Μια εναλλακτική ωδή στην Διεθνή Ημέρα Ευτυχίας.

Πάρε το λογικά: καλές συνήθειες ή καλή τύχη; Φαίνεται, τουλάχιστον ετυμολογικά, ότι το πρώτο εξαρτάται από εσένα, ενώ το δεύτερο από εξωτερικές συνθήκες. Μήπως, λοιπόν, η Ευεξία θα σε οδηγήσει στην Ευτυχία και όχι το αντίστροφο;

Διεθνής Ημέρα Ευτυχίας σήμερα, μια σχετικά πρόσφατη θέσπιση από τον ΟΗΕ (2012), όπου επισημαίνεται ότι «το κυνήγι της ευτυχίας είναι βασικός ανθρώπινος σκοπός», ενώ αναγνωρίζεται «η ανάγκη για πιο δίκαιη και ισορροπημένη ανάπτυξη, που θα καταπολεμήσει τη φτώχεια και θα συμβάλλει στην ευτυχία και την ευημερία όλων των εθνών» (απόφαση της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ (A/RES/66/281).

Το 2020 η Ελλάδα κατέλαβε την 77η θέση (στις 156 χώρες) στον Παγκόσμιο Χάρτη Ευτυχίας που κατατάσσει τις χώρες με βάση πόσο ικανοποιημένοι νιώθουν οι πολίτες από τη ζωή τους.

Πώς ορίζονται οι δυο έννοιες;

Η έννοια της «ευτυχίας» είναι μια αφηρημένη έννοια και δύσκολα μπορεί να ορισθεί. Αυτό είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα μυστήρια της ετυμολογίας. Στην ελληνική γλώσσα, η λέξη «ευτυχία» παράγεται από το πρόθεμα «εὖ» και τη λέξη «τύχη» και σημαίνει (αυτολεξί) «καλή τύχη» και ορίζει μια κατάσταση ευφορίας και ψυχοσωματικής ικανοποίησης που πηγάζει από την επίτευξη κάποιων στόχων.

Από την άλλη, η λέξη «ευεξία» προέρχεται από το πρόθεμα «εὖ» και  τη λέξη «έξη» που σημαίνει συνήθεια και προέρχεται από το ρήμα έχω. Επομένως, η καλή συνήθεια.

Τόσο η ευτυχία, όσο και η ευεξία χρειάζονται προϋποθέσεις για να ισχύουν.

Η αγάπη, οι κοινωνικές σχέσεις, η σεξουαλική οικειότητα αποτελούν βασικές ανάγκες για τον άνθρωπο. Στο παρακάτω σχήμα σας παρουσιάζω την Ιεραρχία αναγκών κατά Maslow. Ο Abraham Maslow (1908- 1970) ήταν Αμερικανός ψυχολόγος, ο οποίος έμεινε γνωστός για τη θεωρία ιεράρχησης των αναγκών που υποστηρίζει ότι υπάρχουν πέντε επίπεδα αναγκών, από τα οποία εξαρτάται όλη σχεδόν η συμπεριφορά μας. Η πολύ σημαντική δουλειά του είναι, με πολλούς τρόπους, το θεμέλιο πάνω στο οποίο βασίστηκε όλη η ιδέα του Wellbeing. Ο ακρογωνιαίος λίθος ήταν η πεποίθησή του ότι τα ανθρώπινα όντα έχουν μέσα τους μια «εσωτερική φύση» που αγωνίζεται συνεχώς, με θετικό τρόπο, στην πραγματοποίηση του πλήρους δυναμικού τους. Στο βιβλίο του “Toward a Psychology of Being” (1962), ο Maslow υπογράμμισε τις αρχές της θεωρίας της αυτό-πραγμάτωσης, που ήταν ο πρόγονος της μοντέρνας συμπεριφορικής ιατρικής. Μίλησε για τη σημασία της ενδυνάμωσης αυτής της εσωτερικής φύσης, της πυρηνικής δύναμης που υπάρχει μέσα σε κάθε άνθρωπο και οδηγεί τη ζωή μας, και, επιπλέον, μας κάνει να «μεγαλώνουμε υγιείς, γόνιμοι και ευτυχισμένοι». Αν η έκφραση αυτής της εσωτερικής φύσης αρνηθεί ή καταπιεστεί από το άτομο ή/και το περιβάλλον, τότε αυτή η κατάσταση οδηγεί στην ασθένεια (ετυμολογία λέξης:  α- στερητ. + σθένος, δίχως (ψυχική- σωματική- ηθική) δύναμη).

Για να ενισχυθεί ακόμα περισσότερο αυτή η άποψη, ο John Travis, που θεωρείται ο «πατέρας» του Wellness Coaching, στο βιβλίο του “Wellness Workbook- How to achieve enduring health & vitality” αναπτύσσει τους 12 τομείς της ευεξίας, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα:

Ποιος είναι ο προσωπικός ορισμός της Ευτυχίας;

Η φιλοσοφία μου επηρεάζεται στο μέγιστο από τη μελέτη της επιστήμης και τέχνης του Νευρογλωσσικού Προγραμματισμού (NLP), της προσωποκεντρικής προσέγγισης, της συστημικής θεραπείας και του υπαρξισμού. Συνοψίζοντας, θεωρώ ότι υπάρχει μόνο η υποκειμενική εμπειρία της πραγματικότητας και, επομένως, ο προσωπικός ορισμός είναι… προσωπικός.

Μπορείτε να κάνετε κάποιες ερωτήσεις στον εαυτό σας, ώστε να διαπιστώσετε, συγκεκριμένα, τι σημαίνει για εσάς ευτυχία.

Αρχικά, μπορείτε να φέρετε στο νου σας μια στιγμή που νιώθατε απόλυτη ευτυχία.

