Στην Ελλάδα του σήμερα, ο σχολικός εκφοβισμός -Βullying- εκδηλώνεται κυρίως στις ηλικίες 13-18 ετών της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Σύμφωνα με πανευρωπαϊκή έρευνα που διεξήγαγε το Χαμόγελο του Παιδιού σε 16.227 μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, η Ελλάδα βρίσκεται στην 4η θέση ανάμεσα σε 41 κράτη, με το 1 στα 3 παιδιά να έχει πέσει θύμα bullying, ενώ 1 στους 2 μαθητές έχει γίνει μάρτυρας παρόμοιου συμβάντος. Στο θέμα του διαδικτυακού εκφοβισμού (cyberbullying) η Ελλάδα είναι 2η με 26,8%.

Τι είναι το Βullying;

Το Βullying χρειάζεται να πληρεί ορισμένες προϋποθέσεις για να θεωρείται bullying:

  • Κακεντρέχεια
  • Υπεροχή δυνάμεων
  • Επαναληψιμότητα
  • Δυσφορία
  • Πρόκληση

Μιλάμε λοιπόν για μια επαναλαμβανόμενη επιθετική συμπεριφορά (σωματική, λεκτική, ψυχολογική, κοινωνική) με επιβολή ισχύος και πρόθεση να προκληθεί βλάβη, είτε εκφράζεται από ένα άτομο σε κάποιο άλλο είτε από μία ομάδα ατόμων.

Πώς προκαλείται ο εκφοβισμός και το bullying;

Ένας εκφοβιστής έχει πρόθεση να προκαλέσει πόνο (προκαλώντας σωματική βλάβη, εξαπολύοντας οδυνηρές λέξεις ή συμπεριφορές) και το κάνει επανειλημμένα. Τα αγόρια είναι πιο πιθανό να δεχθούν σωματικό bullying, ενώ τα κορίτσια πιο πιθανό να γίνουν αποδέκτες ψυχολογικού bullying.

Αποτελεί μοτίβο συμπεριφοράς, και όχι τόσο κάποιο μεμονωμένο γεγονός. Τα παιδιά που ασκούν bullying συνήθως έχουν ή δημιουργούν μια θέση εξουσίας, π.χ. λόγω θέσης και/ή σωματότυπου. Όταν δύο άτομα της ίδιας περίπου σωματικής διάπλασης ή δύναμης τσακώνονται ή έρχονται άγρια στα χέρια, μεμονωμένα ή επανειλημμένα δεν αποτελεί bullying, αλλά δυσλειτουργικό τρόπο επίλυσης διαφορών.

Τι είναι η σχολική βία;

Η σχολική βία αφορά όλες τις μορφές βίας που λαμβάνουν χώρα εντός και γύρω από το σχολείο, βιώνεται από μαθητές και διαπράττεται από άλλους μαθητές, καθηγητές ή σχολικό προσωπικό. Αυτό περιλαμβάνει bullying και cyberbullying.

Τι µορφές µπορεί να πάρει η σχολική βία;

 Βάσει των υφιστάμενων διεθνών ερευνών που συλλέγουν δεδομένα για τη βία στα σχολεία, η UNESCO αναγνωρίζει τις ακόλουθες μορφές:

  • Σωματική βία: Είναι οποιαδήποτε μορφή φυσικής επιθετικότητας με πρόθεση να προκαλέσει πόνο από συνομηλίκους, δασκάλους και σχολικό προσωπικό.
  • Ψυχολογική βία: Ως λεκτική και ψυχολογική κακοποίηση που περιλαμβάνει οποιεσδήποτε μορφές απομόνωσης, απόρριψης, αγνόησης, προσβολής, διάδοση φημών, κατασκευή ψεμάτων, βρισιές, χλευασμό, εξευτελισμό και απειλές και ψυχολογική τιμωρία.
  • Σεξουαλική βία: Περιλαμβάνει εκφοβισμό σεξουαλικής φύσης, σεξουαλική παρενόχληση, ανεπιθύμητο άγγιγμα, σεξουαλικό εξαναγκασμό και βιασμό και διαπράττεται από δάσκαλο, σχολικό προσωπικό ή συμμαθητή/τρια.

