Ο τρόπος που μιλάμε στα παιδιά μας, γίνεται η εσωτερική τους φωνή.


Peggy O’Mara

Σε μια λεκτική επικοινωνία, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι ο τρόπος με τον οποίο εκφράζουμε κάτι και όχι αυτό που λέμε.

Το ίδιο συμβαίνει όταν θέλουμε να επαινέσουμε το παιδί μας. Ακόμα και οι μικρές καθημερινές φράσεις μας όπως «Μπράβο σου!» θέλουν τρόπο για να ειπωθούν έτσι ώστε να έχουμε το αποτέλεσμα που επιθυμούμε.

Παρακάτω θα δούμε 3 τρόπους περιγραφικής ενθάρρυνσης με τους οποίους μπορούμε να ενισχύσουμε τη θετική συμπεριφορά του παιδιού:

  • Θετικοί χαρακτηρισμοί – Γνήσια επιβράβευση

Στην περίπτωση της επιβράβευσης και του επαίνου, είναι προτιμότερο να αποφεύγουμε να λέμε απλά φράσεις όπως «Μπράβο!» ή «Τέλεια!». Το παιδί έχει συνηθίσει να ακούει τα συγκεκριμένα εύσημα από την οικογένεια και το σχολείο του με αποτέλεσμα να χάνουν τη δυναμική και το νόημά τους.

Επομένως, ανάλογα με την αιτία που κρύβεται πίσω από κάθε ενθάρρυνση, χρησιμοποιούμε θετικούς χαρακτηρισμούς, όπως θα δούμε παρακάτω.

  • Αιτία

Πίσω από κάθε ενθάρρυνση πρέπει να κρύβεται μία συγκεκριμένη, και όχι γενικόλογη, αιτία. Είναι συμβουλεύσιμο να είμαστε συγκεκριμένοι όταν θέλουμε να σχολιάσουμε τη συμπεριφορά του παιδιού μας. Για παράδειγμα, αντί να πούμε απλά «Μπράβο», θα ήταν καλύτερα να εστιάσουμε τα λόγια μας στην πράξη του παιδιού.

Επομένως, σε μία τέτοια περίπτωση είναι προτιμότερο να χρησιμοποιήσουμε τον περιγραφικό έπαινο όπως: «Βλέπω πως χρησιμοποίησες έντονα χρώματα στη ζωγραφιά σου».Εν συνεχεία,  η ενθάρρυνση ολοκληρώνεται με τη χαρούμενη έκφραση του προσώπου μας.

Τέλος, προσπαθούμε να το συζητήσουμε με το παιδί. Για τους ενήλικες μπορεί να είναι μία απλή ζωγραφιά. Το παιδί, όμως, ζωγράφισε τον κόσμο του πάνω στο χαρτί.

Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να πούμε «Θες να μιλήσουμε για τα χρώματα που χρησιμοποίησες;». Σύμφωνα με την παραπάνω ερώτηση, αναφερόμαστε σε ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό της ζωγραφιάς (τα χρώματα).

Αν είναι μεγαλύτερο το παιδί, θα μπορούσαμε να αναλύσουμε τη ζωγραφιά και τον τρόπο σκέψης του παιδιού με λεπτομέρεια.

Για παράδειγμα, μπορούμε να του πούμε «Είναι ωραίο αυτό που ζωγράφισες. Θες να μου μιλήσεις για την τεχνική που χρησιμοποίησες;». Κατ’ αυτόν τον τρόπο προτρέπουμε τα παιδιά μας να συζητήσουν.

Προσοχή στις φράσεις όπως «Τι όμορφο κοριτσάκι που είσαι!»

Θα πρέπει να μπούμε στη διαδικασία να σκεφτούμε αν αυτή η φράση θα προσφέρει κάτι ουσιαστικό στο παιδί μας, όταν με το καλό μεγαλώσει (ειδικά στην εφηβεία). Θέλουν προσοχή οι συγκεκριμένοι χαρακτηρισμοί. Είναι προτιμότερο να ενθαρρύνουμε τα ενδογενή κίνητρα του παιδιού (intrinsically motivated).

Επομένως, στην περίπτωση της εμφάνισης, φεύγουμε από το εξωτερικό κομμάτι και σιγά σιγά πλάθουμε τη φράση μας με βάση τον εσωτερικό κόσμο του παιδιού.

Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να πούμε «Έκανες πολύ καλή επιλογή που διάλεξες αυτό το φόρεμα. Κοίτα πόσο ταιριάζει με τα παπούτσια που φοράς. Παρατηρώ πως βρήκες σωστό τρόπο να συνδυάσεις τα ρούχα σου».

