάθονται ο ένας δίπλα στον άλλο παίζοντας μεμονωμένα — κάτι που είναι γνωστό ως παράλληλο παιχνίδι. Για να υποστηρίξετε τις αυξανόμενες φιλίες του παιδιού σας σε αυτήν την ηλικία, απλώς δώστε ευκαιρίες να είναι με άλλα παιδιά και βοηθήστε στην επίλυση περιστασιακών συγκρούσεων.

Η σημασία της φιλίας για το παιδί
Η σημασία της φιλίας για το παιδί

Μεταξύ 4 και 7 ετών

Το αμοιβαίο παιχνίδι είναι η κόλλα της φιλίας. Τα παιδιά γίνονται όλο και πιο ικανά να παράγουν σύνθετα παιχνίδια φαντασίας, να αναλαμβάνουν ρόλους, να δίνουν κατευθύνσεις το ένα στο άλλο και να μοιράζονται την ηγεσία.

Γύρω στην ηλικία των 7 ετών

Η συζήτηση γίνεται κεντρική στη φιλία. Οι συζητήσεις τείνουν να αφορούν το τι πρέπει να κάνετε για να τα πηγαίνετε καλά στο σχολείο, να είστε «ψύχραιμοι», να κερδίσετε την κοινωνική αποδοχή και να αποφύγετε να μπείτε σε μπελάδες. 

Στο γυμνάσιο

Αυτή η οικεία, αυτοαποκαλυπτική σχέση που γνωρίζουμε ως φιλία «ενηλίκων» ξεκινά στην πραγματικότητα. Τα 12χρονα παιδιά αρχίζουν να μοιράζονται αληθινές γεγονότα με τους φίλους τους: τους φόβους τους, τις φαντασιώσεις τους, τη δυσλειτουργία στο γάμο των γονιών τους. Οι μαθητές του γυμνασίου αρχίζουν πραγματικά να ανοίγουν την καρδιά τους ο ένας στον άλλον, και αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο οι φιλίες μπορεί να μοιάζουν σαν θέμα ζωής και θανάτου. Σε αυτήν τη συνειδητή ηλικία, όταν η νέα ταυτότητα κάποιου ως άτομο χωριστού από την οικογένεια μόλις αρχίζει να διαμορφώνεται, η προδοσία από έναν φίλο μπορεί να αισθάνεται συντριπτική.

Η σημασία της φιλίας για το παιδί
Η σημασία της φιλίας για το παιδί

Το πιο συνηθισμένο στα στάδια της φιλίας: Ο φίλος

Όλοι έχουμε περισσότερους φίλους από ότι συνειδητοποιούμε. Μπορεί να υπάρχει ένας φίλος ανάμεσα στα αδέρφια μας, σε συγγενείς, φίλοι ανάμεσα στους συμμαθητές. Όλοι έχουμε κάποιον που μπορούμε να αποκαλούμε φίλο. Και σύμφωνα με την αντίληψή μας, φίλος είναι κάποιος με τον οποίο μπορείς να γελάσεις ή κάποιος που μπορείς να εμπιστευτείς. Δεν θα έχουν όλοι το ίδιο είδος φιλίας μαζί σου και αυτό είναι η απόλυτη ομορφιά.

Έχουμε την τάση να δημιουργούμε έναν ιδιαίτερο δεσμό με τον καθένα και με όλους όσους συναντάμε. Το ακόμα καλύτερο για τις φιλίες είναι ότι είναι μοναδικές και αλλάζουν μορφή συνεχώς. Εξελίσσονται μέσα στο χρόνο καθώς αλλάζουμε και εμείς. Έτσι, ο ίδιος παιδικός φίλος με τον οποίο απολαμβάναμε κάποτε να τρώμε σοκολάτες και να παίζουμε  είναι τώρα κάποιος με τον οποίο καθόμαστε για να κάνουμε μια συζήτηση.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν το παιδί να κάνει φίλους;

Οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο στην κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού τους. Ένα παιδί δεν γεννιέται με κοινωνικές δεξιότητες. Χρειάζεται γονείς που παίρνουν ενεργό ρόλο στην προετοιμασία του να αλληλεπιδρά με επιτυχία με τους συνομηλίκους του. Το πιο σημαντικό που μπορούν να κάνουν οι γονείς για το παιδί τους είναι να αναπτύξουν μαζί του μια σχέση αγάπης, αποδοχής και σεβασμού. Αυτό το σκηνικό είναι η βάση για όλες τις μελλοντικές σχέσεις του παιδιού, συμπεριλαμβανομένων και των φιλικών. Βοηθά το παιδί να αναπτύξει αυτοπεποίθηση και μια σταθερή βάση πάνω στην οποία το παιδί μπορεί αναπτύξει κοινωνικές δεξιότητες.

