Τι είναι η λογοθεραπεία και τι κάνει ενας λογοθεραπευτής;

Αν και πλέον η Επιστήμη της Λογοθεραπείας έχει αρχίσει να γίνεται ολοένα και περισσότερο γνωστή στον Ελλαδικό χώρο, υπάρχουν ακόμη κάποιες απορίες από τους τυχόν ενδιαφερόμενους.

Αλλά γι’ αυτό είμαστε εδώ, για να λύνουμε τέτοιες απορίες!

Θα ξεκινήσουμε με το διαχωρισμό των όρων Λόγου και Ομιλίας. Πρόκειται για δύο διαφορετικούς ορισμούς. Ένα παιδί μπορεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στον Λόγο, αλλά όχι στην ομιλία ή μπορεί να εντοπίζονται δυσκολίες και στα δύο.

Εξερευνώντας τη Λογοθεραπεία

Παραδείγματα:

  • Ο Γιώργος, περίπου 5 ετών, ενώ η προτασιακή του δομή είναι συμβατή με τη χρονολογική του ηλικία, η εκφορά των φωνημάτων – γραμμάτων φαίνεται να είναι ανώριμη.
  • Ο Θάνος δυσκολεύεται στην έκφρασή του, στο να μεταδώσει πληροφορίες, ωστόσο δεν τον βοηθάει ούτε η άρθρωσή του.
  • Η Ιουλία, 8 ετών, ενώ η άρθρωσή της και η φωνολογία της βρίσκονται σε φυσιολογικά επίπεδα, η έκφρασή της, τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο, φαίνεται να υστερεί.
  • Ο κ. Χρήστος, 62 ετών, έπειτα από Εγκεφαλικό Επεισόδιο, έχασε την ικανότητα κατανόησης και έκφρασης.
  • Η κ. Ευθυμία, 75 ετών, επίσης μετά από Εγκεφαλικό Επεισόδιο, έχει καλή κατανόηση, όμως η έκφρασή της έχει περιοριστεί κατά πολύ.

Όλες οι παραπάνω περιπτώσεις παρουσιάζουν Διαταραχές Επικοινωνίας, όμως όλες τους είναι διαφορετικές.

Εξερευνώντας τη Λογοθεραπεία

Τι είναι Λόγος;

Με τον όρο Λόγο, εννοούμε τις λέξεις που χρησιμοποιούμε και τον τρόπο που τις χρησιμοποιούμε για να μοιραστούμε ιδέες μας, να ζητάμε πράγματα, να συντάσσουμε ένα γραπτό κείμενο.

Τι περιλαμβάνει ο Λόγος:

  • Τη σημασία των λέξεων. Ορισμένες λέξεις έχουν παραπάνω από μία επεξήγηση. Για παράδειγμα, με τη λέξη «καλόγερος» μπορεί να εννοούμε είτε τον μοναχό είτε την κρεμάστρα.
  • Τον σχηματισμό των λέξεων. Δηλαδή, πώς σχηματίζω τα παράγωγα μιας λέξεις. Για παράδειγμα, «καλός», «καλοσύνη», «καλόκαρδος».
  • Τον σχηματισμό προτάσεων, δηλαδή την ένωση των λέξεων. Για παράδειγμα, «Η Μαρία αγόρασε μία λαχταριστή τυρόπιτα» και «Μαρία αγόρασε τυρόπιτα».
  • Την κατάλληλη χρήση της Γλώσσας ανάλογα με την περίσταση (Πραγματολογία). Για παράδειγμα, αν απευθύνομαι σε κάποιο οικείο μου πρόσωπο, μπορώ να πω «Δώσε μου τη σαλάτα», ενώ αν είμαι μεταξύ αγνώστων ή προσώπων που δεν ανήκουν στο οικείο περιβάλλον μου, θα πω «Σας παρακαλώ, μπορείτε να μου δώσετε τη σαλάτα;».
Εξερευνώντας τη Λογοθεραπεία

Τι είναι η Ομιλία;

Ομιλία σημαίνει ο τρόπος με τον οποίο εκφέρουμε προφορικά τους ήχους – φωνήματα και τις λέξεις.