Στη συνέχεια, ρωτήστε τον εαυτό σας:

  • Υπό ποιες συνθήκες νιώθετε ευτυχισμένοι;
  • Τι υπάρχει σε εκείνη τη στιγμή που συνήθως δεν υπάρχει σε άλλες στιγμές;
  • Τι λείπει σε εκείνη τη στιγμή που συνήθως υπάρχει σε άλλες στιγμές;
  • Πώς ξέρετε ότι νιώθετε ευτυχισμένοι; Τι νιώθετε στο σώμα σας;

Αφού ολοκληρώσετε τις παραπάνω ερωτήσεις, έχετε φτιάξει τον δικό σας, προσωπικό ορισμό ευτυχίας.

Πώς συνδέεται η Ευεξία με την Ευτυχία;

Ίσως διαπιστώσατε, μετά από τις απαντήσεις σας, ότι όταν νιώθετε ευτυχισμένοι, υπάρχει, ταυτόχρονα, αίσθηση ευφορίας, είστε υγιής, νιώθετε δυνατοί και έχετε αυξημένη ενέργεια.

Όλα τα παραπάνω είναι και στοιχεία της Ευεξίας. Για την ακρίβεια, η εκμάθηση και η επιλογή των συνηθειών που θέλουμε να έχουμε, προκειμένου να απολαμβάνουμε τη ζωή μας, χρειάζεται συνειδητότητα. Με απλά λόγια, να γνωρίζουμε τι μας κάνει ευτυχισμένους.

Αν το γνωρίζουμε αυτό, μπορούμε να φτιάξουμε το δικό μας πλάνο Ευτυχίας; Να τη φέρνουμε εμείς, συνειδητά, στη ζωή μας και την καθημερινότητά μας, αντί να είναι τυχαίες στιγμές που ψάχνουμε μέσα στο χάος της μνήμης μας για να βρούμε;

Φτιάχνοντας το δικό σας πλάνο Ευτυχίας, χρησιμοποιώντας καθημερινές δράσεις που θα οδηγήσουν στην ολιστική έννοια της Ευεξίας και την απόλαυση της ζωής, τότε θα εξαρτάται μόνο από εσάς η Ευτυχία σας. Θα έχετε την γνώση πώς να την ζείτε, κάθε μέρα.

Έτσι δεν είναι;

Και η παγίδα…

Αν ξαναγυρίσουμε πάλι στην Ιεραρχία Αναγκών, ο Maslow διαπίστωσε ότι το αυτοπραγματώμενο άτομο (που έχει κατακτήσει την κορυφή) είναι πολύ λιγότερο εξαρτημένο και περισσότερο αυτόνομο, από τα άτομα που δεν έχουν φτάσει σε αυτό το στάδιο. Μάλιστα, όπως έλεγε, ενδέχεται στην πραγματικότητα όχι μόνο να μην έχει ανάγκη από τους άλλους αλλά και να εμποδίζεται από αυτούς, μιας που του αρέσει η μοναξιά και η περισυλλογή. Αυτή η αυτονομία του αυτοπραγματώμενου ανθρώπου σημαίνει επίσης και σχετική ανεξαρτησία από τις δυσκολίες του εξωτερικού περιβάλλοντος όπως π.χ. άγχος, τραγωδίες, κακοτυχίες κ.λ.π. διότι οι επιθυμίες αυτού του ανθρώπου είναι οι δικοί του πρωταρχικοί καθοριστικοί παράγοντες κι όχι οι πιέσεις από το περιβάλλον του. Γι’ αυτό ο άνθρωπος, σ’ αυτό το επίπεδο, έχει μία «ψυχολογική ελευθερία», όπως την ονομάζει ο Maslow.

Ο Maslow θεωρεί ότι υπάρχει στον άνθρωπο ο φόβος να γνωρίσει τον εαυτό του. Είναι, όπως λέει, μια τάση να αρνούμαστε το καλύτερο μέρος του εαυτού μας διότι αυτό θα μας φέρει (στην προσπάθεια ανάπτυξης) αισθήματα αδυναμίας και ανεπάρκειας, βλέποντας πραγματικά τον εαυτό μας. Το να ανακαλύψει κανείς το μεγαλείο του εαυτού του θα του επιφέρει από την μία ευφορία αλλά από την άλλη θα του φέρει την ευθύνη και τα καθήκοντα των ανθρώπων που ξεχωρίζουν. Θα του επιφέρει τη «μοναξιά του Ηγέτη», διότι το άτομο διαισθάνεται την υπευθυνότητα κι αυτή φαίνεται βαρύ φορτίο και προσπαθεί να το αποφύγει.

Πώς μπορούμε, τελικά, να ισορροπήσουμε ανάμεσα στην επίγνωση, την ευεξία και την ευτυχία;

Από την Βάσια Μανίκα,
NLP Wellbeing Coach & Trainer, Κλινικός Διαιτολόγος
manika.vassia@gmail.com

Dynamic Equilibrium System Ltd.

Σε συνεργασία με:

Dynamic Equilibrium System Ltd.

Καλωσορίζουμε με πολλή χαρά στην ομάδα μας τον διεθνή εκπαιδευτικό οργανισμό DES, που ιδρύθηκε πριν από 19 χρόνια από τον Νίκο Φραγκιά. Η πυρηνική τους φιλοσοφία είναι ότι η οικογένεια παίζει κρίσιμο ρόλο στην κοινωνική εξέλιξη του ατόμου, η οποία μπορεί να διαμορφωθεί όπως θέλουμε, οποτεδήποτε στη ζωή μας, ώστε να εξυπηρετεί την ευημερία μας.

Διαβάστε περισσότερα