Θέστε σαφείς κανόνες για την κατάλληλη συμπεριφορά

Ένα παιδί μαθαίνει κοινωνικές δεξιότητες εν μέρει μέσω οικογενειακών κανόνων σχετικά με το πώς να συναναστρέφεται τους άλλους. Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να μάθει να ρωτά πριν να δανειστεί κάτι ή να λύνει ένα πρόβλημα χωρίς να χτυπά. Να συμπεριλαμβάνετε το παιδί σας στον καθορισμό οικογενειακών κανόνων. Αν εμπλέκεται, όχι μόνο θα είναι πιο πιθανό να τους ακολουθήσει, αλλά θα το κάνει να κατανοήσει επίσης καλύτερα τους λόγους για τους κανόνες και τα πρότυπα για την κατάλληλη συμπεριφορά. Όταν χρειάζεται να πειθαρχήσετε το παιδί σας, να θυμάστε ότι εκείνο θα μιμηθεί τις πράξεις σας. Η δική μας συμπεριφορά στην παραβίαση κανόνων θα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το παιδί αντιδρά στους γύρω του. Αποφύγετε να είστε σκληροί και τιμωρητικοί. Αντίθετα, να είστε σταθεροί, ευγενικοί και με σεβασμό όταν του εκφράζετε τις προσδοκίες σας.

Βοηθήστε το παιδί σας να μάθει να βλέπει τις απόψεις των άλλων

Γύρω στην ηλικία των έξι ή επτά ετών, τα παιδιά είναι πιο ικανά να κατανοήσουν τα συναισθήματα και τις απόψεις των άλλων. Βοηθήστε το παιδί σας να αναπτύξει αυτή την ικανότητα μιλώντας του για διαφορετικές καταστάσεις. Για παράδειγμα, όταν διαβάζετε με το παιδί σας, κάντε διάλογο μαζί του για το πώς νιώθει ένας χαρακτήρας και γιατί νιώθει ορισμένα πράγματα. Ή όταν το παιδί σας σάς λέει για την κατάσταση στο σχολείο, ρωτήστε πώς πιστεύει ότι ένιωσαν οι άνθρωποι και γιατί ενήργησαν έτσι.

Βοηθήστε το παιδί σας να μάθει να διαχειρίζεται τα αρνητικά συναισθήματά του και να λύνει προβλήματα

Η διαχείριση αρνητικών συναισθημάτων και η επίλυση προβλημάτων είναι σημαντικές δεξιότητες για τη συναναστροφή με άλλους. Όταν το παιδί σας μιλάει για το πώς νιώθει, το ακούμε. Δείξτε ότι το ακούτε με την ανταπόκρισή σας σε αυτά που λέει. Για παράδειγμα, πείτε «Ακούγεσαι σαν να είσαι θυμωμένος με τον Γιώργο που δεν σε συμπεριέλαβε στο παιχνίδι». Στη συνέχεια, βοηθήστε το να βρει λύσεις για την κατάσταση. Μιλήστε για τις λύσεις που θα βρει και βάλτε τον να επιλέξει μία. 

Αν δείτε το παιδί σας και τον φίλο του να έχουν διαφωνία, αφήστε τους να το δουλέψουν μόνοι τους. Επέμβετε μόνο αν είναι πραγματικά απαραίτητο. Το να ταιριάζεις με φίλους είναι πολύ σημαντικό για τα παιδιά σχολικής ηλικίας (και γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό όσο πλησιάζει η εφηβεία). Ωστόσο, εάν η συμπεριφορά του παιδιού σας δεν είναι επικίνδυνη ή προσβλητική, μην αναλώνεστε σε λεπτομέρειες.

Συμπέρασμα

Εάν ανησυχείτε για το αν το παιδί σας κάνει αρκετούς φίλους, αναλογιστείτε απλά αν έχει διαφορετικό κοινωνικό στυλ από εσάς. Για παράδειγμα, το παιδί σας μπορεί να προτιμά να έχει ένα ή δύο στενούς φίλους παρά έναν ευρύ κύκλο φίλων.

Αυτό που έχει σημασία είναι το παιδί σας να νιώθει άνετο και χαρούμενο με τους φίλους που έχει επιλέξει. Εάν φαίνεται ότι το παιδί σας δεν έχει φίλους, μιλήστε με τον δάσκαλο και το σχολείο του. 

Ως γονιός, διαδραματίζετε καθοριστικό ρόλο στην  κοινωνική  ανάπτυξη του παιδιού σας. Η αγάπη, η υπομονή και η υποστήριξή σας το κάνουν δυνατό για να γνωρίζει νέους ανθρώπους και να κάνει φίλους μόνο του και το βοηθάτε να αναπτύξει την αυτοπεποίθηση και τις κοινωνικές δεξιότητες που θα χρειαστεί ως ενήλικας.

Κωνσταντίνα Φραντζεσκάκη

Κωνσταντίνα Φραντζεσκάκη

Εκπαιδευτικός, Πιστοποιημένη Εκπαιδεύτρια Γαλουχίας

Καλωσορίζουμε στην ομάδα των experts μας την Κωνσταντίνα Φραντζεσκάκη. Είναι πιστοποιημένη Εκπαιδεύτρια Γαλουχίας, Εκπαιδευτικός, Ειδική Παιδαγωγός. Επιθυμεί να είναι κοντά σε νέες οικογένειες από την έλευση του νέου μέλους & την αρχή του ταξιδιού, παρέχοντας ενημέρωση & πρακτική υποστήριξη σε όλη αυτή την πορεία εξέλιξης του παιδιού στα πρώτα χρόνια ζωής του.

Διαβάστε περισσότερα

Ford Arkin, C. 1997. Children’s friendships. From Backpack Buddies series from The Ohio State University Extension Service. Retrieved November 18, 2002 from the CYFERNet Website: http://ohioline.osu.edu/bb-fact/pdf/bb_f_8.pdf

Gottman, P.1997. Raising the emotionally intelligent child. New York, NY, Simon & Schuster