Πώς εκδηλώνεται η δυσπραξία σε ένα παιδί

Ο όρος δυσπραξία δηλώνει μία διαταραχή του κινητικού συντονισμού που επηρεάζει την ικανότητα των ατόμων να εκτελούν εκούσιες μυϊκές κινήσεις. Είναι συχνότερη στα αγόρια από ότι στα κορίτσια και αποτελεί μια ξεχωριστή διαταραχή που εντοπίζεται στον κινητικό προγραμματισμό δηλαδή στη λειτουργία του εγκεφάλου να συντονίζει μία σειρά από μυϊκές κινήσεις για την εκτέλεση μιας ηθελημένης πράξης. Όταν πρόκειται όμως για ακούσιες κινήσεις τότε οι ίδιοι μύες λειτουργούν φυσιολογικά. Δεν αναφερόμαστε σε νευρομυϊκές βλάβες αλλά σε διαταραχή της ανάπτυξης περιοχών του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για τον προγραμματισμό, για των συντονισμό λεπτών και περίπλοκων χειρισμών.

Εξελικτική ή αναπτυξιακή στοματική δυσπραξία

Η στοματική δυσπραξία αφορά στην εκτέλεση στοματικών ή λαρυγγικών κινήσεων οι οποίες είναι μη λεκτικές. Υπάρχει δηλαδή δυσκολία στο να πραγματοποιηθούν κινήσεις μετά από εντολή. Ενώ οι ίδιες κινήσεις γίνονται φυσιολογικά κατά τη μάσηση και την κατάποση. Εμφανίζονται κινήσεις ΄΄ψαξίματος΄΄, δηλαδή ορατές προσπάθειες για τη σωστή τοποθέτηση της γλώσσας ή των χειλιών. Η ύπαρξη στοματικής δυσπραξίας σχεδόν πάντα σημαίνει ότι θα συνυπάρχει και η λεκτική. Αντίθετα, η ύπαρξη λεκτικής δυσπραξίας δεν σημαίνει ότι θα συνυπάρχει και στοματική.

Επίκτητη ή αναπτυξιακή λεκτική δυσπραξία

Η λεκτική δυσπραξία μπορεί να είναι εξελικτικής/αναπτυξιακής μορφής ή μπορεί να είναι επίκτητη ως αποτέλεσμα εγκεφαλικού τραύματος, αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, νεοπλασματικής ασθένειας, αφορά κυρίως σε ενήλικες.

Ένα παιδί με αναπτυξιακή λεκτική δυσπραξία μπορεί:

• να μη βαβίσει πολύ ως βρέφος
• να καθυστερήσει να πει τις πρώτες του λέξεις
• να έχει πολύ περιορισμένο λεξιλόγιο
• δυσκολεύεται να βάλει στη σειρά τους ήχους και τις συλλαβές
• υπεραπλουστεύει τις λέξεις παραλείποντας τις συλλαβές ή χρησιμοποιώντας αναδιπλασιασμούς
• Καθυστερεί να κατακτήσει τους ήχους της ομιλίας ενώ οι αντικαταστάσεις των φωνημάτων είναι μη σταθερές και πολύ συχνές.

Οπότε η ομιλία είναι σε μεγάλο ποσοστό ακατάληπτη ακόμη και από τα οικεία πρόσωπα. Η δυσκολία αυξάνει όσο μεγαλώνει η δομή και η πολυπλοκότητα των λέξεων.

Οι ασθενείς αναφέρουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

• Γνωρίζω τις λέξεις αλλά δεν βγαίνουν σωστά.
• Τις προφέρω λανθασμένα.
• Χρειάζομαι να μιλάω αργά για να μην κάνω λάθη.
• Δυσκολία στις πολυσύλλαβες.
• Πολλοί αναγνωρίζουν τα λάθη και προσπαθούν να τα διορθώσουν.
• Πιο δύσκολη ομιλία όταν κουράζομαι ή έχω στρες.
• Δεν έχω δυσκολίες γραπτού λόγου.
• Φυσιολογικά αντανακλαστικά εμετού.
• Φυσιολογική λειτουργία μάσησης και κατάποσης.
• Ανικανότητα μίμησης.
• Να ακολουθήσω εντολές ώστε να εκτελέσω εκούσιες κινήσεις (π.χ. βήχα, παραγωγή ήχου, καθάρισμα λαιμού).
• Πολλές προσπάθειες επίτευξης κίνησης στόχου.
• Πολλές προσπάθειες ανίχνευσης της σωστής κίνησης.
• Προβαίνω σε αυτοδιόρθωση χωρίς επιτυχία.
• Οι κινήσεις αυθόρμητα επιτυγχάνονται.

Η Φωνή είναι φυσιολογική.

Η Άρθρωση εμφανίζει:

• Αλλοιώσεις, αντικαταστάσεις, παραλήψεις, προσθήκες και επαναλήψεις ήχων
• Πιο συχνά επηρεάζονται τα σύμφωνα και κυρίως τα τριβόμενα και τα συριστικά
• Αποτυχία στην εκφορά πολυσύλλαβων λέξεων
• Αποτυχία εκφοράς ψευδολέξεων

Η Προσωδία εμφανίζει:

• Αργό ρυθμό για μεγάλες εκφράσεις
• Επιμήκυνση φωνηέντων
• Κατάτμηση λέξεων
• Παύσεις ανάμεσα σε λέξεις
• Λάθη έμφασης

Παρέμβαση και στόχοι αποφασίζονται από τον εξειδικευμένο λογοθεραπευτή και θεσπίζονται με σκοπό την αποκατάσταση των δυσκολιών του ατόμου. Πολύ σημαντική είναι η συμβολή του οικογενειακού περιβάλλοντος για την γρηγορότερη επίτευξη των στόχων!

Από την Αντωνία Βλάχου, Λογοθεραπεύτρια
antwniablaxou@gmail.com