Πίνακας περιεχομένων

Σε μια εποχή που η εκπαίδευση συνεχώς εξελίσσεται, είναι σημαντικό να γνωρίζουν εκπαιδευτικοί και γονείς το ρόλο που διαδραματίζει η κίνηση στην εκπαιδευτική διαδικασία. Συχνά η κίνηση, η δημιουργικότητα και το παιχνίδι αντιμετωπίζονται ως διαλείμματα από το μάθημα και τη μάθηση γενικότερα, αλλά η αλήθεια είναι ότι αποτελούν ουσιαστικούς παράγοντες για την επιτυχία και την ευημερία των παιδιών μας.

Και για όσους από εσάς αναρωτιέστε και έχετε αμφιβολίες, οι έρευνες δείχνουν ότι το παιχνίδι και το χαλαρό κλίμα όχι μόνο δεν δημιουργούν φασαρία και προβλήματα συμπεριφοράς μέσα στην τάξη, αλλά φαίνεται να έχουν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.

Πιο συγκεκριμένα, όταν το μάθημα περιλαμβάνει κίνηση, παιχνίδι και δημιουργικές δραστηριότητες, τότε οι μαθητές:

  • είναι περισσότερο ενεργοί στο μάθημα
  • παραμένουν πιο συγκεντρωμένοι
  • παρουσιάζουν βελτιωμένη απόδοση 
  • ενεργοποιούν διάφορα μέρη του εγκεφάλου
  • δημιουργούν καλύτερες σχέσεις με τους συμμαθητές τους
  • παρουσιάζουν λιγότερα θέματα συμπεριφοράς  

Ας δούμε όμως πρώτα τι εννοούμε όταν λέμε κίνηση μέσα στην τάξη.

Κίνηση στην Τάξη: Το Κλειδί για την Επιτυχία των Παιδιών

Η χρήση της κίνησης στην τάξη 

Η κίνηση μέσα στην τάξη δεν αποτελεί κάποιο είδος γυμναστικής ούτε έχει σκοπό την απώλεια βάρους. Όταν αναφερόμαστε στην κίνηση ως εργαλείο διδασκαλίας εννοούμε να διδάξουμε στους μαθητές πώς να χρησιμοποιούν το σώμα τους για να ενισχύσουν την διαδικασία της μάθησης. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τεχνικές όπως:

  • παιχνίδια παντομίμας
  • να δουλεύουμε στο πάτωμα αντί για τα θρανία
  • να περπατάμε και ταυτόχρονα να μιλάμε
  • να μεταφέρουμε το μάθημα (ή μέρος αυτού) σε κάποιο εξωτερικό χώρο
  • να χρησιμοποιούμε το σώμα για να μάθουμε νέες λέξεις μέσω της κίνησης και  χειρονομιών 
  • να διαδραματίσουμε μια ιστορία με την χρήση χειρονομιών 
  • να απεικονίσουμε ζωγραφίζοντας την κατανόηση μίας ιστορίας 
  • συχνά brain breaks για να χαλαρώσουμε και να εκτονώσουμε την ενέργειά μας

Γιατί όμως τα παιδιά χρειάζονται κίνηση κατά την διάρκεια του μαθήματος;

Οφέλη της κίνησης στην εκπαίδευση  

Τα παιδιά έχουν από τη φύση τους ανάγκη για κίνηση, ποικιλία και εναλλαγή δραστηριοτήτων για να μπορούν να διατηρήσουν την προσοχή τους και να εμπλακούν ενεργά στη διαδικασία της μάθησης. Και αυτό συμβαίνει διότι η μακροχρόνια έκθεση σε μονότονες προσεγγίσεις, όπως η υπερβολική διάρκεια ομιλίας του εκπαιδευτικού, το να παραμένουν καθισμένοι και ακίνητοι για πολύ ώρα, και τα μαθήματα τύπου διάλεξης (όπου ο μαθητής είναι παθητικός ακροατής), οδηγούν τους μαθητές στο να χάνουν το ενδιαφέρον τους και να παύουν να παρακολουθούν. Η έλλειψη κίνησης λοιπόν και το να απαιτούμε από το παιδί να παραμείνει ακίνητο σε μια καρέκλα (που πολλές φορές είναι άβολη), κατά την διάρκεια ολόκληρου του μαθήματος, μπορεί να οδηγήσει σε αποσύνδεση του μαθητή ή ακόμα και προβλήματα συμπεριφοράς. Αυτό συμβαίνει καθώς η μη ενεργή συμμετοχή δημιουργεί πολύ έντονο αίσθημα αδιαφορίας και βαρεμάρας. 

