Ένα από τα μεγαλύτερα άγχη των γονιών είναι το κατά πόσο το παιδί του θα μπορέσει να ανταπεξέλθει με επιτυχία στις απαιτήσεις του δημοτικού σχολείο, με άλλα λόγια αν το παιδί τους πληροί τις προϋποθέσεις για την εισαγωγή του στην Α΄ Δημοτικού. Το σύνολο αυτών των προϋποθέσεων είναι γνωστό με τον όρο «σχολική ετοιμότητα».

Μέσα στον όρο «σχολική ετοιμότητα» περιλαμβάνονται όλες οι γνώσεις που πρέπει το παιδί να έχει ήδη κατακτήσει, καθώς και όλα όσα πρέπει να μπορεί να κάνει, ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει τη φοίτησή του στο «μεγάλο σχολείο».

Ένα παιδί συνήθως πληροί αυτές τις προϋποθέσεις στην ηλικία μεταξύ 5 ετών και 7 μηνών και 6 ετών 6 μηνών, αυτό όμως δεν είναι απόλυτο. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να γίνεται αξιολόγηση της σχολικής ετοιμότητας του παιδιού πριν από τη μετάβαση από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό.

Για να είναι ένα παιδί έτοιμο θα πρέπει:

  • Να αυτοεξυπηρετείται (ντύσιμο, σίτιση, τουαλέτα, πλύσιμο).
  • Να έχει ενδιαφέρον για μάθηση.
  • Να μπορεί να συνεργάζεται αρμονικά με τα άλλα παιδιά.
  • Να ακολουθεί σύνθετες οδηγίες.
  • Να έχει σωστή φωνολογική ενημερότητα.
  • Να έχει καλή λαβή μολυβιού και να μπορεί να χειρίζεται εργαλεία (π.χ. ψαλίδι).
  • Να μπορεί να γράφει το όνομά του.
  • Να έχει σωστό οπτικοκινητικό συντονισμό (γραφή με σωστή φορά).
  • Να αναγνωρίζει γράμματα και αριθμούς.
  • Να γνωρίζει τα χρώματα και τα σχήματα.
  • Να ζωγραφίζει μέσα σε πλαίσιο.
  • Να αντιγράφει και να μπορεί να σχεδιάσει.
  • Να δίνει μόνο του λύσεις σε προβλήματα που προκύπτουν.
  • Να ακολουθεί όρια και κανόνες.
  • Να έχει ανεπτυγμένες κοινωνικές δεξιότητες (να παίζει όμορφα με τα άλλα παιδιά, να κάνει φίλους, να αναπτύσσει διάλογο κ.ά.)
  • Να έχει καλή μνήμη (οπτική και ακουστική).
  • Να κινείται με σιγουριά στο χώρο.
  • Να ξεχωρίζει το δεξί από το αριστερό.
  • Να γνωρίζει βασικές έννοιες (μικρό – μεγάλο, ψηλός – κοντός, αργά – γρήγορα).
  • Να γνωρίζει τις χωρικές έννοιες (π.χ. πάνω, κάτω, μέσα, ανάμεσα κ.τ.λ.)
  • Να γνωρίζει τις μέρες, τους μήνες, τις εποχές.
  • Να έχει χωροχρονικό προσανατολισμό (πρωί, μεσημέρι, βράδυ κ.τ.λ.).
  • Να γνωρίζει βασικές κατηγορίες πραγμάτων (π.χ. ζώα, φρούτα, έπιπλα κ.τ.λ.).
  • Να μπορεί να αποστηθίσει στίχους και ποιήματα.
  • Να έχει ανεπτυγμένη την αδρή του κινητικότητα (τρέξιμο, ισορροπία, κουτσό κ.ά.).
  • Να μπορεί να περιγράφει αντικείμενα και γεγονότα.
  • Να μπορεί να κάνε χρονική σειροθέτηση.

Σε περίπτωση που το παιδί δεν έχει κατακτήσει λίγα από τα παραπάνω δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει στο δημοτικό. Χρειάζεται απλά επιπλέον ενίσχυση στους τομείς που υστερεί.

Στην περίπτωση, όμως, που το παιδί σας υστερεί σε αρκετά από τα παραπάνω, καλό θα ήταν να επισκεφτείτε έναν ειδικό, ώστε να κάνει μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση στο παιδί και να σας προτείνει τον τρόπο με τον οποίο θα ήταν προτιμότερο να πορευτείτε.