Μέσα σε 3 κιόλας προτάσεις, χαρακτηρίζουμε το εξωτερικό κομμάτι, το οποίο είναι η επιλογή που έκανε το παιδί (η επιλογή των ρούχων) και το εσωτερικό κομμάτι (ο τρόπος σκέψης).

Φράσεις όπως «Μπράβο! Είσαι πολύ έξυπνο παιδί!» χαρακτηρίζουν το άτομο (και σε πολλές περιπτώσεις το ταλέντο με το οποίο γεννήθηκε) και όχι την πράξη και την προσπάθεια την οποία κατέβαλε για να καταφέρει κάτι.

Αντίστοιχα σε μία τέτοια περίπτωση μπορούμε να πούμε: «Ήταν πολύ ενδιαφέρων ο τρόπος που το σκέφτηκες. Θες να μιλήσουμε για αυτό;»

Όπως τονίζει και η καθηγήτρια ψυχολογίας, Dr Carol Dweck, όταν ένα παιδί επιβραβεύεται συνεχώς για κάτι που έχει έμφυτο, καταλήγει να καθησυχάζεται και να μην καλλιεργεί αυτό που ήδη έχει. Αυτό συμβαίνει διότι πιστεύει πως η γνώση είναι έμφυτη με αποτέλεσμα να χάνει το γνήσιο ενδιαφέρον για μάθηση.

Χρειάζεται να δημιουργήσουμε στο παιδί κίνητρα έτσι ώστε να διευρύνει τις γνώσεις και τους ορίζοντές του.

Τα λόγια ενθάρρυνσης θα πρέπει να επικεντρώνονται αποκλειστικά στην πράξη και στην προσπάθεια. Εννοείται πως εκτιμάμε το αποτέλεσμα. Όμως με τα λόγια μας δεν πρέπει να εστιάζουμε εκεί.

Επομένως αν θέλουμε να ενθαρρύνουμε το παιδί μας, καλύτερα να εστιάσουμε στην περιγραφή της εν λόγω δραστηριότητας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο το παιδί αναπτύσσει τα ενδογενή του κίνητρα (έμφυτη τάση για μάθηση), τα οποία συσχετίζονται άμεσα με την επιθυμία του ίδιου του παιδιού να συμπεριφέρεται με θετικό τρόπο.

  • Ειλικρίνεια

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως τα παιδιά καταλαβαίνουν τα πάντα. Αυτό σημαίνει πως έχουν ανάγκη να ενθαρρύνονται και να επαινούνται για κάτι που έχει βάση και για κάτι που ισχύει.

Η ποσότητα των θετικών φράσεων δεν παίζει κανένα ουσιαστικό ρόλο στην ενίσχυση της αυτογνωσίας και της αυτοπεποίθησης.

2 Βασικά Σημεία:

  1. Ακόμα και αν δεν έχει καταφέρει το παιδί να φτάσει σε αυτό που έχει βάλει στόχο, εμείς οφείλουμε να αναγνωρίσουμε και να ενθαρρύνουμε την προσπάθεια που έχει κάνει μέχρι τώρα. Αυτό ισχύει ειδικά για την προνηπιακή και νηπιακή ηλικία (1-5 χρονών).
  2. Θα ήταν προτιμότερο να ξεκινάμε να ενθαρρύνουμε το παιδί πριν μπει στη διαδικασία να επιδοθεί σε κάποια δραστηριότητα δίνοντας εμείς οι ίδιοι το παράδειγμα.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι πράξεις και το παράδειγμα των γονέων, καθώς και των δασκάλων, κατέχουν εξέχουσα θέση στη ζωή των παιδιών.

Ιωάννα Κυράτσου

Ιωάννα Κυράτσου

Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια Αγγλικών

Η Ιωάννα είναι αδειοδοτημένη Καθηγήτρια Αγγλικών. Έχει Μεταπτυχιακή Ειδίκευση στη Γλωσσολογία με κατεύθυνση την Ψυχογλωσσολογία και Νευρογλωσσολογία. Έχει εργαστεί ευρέως τα τελευταία 15 χρόνια στην διδασκαλία της Αγγλικής γλώσσας σε παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Τα τελευταία 3 χρόνια εργάζεται με παιδιά βρεφικής ηλικίας (1-2 χρονών) και γονείς. Η προσέγγιση που ακολουθεί στα μικρά παιδιά βασίζεται στη μάθηση μέσω των 5 αισθήσεων και μέσω του ελεύθερου παιχνιδιού. Μπείτε στο προφίλ της για να μάθετε περισσότερα για εκείνη!

Διαβάστε περισσότερα