Βίντεο

Εισαγωγή

Trailer

Επεισόδιο 1

Εισαγωγή

Επεισόδιο 2

Τι είναι οι περιγεννητικές ψυχικές διαταραχές;

Επεισόδιο 3

Επιλόχεια Κατάθλιψη

Επεισόδιο 4

Αγχώδεις Διαταραχές

Επεισόδιο 5

Επιλόχεια Ψύχωση

Επεισόδιο 6

Υποστηρικτικό Δίκτυο – Ο Ρόλος του συντρόφου/συζύγου

Επεισόδιο 7

Κλείσιμο

Οι περιγεννητικές ψυχικές διαταραχές (perinatal mental disorders) είναι ψυχικές διαταραχές οι οποίες μπορεί να εμφανιστούν κατά την περίοδο κύησης αλλά και κατά το πρώτο διάστημα μετά τον τοκετό (επιλόχειες διαταραχές). Η επιλόχειος κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές είναι οι διαταραχές που εμφανίζονται πιο συχνά, ενώ ποσοστό 0,1 – 0,2% των νέων μητέρων μπορεί να εμφανίσουν επιλόχεια ψύχωση. Οι περιγεννητικές ψυχικές διαταραχές αποτελούν την πιο συχνή επιπλοκή κατά την περιγεννητική περίοδο, επηρεάζοντας την ψυχική υγεία της μητέρας στην εγκυμοσύνη. Η μη αντιμετώπιση τους μπορεί να επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στην ίδια τη μητέρα, στο σύντροφο αλλά και στο παιδί. 

Πώς επηρεάζεται η ψυχική υγεία της μητέρας στην εγκυμοσύνη και τη λοχεία

1 στις 7 γυναίκες εμφανίζει επιλόχειο κατάθλιψη, δηλαδή ένα ποσοστό 10-15% των νέων μητέρων. Η επιλόχειος κατάθλιψη είναι μία καταθλιπτική διαταραχή, με τα ίδια χαρακτηριστικά, με τη μόνη διαφορά ότι εμφανίζεται έως και 4 εβδομάδες μετά τον τοκετό. 

Στην Ελλάδα ένα ποσοστό νέων μητέρων (50-85%) ενδέχεται να αναπτύξει συναισθήματα δυσφορίας ήπιας έντασης, γνωστά και ως “baby blues”, τα οποία όμως είναι παροδικά και εξασθενούν μετά από 2 εβδομάδες. 

Ψυχική υγεία: Ποιον επηρεάζει η επιλόχειος κατάθλιψη;

  1. Η επιλόχειος κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει μητέρες που κυοφορούν για πρώτη φορά, αλλά και μητέρες που έχουν κυοφορήσει και γεννήσει στο παρελθόν.
  2. Αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν επιλόχειο κατάθλιψη διατρέχουν γυναίκες που έχουν ιστορικό ψυχικών διαταραχών, οικογενειακό ιστορικό ψυχικών διαταραχών, γυναίκες που το παιδί τους μπορεί να έχει κάποιο πρόβλημα υγείας ή να έχει γεννηθεί πρόωρα, γυναίκες που αντιμετωπίζουν έντονες αγχώδες διαταραχές γύρω από την κύηση ή σε περίπτωση ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. 
  3. Επιπλέον, και ο πατέρας ενδέχεται να εμφανίσει συμπτώματα επιλόχειας κατάθλιψης, οπότε είναι σημαντικό να μην παραγκωνίζονται οι ανάγκες αλλά και η στήριξη και των δύο πλευρών που θα φέρουν στη ζωή ένα νέος μέλος. 

Το στίγμα των περιγεννητικών ψυχικών διαταραχών

Η επιλόχειες διαταραχές αποτελούν για μεγάλη μερίδα κόσμου – ακόμα και σήμερα – αρκετά μεγάλο ταμπού και συνοδεύονται από συναισθήματα ντροπής, ενοχής αλλά και από έντονο στίγμα προς τη νέα μητέρα, που προσπαθώντας να αντιληφθεί τι συμβαίνει μέσα της, να αναγνωρίσει τα σημάδια και να διαχειριστεί τα συναισθήματα της – μέσα στην ήδη απαιτητική και έντονη περίοδο της κυοφορίας και της μητρότητας – βιώνει έντονη δυσφορία και αισθήματα μοναξιάς και φόβου. 

Όλα τα παραπάνω, έχουν ως αποτέλεσμα, την αποφυγή της εγκύου να αναζητήσει βοήθεια από κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας ή ακόμα και από το στενό οικογενειακό περιβάλλον, ώστε να μη στιγματιστεί και θεωρηθεί ότι δεν αγαπάει το παιδί της, ότι δε νιώθει τα συναισθήματα που θα έπρεπε να νιώσει, αλλά και επειδή – χωρίς την κατάλληλη ενημέρωση και γνώση – ενδέχεται και η ίδια να νιώθει μεγάλη ενοχή για τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνει – μην μπορώντας να τα νοηματοδοτήσει ή και να τα δικαιολογήσει με κάποιον τρόπο.