Τι περιλαμβάνει η Ομιλία;

  • Την Άρθρωση. Τον τρόπο, δηλαδή, που χρησιμοποιούμε τους αρθρωτές μας (γλώσσα, χείλη, παρειές). Για παράδειγμα, πρέπει να γνωρίζουμε το φώνημα /ρ/, για να εκφέρουμε τη λέξη «καρότο».
  • Τη Φωνή. Πως χρησιμοποιούμε τις φωνητικές μας χορδές και την αναπνοή μας για να παράγουμε Ομιλία. Η φωνή μας μπορεί να είναι δυνατή ή απαλή ή υψηλή ή χαμηλή. Μπορούμε να βλάψουμε τις φωνητικές μας χορδές, μιλώντας πάρα πολύ, φωνάζοντας ή βήχοντας έντονα.
  • Την Ευχέρεια της Ομιλίας. Εδώ αναφερόμαστε στον ρυθμό της ομιλίας μας. Πολλές φορές, όταν μιλάμε, επαναλαμβάνουμε ήχους ή λέξεις ή κάνουμε παύσεις, καθώς μιλάμε. Η ομάδα ανθρώπων που παρουσιάζει αυτή τη συμπεριφορά στην ομιλία σε μεγάλη συχνότητα, συνήθως τα άτομα αυτά τραυλίζουν.

Διαταραχές Λόγου & Ομιλίας

Τυχαίνουν περιπτώσεις που το άτομο μπορεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες, είτε στο λόγο είτε στην ομιλία. Όμως, υπάρχουν περιπτώσεις που να παρατηρούνται δυσκολίες και στις δύο αυτές παραμέτρους.

  • Ας πούμε, η δυσκολία στην κατανόηση του τι λένε οι άλλοι είναι μια Αντιληπτική Διαταραχή του Λόγου και της Γλώσσας. Η Αντιληπτική Διαταραχή του Λόγου εμφανίζεται, όταν το άτομο δυσκολεύεται να κατανοήσει και να επεξεργαστεί την πληροφορία που λαμβάνει (είτε γραπτώς, είτε προφορικώς).
  • Οι δυσκολίες που εμφανίζονται στην έκφραση των σκέψεων, εμπειριών και των συναισθημάτων είναι μία Διαταραχή του Εκφραστικού Λόγου.
  • Υπάρχει, όμως, η πιθανότητα να συνυπάρχουν δυσκολίες στον Εκφραστικό και Αντιληπτικό Λόγο.
  • Όταν παρουσιάζονται δυσκολίες στην εκφορά ήχων (φωνημάτων), όταν εμφανίζονται έντονες δυσρυθμίες στην ομιλία του ατόμου (τραυλίζει το άτομο) ή όταν παρουσιάζονται διαταραχές στη φωνή, τότε έχουμε Διαταραχές Ομιλίας.
  • Οι Γλωσσικές Διαταραχές μπορεί να εμφανίζονται στην ομιλία ή στον γραπτό λόγο του ατόμου και μπορεί να περιλαμβάνουν μορφή (φωνολογία, μορφολογία, σύνταξη), περιεχόμενο (σημασιολογία) ή/και πραγματολογική χρήση γλώσσας με λειτουργικούς και κοινωνικά κατάλληλους τρόπους.
  • Οι Διαταραχές Κοινωνικής Επικοινωνίας εμφανίζονται, όταν ένα άτομο έχει δυσκολίες με την κοινωνική χρήση της λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας. Αυτές οι διαταραχές, μπορεί να περιλαμβάνουν δυσκολίες/δυσλειτουργίες στην:

(α) επικοινωνία με κοινωνικό σκοπούς (π.χ. χαιρετισμό, σχολιασμό, ερώτηση),

(β) επιλογή «κατάλληλης γλώσσας» ανάλογα με τον συνομιλητή,

(γ) ακολουθία κανόνων για συνομιλία και αφήγηση ιστοριών.

Εξερευνώντας τη Λογοθεραπεία

Όλα τα άτομα με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, παρουσιάζουν δυσκολίες κοινωνικής επικοινωνίας. Διαταραχές Κοινωνικής Επικοινωνίας παρατηρούνται, επίσης και σε άτομα με άλλες καταστάσεις, όπως Κρανιοεγκαφαλικές Κακώσεις.

  • Οι Διαταραχές Γνωστικής Επικοινωνίας περιλαμβάνουν δυσκολίες οργάνωσης σκέψεων, προσοχής, ανάκλησης πληροφοριών, προγραμματισμό ή/και επίλυση προβλημάτων. Αυτές οι διαταραχές εμφανίζονται, συνήθως ως αποτέλεσμα Εγκεφαλικού Επεισοδίου, Κρανιοεγκαφαλικής Κάκωσης ή Άνοιας, αν και μπορεί να είναι συγγενείς.
  • Οι Διαταραχές Κατάποσης (Δυσφαγία), αναφέρονται στις δυσκολίες στη σίτιση και στην κατάποση, οι οποίες μπορεί να οφείλονται σε ασθένεια, χειρουργική επέμβαση, εγκεφαλικό επεισόδιο ή τραυματισμό. Όμως, μπορεί να οφείλονται και σε ψυχογενείς παράγοντες.

