Γιαγιάδες και παππούδες εν δράσει

….όταν μεγαλώνουν αποκλειστικά τα εγγόνια τους… μια υπέροχη οικογένεια!

Τι είναι οικογένεια

Ανοίγοντας κανείς το λεξικό μπορεί να βρει διάφορους ορισμούς της οικογένειας που κάποιοι μπορεί να τον αντιπροσωπεύουν περισσότερο ή λιγότερο. Για μένα η οικογένεια είναι εκείνη η κοινωνική ομάδα, μέσα στην οποία νιώθουμε ασφάλεια, αποδοχή, αγάπη. Εκεί όπου μπορούμε να αναπτυχθούμε και να εξελιχθούμε σαν άνθρωποι, όπως εμείς θα θέλαμε. Μια πόρτα και μια αγκαλιά που μένει ανοιχτή πάντα, ό,τι κι αν συμβεί. Ή τουλάχιστον κάπως έτσι θα έπρεπε να είναι.

Κάθε μέρα… Παγκόσμια Ημέρα Αγκαλιάς

Όταν οι γιαγιάδες και οι παππούδες αναλαμβάνουν τον γονεϊκό ρόλο απέναντι στα εγγόνια τους

Τα τελευταία χρόνια έχω συναντήσει αρκετούς παππούδες και αρκετές γιαγιάδες που είναι οι αποκλειστικοί φροντιστές για τα εγγόνια τους. Οφείλω να ομολογήσω ότι έχω νιώσει απέραντο θαυμασμό για όλα όσα προσπαθούν και καταφέρνουν σε αυτό το δύσκολο κομμάτι της ανατροφής των παιδιών. Οι γιαγιάδες και οι παππούδες αναλαμβάνουν αποκλειστικά τον γονεϊκό ρόλο σε περιπτώσεις που οι γονείς αδυνατούν να το κάνουν, είτε λόγω κάποιας σοβαρής σωματικής ή ψυχικής ασθένειας, είτε επειδή είναι τοξικοεξαρτημένοι, είτε ακόμα επειδή δεν βρίσκονται στη ζωή.

Πώς βιώνει την απώλεια ένα παιδί και πώς ένας γονέας;

Επιπλέον, σε κάποιες περιπτώσεις οι γονείς είναι κακοποιητικοί και τους έχει αφαιρεθεί η επιμέλεια και σε κάποιες άλλες εργάζονται σε ιδιαίτερες συνθήκες (πχ. ναυτικοί, εργασία στο εξωτερικό). Οι παραπάνω συνθήκες, άλλες σε μεγαλύτερο άλλες σε μικρότερο βαθμό, είναι εν δυνάμει τραυματικές για τα παιδιά και φυσικά δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο τις γιαγιάδες και τους παππούδες. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα έχουν κληθεί να αναλάβουν αιφνίδια την ανατροφή των εγγονιών τους (π.χ. σε περιπτώσεις θανάτου των γονέων), με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους ίδιους και για τα παιδιά.

Ποιες δυσκολίες είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν;

• Προβλήματα υγείας: Πολλές φορές λόγω αυξημένης ηλικίας οι γιαγιάδες και οι παππούδες έχουν να αντιμετωπίσουν σοβαρά ή λιγότερο σοβαρά προβλήματα υγείας.
• Οικονομικά προβλήματα: Λόγω μειωμένων εισοδημάτων σε αρκετές περιπτώσεις.
• Διαχείριση της συμπεριφοράς ή πιθανών τραυμάτων των παιδιών: Τα παιδιά συχνά εμφανίζουν “δύσκολες” συμπεριφορές, εκφράζοντας έτσι πιθανά συναισθήματα άγχους και ανασφάλειας που μπορεί να έχουν.
• Κοινωνική απομόνωση: Καθώς καλούνται να αναλάβουν την ανατροφή μικρών παιδιών, είναι πιθανό να απομακρυνθούν από συνομήλικους φίλους και παρέες, οι οποίες βρίσκονται σε μια εντελώς διαφορετική φάση ζωής.
• Συναισθήματα άγχους, στρες ή κατάθλιψης.

Ποια είναι τα θετικά τόσο για τους/τις παππούδες/γιαγιάδες και για τα παιδιά;

• Δημιουργία υγιών συναισθηματικών σχέσεων: Παρά τις δυσάρεστες και εν δυνάμει τραυματικές εμπειρίες τόσο των παιδιών όσο και των παππούδων, μέσα από τη νέα οικογένεια που δημιουργείται, έχουν και οι δύο τη δυνατότητα να δημιουργήσουν εκ νέου στενές και ασφαλείς συναισθηματικές σχέσεις.

Συναισθηματικός δεσμός 4 μέρη: Το Α και το Ω της γονεϊκότητας

• Διατηρείται η σύνδεση με τους βιολογικούς γονείς: Τόσο με τη φυσική παρουσία ή επικοινωνία, όπου αυτό είναι εφικτό, όσο και συναισθηματικά.
• Οικείο περιβάλλον: Τα παιδιά που μεγαλώνουν μακριά ή χωρίς τους γονείς τους, καταλήγουν να βρίσκονται και να αναπτύσσονται σε ένα οικείο γι’ αυτά περιβάλλον. Ταυτόχρονα οι γιαγιάδες και οι παππούδες έχουν την ευκαιρία να ζήσουν εκ νέου και με μεγαλύτερη ωριμότητα και εμπειρία τον γονεϊκό ρόλο.

Πώς να ανταποκριθείτε καλύτερα σε αυτή τη νέα συνθήκη αν είστε γιαγιά ή παππούς

• Φροντίστε τη σωματική σας υγεία, κάνοντας τις απαραίτητες εξετάσεις και τον τακτικό ιατρικό έλεγχο που είναι απαραίτητος.
• Αναγνωρίστε τις ανάγκες σας, αλλά και αυτές των παιδιών και δείτε με ποιον τρόπο είναι εφικτό να υπάρχει μια ισορροπία στην κάλυψή τους. Είναι σημαντικό όλοι/ες να νιώθετε καλά μέσα στην οικογένεια.
• Αναζήτηση ή δημιουργία ενός δικτύου κοινωνικής υποστήριξης. Είναι σημαντικό να έχετε δίπλα σας ανθρώπους που σας στηρίζουν και είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν, τόσο με τα πρακτικά ζητήματα που μπορεί να προκύψουν σε μια οικογένεια (πχ. να κρατήσει κάποιος για λίγο τα παιδιά), όσο και συναισθηματικά.
• Ζητήστε βοήθεια από ειδικούς. Αν νιώθετε το άγχος, την ανασφάλεια ή τα συναισθήματα κατάθλιψης να σας κατακλύζουν ή αν νιώθετε ότι δεν ξέρετε πώς να ανταποκριθείτε στις νέες συνθήκες είναι σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια.

Σε αυτό το ταξίδι μην ξεχνάτε ότι είστε οικογένεια με όλες τις δυσκολίες, αλλά και τις όμορφες στιγμές που αυτή περιέχει. Και να θυμάστε να είστε επιεικής με τον εαυτό σας γιατί κάνετε το καλύτερο που μπορείτε.