Είδη Βullying

  • Σωματικό: Περιλαμβάνει φυσική επαφή με το άλλο άτομο,
  • Συναισθηματικό: Περιλαμβάνει τρόπους που προκαλούν συναισθηματικό πόνο σε άλλο άτομο, όπως π.χ. να λέω ή να γράφω προσβλητικά σχόλια, να αγνοώ επιδεικτικά, να αποκλείω τη συμμετοχή και/ή να παρακινώ άλλους να κάνουν το ίδιο.
  • Λεκτικό: Αφορά τη χρήση οποιασδήποτε γλώσσας με στόχο την πρόκληση δυσφορίας στο άλλο άτομο, όπως π.χ. βωμολοχίες, αρνητικά σχόλια για την εμφάνιση, υποτιμητικούς όρους ή πειράγματα (που δεν προκαλούν γέλιο στο άλλο άτομο!).

*Στο eBook θα βρεις όλα τα είδη

Γιατί συμβαίνει ο εκφοβισμός και το bullying;

Τα αίτια που οδηγούν τους θύτες σε επιθετικές συμπεριφορές εναντίον άλλων ατόμων διαφέρουν μεταξύ τους, π.χ.:

  • Οικογενειακό περιβάλλον
  • Συστηματικές επιθετικές συμπεριφορές
  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Αυτό το άρθρο αποτελεί απόσπασμα από το e-Book “Bullying συνέπειες και αντιμετώπιση

Γίνε μέλος στο Project Parenting και διάβασε το e-book και μάθε τα είδη bulling, τις συνέπειες και πώς να τα αντιμετωπίσεις!

Σπύρος Κασιμάτης

Σπύρος Κασιμάτης

Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Ο Σπύρος Κασιμάτης με πτυχίο της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, ΜA στην Ιστορία από το University College London (SSEES) και Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στη Συμβουλευτική από το University of Strathclyde. Έχει εξειδικευτεί στη φροντίδα παιδιών που πενθούν, στη θεραπεία ζεύγους με τη μέθοδο Emotionally Focused Therapy και στην επαγγελματική υποστήριξη εκπαιδευτικών.

Διαβάστε περισσότερα

Centers for Disease Control, National Center for Injury Prevention and Control (2019). Preventing
bullying. Από https://www.cdc.gov/violenceprevention/pdf/yv/bullying-factsheet508.pdf.

Gini, G., & Pozzoli, T. (2013). Bullied children and psychosomatic problems: A meta-analysis.
Pediatrics. Από pediatrics.aappublications.org/content/early/2013/09/11/peds.2013-0614 .

Elliott, M. (2009). Τι να κάνεις όταν σε έχουν βάλει στο μάτι; Αθήνα: Αδελφοί Βλάσση
National Center for Educational Statistics. (2019). Student reports of bullying: Results from the
2017 School Crime Supplement to the National Victimization Survey. US Department of
Education. Retrieved from http://nces.ed.gov/pubsearch/pubsinfo.asp?pubid=2015056 .

Patchin, J. W., & Hinduja, S. (2019). 2019 Cyberbullying Data. Cyberbullying Research Center.
Από https://cyberbullying.org/2019-cyberbullying-data .

Stan Davis & Charisse Nixon, Ph.D. Youth Voice Project https://njbullying.org/
Stavrou, M., Kanavou, E., Fotiou, A., Kokkevi, A. (2020). Bullying among adolescent pupils in
Greece. Series of Short Reports: Adolescents, Behaviours & Health. Athens: University Mental
Health, Neurosciences and Precision Medicine Research Institute (UMHRI).

Thornberg, R., Tenenbaum, L., Varjas, K., Meyers, J., Jungert, T., & Vanegas, G. (2012). Bystander
motivation in bullying incidents: to intervene or not to intervene?. The western journal of
emergency medicine, 13(3), 247–252. Retrieved from
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3415829/ .

Unesco, I. (2019). Behind the numbers: ending school violence and bullying