Μπορεί η πρόληψη να προστατεύσει την ψυχική υγεία της μητέρας στην εγκυμοσύνη;

Συνεπώς, είναι πολύ σημαντική η πρόληψη, καθώς στόχο έχει να εντοπίζονται έγκαιρα οι γυναίκες που έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν κάποια περιγεννητική ψυχική διαταραχή αλλά και στην κατάλληλη αντιμετώπιση της. Είναι πολύ σημαντικό, για την πρόληψη των επιλόχειων διαταραχών, να υπάρχει σωστή ενημέρωση της εγκύου από τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και από κατάλληλα ενημερωμένο και εκπαιδευμένο νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό. Η επικοινωνία της εγκύου με κατάλληλα καταρτισμένο και υποστηρικτικό προσωπικό υγείας, ενδέχεται να τη βοηθήσει να μοιραστεί τους φόβους και τις ανησυχίες της και με αυτόν τον τρόπο να καταφέρει να τις κατευνάσει. 

Ποιες οι επιπτώσεις των ψυχικών διαταραχών;

Οι περιγεννητικές ψυχικές διαταραχές έχουν ως αρνητικό επακόλουθο αλλαγές στη λειτουργικότητα της εγκύου – και όχι μόνο. Οι επιπτώσεις, ακόμα και των μη κλινικών συμπτωμάτων, φαίνεται να επηρεάζουν και την ανάπτυξη του παιδιού αλλά και τη γενική λειτουργικότητα της γυναίκας. Η  βελτίωση αυτής, όπως και η πρόληψη της κλιμάκωσης των συμπτωμάτων επιτυγχάνεται μέσω της έγκαιρης θεραπευτικής παρέμβασης. 

Παρότι η γενικότερη κλινική εικόνα των ψυχικών διαταραχών δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφορές κατά την περιγεννητική περίοδο, ωστόσο η θεραπεία αυτών μεταβάλλεται σημαντικά, κυρίως λόγω των αρνητικών επιδράσεων που μπορούν να επιφέρει η φαρμακευτική αγωγή στο έμβρυο, αλλά και αργότερα στο βρέφος. Οι κυριότεροι τρόποι αντιμετώπισης και θεραπείας των επιλόχειων διαταραχών είναι η ψυχοθεραπεία και η φαρμακευτική αγωγή (υπό συγκεκριμένες συνθήκες). 

Στόχοι βίντεο:

  • Περιγεννητικές ψυχικές διαταραχές
    • Τι είναι οι περιγεννητικές ψυχικές διαταραχές
    • Ποιες είναι οι επιπτώσεις των περιγεννητικών ψυχικών διαταραχών στη μητέρα και το βρέφος
  • Επιλόχεια Κατάθλιψη 
  • Τι είναι η επιλόχεια κατάθλιψη;
  • Τι είναι τα “baby blues” και πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε την επιλόχεια κατάθλιψη από τα “baby blues”;
  • Ποιοι παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με την εμφάνιση της επιλόχειας κατάθλιψης;
  • Ποια είναι τα συμπτώματα που μας δείχνουν ότι μια γυναίκα ίσως να διανύει ένα επεισόδιο επιλόχειας κατάθλιψης; 
  • Ποια είναι η καταλληλότερη θεραπευτική αντιμετώπιση της επιλόχειας κατάθλιψης; 
  • Αγχώδεις Διαταραχές
  • Τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές κατά την εγκυμοσύνη και την επιλόχεια περίοδο; 
  • Ποια είναι η κλινική εικόνα μιας γυναίκας που εμφανίζει κάποια αγχώδη διαταραχή; Πώς εκδηλώνονται τα συμπτώματα;
  • Ποια θεωρείται η καταλληλότερη θεραπευτική παρέμβαση; 
  • Επιλόχεια Ψύχωση
  • Τι είναι η επιλόχεια ψύχωση;
  • Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση επιλόχειας ψύχωσης; 
  • Ποια είναι η κλινική εικόνα μιας γυναίκας που εμφανίζει συμπτώματα επιλόχειας ψύχωσης;
  • Υπάρχει κίνδυνος για την ίδια τη μητέρα ή το βρέφος; 
  • Ποια είναι η καταλληλότερη θεραπευτική αντιμετώπιση για την επιλόχεια ψύχωση; 
  • Υποστηρικτικό Δίκτυο – Ο Ρόλος του συντρόφου/συζύγου
  • Ο ρόλος του συντρόφου/συζύγου επηρεάζει στην εμφάνιση περιγεννητικών ψυχικών διαταραχών; 
  • Ποιος είναι ο ρόλος του ευρύτερου οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος υποστήριξης; 
  • Υπάρχει πιθανότητα ο πατέρας να εμφανίσει συμπτώματα κάποιας ψυχικής διαταραχής; 
  • Τι πρέπει να κάνει κάποιος που υποφέρει από συμπτώματα ψυχικής διαταραχής κατά την εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό;

American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition. Arlington, VA, American Psychiatric Association, 2013.

Armstrong, S., Small, R. (2007). Screening for postnatal depression: Not a simple task. Australian & New Zealand Journal of Public Health, 31, 57-61.