Παραδείγματα:

  1. Ο Σωτήρης, 4 ετών, έχει Διαταραχή της Ομιλίας, κάτι που την καθιστά δυσκατάληπτη στον συνομιλητή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο πομπός (Σωτήρης) να εμφανίζει μία συμπεριφορά δυσφορίας, ίσως και έντασης, όταν ο συνομιλητής δεν τον κατανοεί.
  2. Η Αλεξάνδρα, περίπου 5,5 ετών, έχει Εκφραστική και Αντιληπτική Διαταραχή του Λόγου. Δεν κατανοεί τη σημασία των λέξεων, όπως επίσης έχει περιορισμένο λεξιλόγιο κατά την έκφρασή της.
  3. Η Βασιλική, 6 ετών, έχει επίσης μια Διαταραχή του Λόγου και της Γλώσσας. Καθώς, η ανάγνωση και η γραφή της είναι γλωσσικές δεξιότητες, θα μπορούσε επίσης να έχει δυσκολίες στην κατανόηση / αντίληψη των όσων έχουν ειπωθεί και στην ορθή χρήση των λέξεων, λόγω των δυσκολιών που παρουσιάζει κατά την εκμάθηση.

Ο Λογοθεραπευτής είναι ο ειδικός που θα παρέμβει σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, για την επίλυση των δυσκολιών επικοινωνίας και αυτόνομης διαβίωσης. Μπορεί να πετύχει τους στόχους του, έχοντας πάντοτε την κατάλληλη εμπειρία και γνωστική κατάρτιση, τη συνεργασία με ομάδα (Εργοθεραπευτή, Ψυχολόγο, Φυσικοθεραπευτή, Νευρολόγο, Αναπτυξιολόγο), ανάλογα την περίπτωση.

Επιπλέον, ένας Λογοθεραπευτής, μπορεί να:

  • Παρέχει ακουστική αποκατάσταση σε άτομα με προβλήματα ακοής.
  • Παρέχει συστήματα  επαυξητικής ή/και εναλλακτικής επικοινωνίας σε άτομα με σοβαρές εκφραστικές ή/και γλωσσικές διαταραχές κατανόησης, όπως διαταραχή φάσματος αυτισμού ή προοδευτικές νευρολογικές διαταραχές.
  • Συνεργαστεί με άτομα που δεν έχουν διαταραχές ομιλίας, γλώσσας ή κατάποσης, αλλά θέλουν να μάθουν πώς να επικοινωνούν πιο αποτελεσματικά (π.χ. εργασία για τροποποίηση προφοράς ή άλλες μορφές βελτίωσης της επικοινωνίας).

Άρθρο, Εξερευνώντας τη Λογοθεραπεία

Στέλλα Ζαντίδου

Στέλλα Ζαντίδου

Λογοθεραπεύτρια

Καλωσορίζουμε στην ομάδα των expert τη Στέλλα Ζαντίδου, κλινική Λογοθεραπεύτρια και υπεύθυνη του Πρότυπου Κέντρου Λογοθεραπείας «Φουρφούρι» στην πόλη της Καστοριάς. Το Φουρφούρι αποτελεί έναν όμορφο χώρο, φιλικό προς κάθε παιδί και την οικογένειά του. Στόχος της Στέλλας είναι η δημιουργία ομάδας, μέσω του τριγώνου παιδί- γονέας- θεραπευτής, για να επιτευχθούν πιο σύντομα και ολιστικά οι θεραπευτικοί στόχοι. Επίσης, οι δράσεις που πραγματοποιεί στον χώρο της, αποσκοπούν στην ενίσχυση της περιβαντολλογικής συνείδησης και της ανάπτυξης της επικοινωνίας και των δεξιοτήτων, μέσα από κατασκευές, μουσική και φυσικά, το παιχνίδι. Αναπόσπαστο κομμάτι της θεραπείας, αποτελεί η συζήτηση, καθοδήγηση και στήριξη του γονέα, ο οποίος αποτελεί πρότυπο για το κάθε παιδί.

Διαβάστε περισσότερα