Αν οι αδυναμίες εντοπισθούν έγκαιρα, θα μπορέσει ο ειδικός να σας προτείνει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης, το οποίο στόχο θα έχει να ενισχύσει τους τομείς στους οποίους το παιδί σας είναι αδύναμο. Αν δεν υπάρχει χρόνος για να κατακτηθούν οι γνώσεις και οι δεξιότητες που απαιτούνται, μπορεί να χρειαστεί το παιδί σας να φοιτήσει ακόμα έναν χρόνο στο νηπιαγωγείο.

Η επαναφοίτηση θα βοηθήσει το παιδί σας να ωριμάσει και θα του δώσει τον απαραίτητο χρόνο, ώστε να μπορέσει να αναπτύξει όλες τις απαιτούμενες δεξιότητες για να έχει όσο το δυνατόν πιο επιτυχημένη μετάβαση από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό και όσο το δυνατόν πιο επιτυχημένη σχολική ζωή. Στην αντίθετη περίπτωση, μπορεί το παιδί να εμφανίσει χαμηλή σχολική επίδοση και κατά συνέπεια να αναπτύξει χαμηλή αυτοεκτίμηση, μαθησιακές δυσκολίες και πιθανόν αρνητικά συναισθήματα για το σχολείο.

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς στο σπίτι;

  • Προσπαθήστε να δημιουργήσετε και να ακολουθείτε ρουτίνες (σταθερή ώρα γευμάτων, ύπνου κ.ά.)
  • Αφιερώστε χρόνο στα παιδιά σας (παίξτε μαζί τους, συζητήστε, ρωτήστε για τα νέα τους)
  • Διαβάστε βιβλία μαζί τους και μετά συζητήστε γι’ αυτά.
  • Παίξτε επιτραπέζια.
  • Ζωγραφίστε παρέα με διάφορα υλικά (μαρκαδόρους, ξυλομπογιές, νερομπογιές, κηρομπογιές κ.ά.).
  • Βεβαιωθείτε ότι είναι σε θέση να γράφει το όνομα του.
  • Αναθέστε τους δουλειές (π.χ. το πότισμα των λουλουδιών, την τακτοποίηση των παιχνιδιών τους κ.ά.), ώστε να αναπτύξουν το αίσθημα της ευθύνης.
  • Βοηθήστε τους να ενισχύσουν τη λεπτή τους κινητικότητα (χρησιμοποιήστε μανταλάκια, ψαλίδι, λαστιχάκια, νομίσματα και γενικά υλικά που μεταχειρίζονται τα παιδιά με τα δάχτυλά τους).
  • Δημιουργήστε ευκαιρίες για την κοινωνική τους ανάπτυξη (βόλτα στην παιδική χαρά, παιχνίδι με άλλα παιδιά, βόλτα σε μαγαζιά της γειτονιάς).

Τόσο οι γονείς, όσο και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να οργανώνουν το περιβάλλον με τρόπο, ώστε να μην αποσπάται το παιδί, θα πρέπει να του δείχνουν κατανόηση και ενσυναίσθηση και να το βοηθάνε να εκφράσει τα συναισθήματά του, να έχουν υπομονή και να του δίνουν χώρο και χρόνο. Επιπλέον, θα πρέπει να τίθενται όρια, κανόνες και σαφείς οδηγίες.

Κλείνοντας, θα πρέπει να θυμάστε ότι κάθε παιδί είναι μοναδικό, αναπτύσσεται με τον δικό του τρόπο και χρόνο, έχει διαφορετικά ταλέντα, διαφορετικές αδυναμίες και διαφορετικές ανάγκες. Επομένως, σημαντικό είναι οι προσδοκίες μας για το παιδί μας να είναι ρεαλιστικές!

Ελισάβετ Μπέντη

Ελισάβετ Μπέντη

Ειδική Παιδαγωγός, Νηπιαγωγός

Με πτυχίο του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων, Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας και πτυχίο επιπέδου 5 στην Εργοθεραπεία. Εμπλουτίζει συνεχώς τις γνώσεις και τις δεξιότητες της στον τομέα της Εκπαίδευσης, συμμετέχοντας σε σεμινάρια, συνέδρια και εξειδικεύσεις!

Διαβάστε περισσότερα