Κίνηση στην Τάξη: Το Κλειδί για την Επιτυχία των Παιδιών

Πολλοί εκπαιδευτικοί φαίνεται να αντιμετωπίζουν ιδιαίτερη δυσκολία στο να διατηρήσουν το ενδιαφέρον των μαθητών ενεργό, καθώς επιλέγουν πρακτικές και προσεγγίσεις που απαιτούν από τους μαθητές να παραμένουν ακίνητοι και παθητικοί δέκτες στην όλη διαδικασία της μάθησης, φοβούμενοι ότι το παιχνίδι ή οτιδήποτε μπορεί να περιλαμβάνει κίνηση ίσως δημιουργήσει προβλήματα διαχείρισης της τάξης. 

Στην πραγματικότητα όμως, η κίνηση κατά τη διάρκεια του μαθήματος έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: ενθαρρύνει την ενεργή συμμετοχή των μαθητών. 

 Α. Η κίνηση όχι μόνο ενεργοποιεί διάφορα μέρη του εγκεφάλου αλλά απελευθερώνει ορμόνες (ενδορφίνες, ντοπαμίνη, οξυτοκίνη και σεροτονίνη) που συμβάλλουν στην ευημερία και χαρά των παιδιών, δημιουργώντας έτσι ένα πιο ευχάριστο και θετικό εκπαιδευτικό περιβάλλον. Η δημιουργία ενός θετικού, χαλαρού και ασφαλούς κλίματος είναι απαραίτητη έτσι ώστε οι μαθητές να νιώθουν την ασφάλεια να εκφράζουν ελεύθερα τις ιδέες τους και να εμπλέκονται ενεργά στο μάθημα. 

Β. Έρευνες επίσης τονίζουν ότι όταν ο εγκέφαλος βρίσκεται σε κατάσταση στρες, δεν μπορεί να μάθει και να αφομοιώσει τη νέα πληροφορία. Το στρες στα παιδιά μπορεί να προκληθεί ακόμα και από πολύ απλά πράγματα, για παράδειγμα η έλλειψη κίνησης ή η άβολη καρέκλα. Το παιχνίδι και η κίνηση βοηθούν τα παιδιά να χαλαρώσουν και να εκτονώσουν την ενέργειά τους. 

Κίνηση στην Τάξη: Το Κλειδί για την Επιτυχία των Παιδιών

Γ. Η κίνηση μαζί με άλλους δημιουργεί αίσθημα κοινότητας και ανήκειν και έτσι βοηθά τα παιδιά να δημιουργήσουν πιο ισχυρούς δεσμούς με τους συμμαθητές τους.  Η τάξη λοιπόν μετατρέπεται σε ένα χώρο αλληλεπίδρασης και συνεργασίας. 

Είναι σαφές λοιπόν ότι η κίνηση στην τάξη δεν είναι απλώς ένα στοιχείο που προσφέρει διασκέδαση ή ξεκούραση. Είναι ένα απαραίτητο εργαλείο για τη δημιουργία μιας ενεργής και δυναμικής τάξης, όπου κάθε παιδί έχει την ευκαιρία να συμμετέχει και να εκφραστεί.  Σε ένα κόσμο όπου οι απαραίτητες πλέον δεξιότητες στον εργασιακό χώρο αποτελούν η δημιουργικότητα, η επικοινωνία, η συνεργασία και η ευελιξία, δεν μπορούμε να απαιτούμε από τα παιδιά μας να μαθαίνουν με τον ίδιο τρόπο που μάθαιναν οι προγενέστερες γενιές.  Ας στηρίξουμε λοιπόν την ενσωμάτωση της κίνησης, του παιχνιδιού και της δημιουργικότητας στην εκπαιδευτική διαδικασία, δίνοντας έτσι στα παιδιά μας καλύτερες ευκαιρίες για μια πιο αποτελεσματική εκπαιδευτική πορεία. 

Αγγελική Δαβίτη

Αγγελική Δαβίτη

Ιδιοκτήτρια Κέντρου Ξένων Γλωσσών και Summer camp

Η Αγγελική Δαβίτη είναι εκπαιδευτικός και ιδιοκτήτρια κέντρου ξένων γλωσσών και Summer camp. Έχει ιδρύσει το Young Travelers School καθώς και το YT Summer Camp και το όνειρό της είναι να παρέχει την καλύτερη δυνατή εκπαιδευτική εμπειρία στους μαθητές της και ταυτόχρονα να βοηθήσει τους γονείς να μάθουν να επιλέγουν ποιοτικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες.

Διαβάστε περισσότερα

Foster, J. (2023). Behaviour: The Lost Modules. Corwin: UK

McGonigal, K. (2019). The Joy of Movement: How Exercise Helps Us Find Happiness, Hope, Connection, and Courage. Avery.

Wallance, I. (2014). Talk-Less Teaching: Practice, Participation and Progress. Crown House Publishing.