Beck, C. T. (2001). Predictors of postpartum depression. An update. Nursing research, 50, 275-282.

Bishop, J. L. (2011). The use of complementary and alternative medicine in pregnancy: data from the Avon Longitudinal Study of Parents and Children (ALSPAC. Complementary therapies in medicine, 19(6), 303-310. 

Centre for Disease Control and Prevention (2008). Prevalence of Self-Reported Postpartum Depressive Symptoms – 17 States, 2004 – 2005. MMWR and Mortality Weekly Report, 57(14), 361-366.

Cuijpers, P. B. (2008). Psychological treatment of postpartum depression: a meta-analysis. J Clin Psychiatry, 64(1), 103-118. 

Davalos, D. B. (2012). Untreated prenatal maternal depression and the potential risks to offspring: a review. Archives of women’s mental health, 15(1), 1-14. 

Deligiannidis, K. M. (2014). Complementary and alternative medicine therapies for perinatal depression. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 28(1), 85-95.

Dennis, C. L. (2005) Psychosocial and psychological interventions for prevention of postnatal depression: Systematic review. British Medical Journal, 331, 15. 

Elliot, S.A., Leverton, T.J., Sanjack, M., Turner, H., Cowmeadow, P., Hopkins, J. et al. (2000). Promoting mental health after childbirth: a controlled trial of primary prevention of postnatal depression. Br J Clin Psychol. (39)3, 223-241

Focht, A, Kellner CH. (2012) Electroconvulsive therapy (ECT) in the treatment of postpartum psychosis. J ECT. [PubMed] [Google Scholar]

Forty, L., Jones, L., Macgregor, S., Caesar, S., Cooper, B., Hough, A., et al. (2006). Familiarity of postpartum depression in unipolar disorder: Result of a family study. American Journal of Psychiatry, 163, 1549-1553.

Grote, V., Vik, T., von Kries, R., Luque, V., Socha, J., Verduci, E. et al. (2010) Maternal Postnatal depression and child growth: A European cohort study. BMC Pediatr. (10)1, 14

Hendrick, V. (2003). Treatment of postnatal depression. British Medical Journal, 327, 1003-1004.

https://www.psychiatry.org/patients-families/ect

https://www.fainareti.gr/el/

Lowdermilk, D. L., Perry, S. E., Alden, K. R. (2010). Νοσηλευτική Μητρότητας. 8η έκδοση. Αθήνα: Ιατρικές Εκδόσεις Λαγός Δημήτριος. 429-464, 802-828.

Murray, L., Cooper, P.J. (1997) Editorial: Postpartum depression and child development. Psychol Med. (27) 2, 253-260.

Μωραίτου, Μ. (2004). Το βίωμα της μητρότητας. Αθήνα: Εκδόσεις ΒΗΤΑ.

Μωραίτου, Μ. (2007). Ψυχοσωματική ετοιμασία για τη μητρότητα. Αθήνα: Εκδόσεις Παριζιάνου.

National Collaborating Centre for Mental Health, (2007). Antenatal and Postnatal Mental Health, The NICE Guideline on Clinical Management and Service Guidance. The British Psychological Society & The Royal College of Psychiatrists. 

National Institute for Health and Clinical Excellence, (2014). Antenatal and postnatal mental health: clinical management and service guidance. National Institute for Health and Clinical Excellence. 

Παπαζήσης, Γ. (2006). Επιλόχεια Ψύχωση. Πρακτικά 4ης Επιστημονικής Διημερίδας «Έρευνα και νεότερα δεδομένα στη Μαιευτική» Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Παριζιάνου.

Ράμμου, Σ., Παπαληγούρα, Ζ. (2007). Ο κίνδυνος εμφάνισης επιλόχειας κατάθλιψης: Έρευνα σε ελληνικό δείγμα. Επιστημονική Επετηρίδα. 7, 443-463.

Sockol, L. E. (2011). A meta-analysis of treatments for perinatal depression. Clinical psychology review, 31(5), 839-849. 

Stocky, A., Lynch, J. (2000) Acute Psychiatric disturbance in pregnancy and the puerperium. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. (14)1, 73-87.

Stuart-Parrigon, K., & Stuart, S. (2014). Perinatal Depression: An Update and Overview. Current psychiatry reports, 16(9), 1-9. 

Udechuku, A., Nguyen, T., Hill, R., & Szego, K. (2010). Antidepressants in pregnancy: a systematic review. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 44(11), 978- 996.

Γίνε μέλος σήμερα!
Αλίκη Αλεξοπούλου

Αλίκη Αλεξοπούλου

Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια

Καλωσορίζουμε στην ομάδα μας την Αλίκη Αλεξοπούλου Ψυχολόγο - Ψυχοθεραπεύτρια. Μέσα από τη σελίδα της, το Feeling Better Therapy, μιλά για θέματα ψυχικής υγείας, ανθρωπίνων σχέσεων και σχέσης με τον εαυτό μας. Πιστεύει ότι η αλλαγή ξεκινά πρώτα από τον εαυτό μας. Και ότι η ψυχική υγεία είναι μία ολιστική προσέγγιση.

Διαβάστε περισσότερα