Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα για τις σχολικές επιδόσεις τους;

Γιατί ένα παιδί νιώθει την ανάγκη να καταφεύγει στα ψέματα;

Τι κι αν η συζήτηση για ενταξιακή εκπαίδευση είναι παρούσα εδώ και χρόνια, σε κάθε γειτονιά έχει ανοίξει κι από ένα κέντρο ειδικής αγωγής και τα ραντεβού στα δημόσια ιατροπαιδαγωγικά τμήματα είναι κλεισμένα για τους επόμενους μήνες; Πολλά παιδιά επιμένουν να λένε ψέματα και να αποκρύπτουν τους βαθμούς και τις σχολικές επιδόσεις τους από τους γονείς.

Γιατί, όμως, ενώ υπάρχει πολυετής ενημέρωση και η πρόσβαση στην πληροφορία απέχει κυριολεκτικά μερικά κλικ, ένα παιδί νιώθει την ανάγκη να καταφεύγει στα ψέματα;

Αιτία Νο1: Έλλειψη σύνδεσης

Η καθημερινότητα είναι σκληρή, γεμάτη χρονοδιαγράμματα, πίεση και στρες. Στο σημερινό -ψηφιακά- καθοδηγούμενο κόσμο, είναι συχνό φαινόμενο τα μέλη μιας οικογένειας να «χαλαρώνουν» για ώρες στις ηλεκτρονικές συσκευές τους, αφήνοντας περιορισμένο χρόνο για ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ τους. Τα παιδιά, συχνά εισπράττουν την παραπάνω συνθήκη ως αδιαφορία με συνέπεια να απομονώνονται και να καταφεύγουν στην εξαπάτηση προκειμένου να διατηρήσουν έναν επίπλαστο έλεγχο της ζωής τους.

Λύση: Δημιουργία βαθύτερων συνδέσεων

Ως γονείς οφείλετε να καταβάλετε μια συντονισμένη προσπάθεια, ώστε να ενισχύσετε τη σύνδεσή σας με τα παιδιά σας. Περάστε ποιοτικό χρόνο μαζί τους, ανοίγοντας ειλικρινείς συζητήσεις και ακούστε ενεργά τις ανησυχίες τους. Δημιουργήστε ένα περιβάλλον όπου το παιδί σας νιώθει ασφάλεια και υποστήριξη, διευκολύνοντάς το να επικοινωνήσει όσα το προβληματίζουν.

Bonus tip: Ορίστε συγκεκριμένες ρουτίνες, κατά τις οποίες θα απαγορεύεται αυστηρά η χρήση κινητού τηλεφώνου, όπως για παράδειγμα στο κύριο γεύμα, στη μελέτη, κατά την παρακολούθηση μιας ταινίας κλπ. και φροντίστε να δώσετε πρώτα εσείς το καλό παράδειγμα!

Ένας μικρός Πινόκιο στο σπίτι σας: Όλη η αλήθεια για τα… ψέματα

Αιτία Νο2: Fixed Mindset

Τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι γονείς μπορούν άθελά τους να συμβάλλουν στο πρόβλημα καλλιεργώντας μια παγιωμένη νοοτροπία, στο πλαίσιο της οποίας η σχολική επιτυχία εξισώνεται αποκλειστικά με την υψηλή σχολική επίδοση. Όταν τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι η αξία τους καθορίζεται μόνο από τα ακαδημαϊκά τους επιτεύγματα, ενδέχεται να καταφύγουν στο ψέμα, ώστε να διατηρήσουν μια ψευδαίσθηση της επιτυχίας. Αυτή η νοοτροπία αποθαρρύνει τα παιδιά να αντιληφθούν την αποτυχία ως μια ευκαιρία για μάθηση, ενώ παράλληλα καταπνίγει την αυθεντικότητά τους.

Λύση: Επιβράβευση της προσπάθειας – Growth Mindset

Το αντίπαλο δέος του Fixed Mindset είναι η νοοτροπία ανάπτυξης (Growth Mindset). Τόσο οι γονείς, όσο και οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να τονίζουν τη σημασία της σκληρής δουλειάς, της προσπάθειας και της εξέλιξης του κάθε παιδιού, γιορτάζοντας ακόμα και τις πιο μικρές νίκες της καθημερινότητας. Αντί να είστε προσηλωμένοι στους βαθμούς, ενθαρρύνετε το παιδί να επιμείνει στις προκλήσεις, εξηγώντας του ότι η αποτυχία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της μαθησιακής διαδικασίας. Μετατοπίζοντας την έμφαση από τους βαθμούς στην προσπάθεια, ανακουφίζετε σημαντικά το άγχος επίδοσης του παιδιού ή του μαθητή σας.

Το παιδί μου αρνείται να διαβάσει: Τι πρέπει να κάνω;

Αιτία Νο3: Έλλειψη οριοθέτησης

Όταν τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον με ασαφή ή ασυνεπή όρια, συχνά δυσκολεύονται να διακρίνουν το σωστό από το λάθος, μην έχοντας σαφή κατανόηση του ποιες συμπεριφορές είναι αποδεκτές και ποιες όχι. Αυτή η σύγχυση μπορεί να οδηγήσει σε μια στάση που, ενώ γνωρίζουν σε θεωρητικό επίπεδο ότι δεν είναι επιτρεπτή, επιλέγουν να την υιοθετήσουν και εν συνεχεία να την καλύψουν με ψέματα, ώστε να αποφύγουν τις συνέπειες.

Λύση: Υγιή όρια και κατανόηση

Δημιουργήστε μια υποστηρικτική ατμόσφαιρα εντός του σπιτιού ή της τάξης, όπου τα παιδιά μπορούν να παραδεχτούν πότε δυσκολεύτηκαν ή απέτυχαν χωρίς να αντιμετωπίσουν σκληρές συνέπειες. Δείξτε κατανόηση αναφορικά με τα συναισθήματά τους και διαβεβαιώστε τα ότι τα αγαπάτε και τα υποστηρίζετε ανεξάρτητα από τις ακαδημαϊκές τους επιδόσεις!

Σε έναν κόσμο που οδηγείται από υψηλές προσδοκίες και ανταγωνισμό, οι μαθητές καταφεύγουν στο ψέμα για τις σχολικές τους επιδόσεις ως μηχανισμό αντιμετώπισης των -ανεδαφικά- υψηλών απαιτήσεων. Να θυμάστε πάντα το χρυσό κανόνα, ότι τα παιδιά που έχουν πραγματική ανάγκη την ενίσχυση, είναι αυτά που συνήθως τη λαμβάνουν λιγότερο.