Πίνακας περιεχομένων

Αν σκρολάρεις ατελείωτα, κάνεις search κάθε νέα τεχνική γονεϊκότητας ή ακολουθείς λογαριασμούς που μιλάνε για την γονεϊκότητα, κάπου, κάπως θα έχεις πέσει πάνω στο Polyvagal theory. 

Μπορεί να αναρωτήθηκες τι είναι αλλά να αποφάσισες ότι δεν μπορείς να κάνεις τόσο βαθιά βουτιά στο νευρικό σύστημα, μπορεί να το προσπέρασες γιατί βιαζόσουν. 

Σήμερα λοιπόν θα μιλήσουμε για αυτό, με απλά λόγια και θα μάθεις τόσο τι είναι αλλά και γιατί είναι τρομερά σημαντική γνώση για κάθε γονιό. 

Η μελέτη του νευρικού συστήματος, μας βοηθάει γενικότερα να κατανοήσουμε αντιδράσεις τόσο δικές μας όσο και των παιδιών μας, και χωρίς να χρειάζεται να είμαστε νευροεπιστήμονες, να καταφέρνουμε στις δύσκολες στιγμές να βάζουμε μια μικρή τελεία και να αντιδρούμε πιο συνειδητά, πιο ήρεμα. 

Τι είναι λοιπόν αυτό το πνευμονογαστρικό νεύρο;

Το πνευμονογαστρικό νεύρο είναι ο συνδετικός κρίκος που ενώνει το μυαλό και το σώμα, και αποτελεί το μακρύτερο νεύρο στο αυτόνομο νευρικό σύστημα, που εκτείνεται από το εγκεφαλικό στέλεχος μέχρι το κόλον. Είναι το κέντρο εσωτερικού ελέγχου μας, που επιτρέπει στον εγκέφαλο να παρακολουθεί και να λαμβάνει πληροφορίες που σχετίζονται με πολλές από τις σωματικές μας λειτουργίες. 

Η θεραπεία διέγερσής του χρησιμοποιείται από το 1997 για τον έλεγχο των επιληπτικών κρίσεων σε ασθενείς με επιληψία και έχει εγκριθεί για τη θεραπεία ανθεκτικών σε φάρμακα περιπτώσεων μείζονας κατάθλιψης

Όταν η καρδιά επηρεάζεται αντιδρά προς τον εγκέφαλο και ο εγκέφαλος με την σειρά του αντιδρά μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου προς την καρδιά, με αποτέλεσμα κάθε στιγμή ενθουσιασμού να δημιουργεί ένα μονοπάτι αντιδράσεων μεταξύ των δυο πιο σημαντικών οργάνων του σώματος μας. 

Πνευμονογαστρικό…Τι;

Τι είναι το Polyvagal Theory;

Ο Dr. Stephen Porges ανέπτυξε την Πνευμονογαστρική θεωρία το 1994 η οποία σχετίζεται με την ιδέα ότι υπάρχει μια ιεραρχία όσον αφορά στις σωματικές μας αντιδράσεις στα ερεθίσματα, ξεκινώντας από το νεότερο ανεπτυγμένο νευρικό μας σύστημα που επηρεάζεται από τα κοινωνικά ερεθίσματα, μέχρι την αντίδραση μάχης/φυγής και, τέλος, την τελευταία και παλαιότερη γραμμή άμυνάς μας, την αντίδραση κατάρρευσης. Τα νεότερα νευρικά κυκλώματα αναστέλλουν τα παλαιότερα νευρικά κυκλώματα.

Στην ουσία μας εξηγεί πώς επηρεάζει το σώμα μας (η φυσική μας δηλαδή κατάσταση) την συμπεριφορά μας, τα συναισθήματά μας και κατά συνέπεια την αλληλεπίδρασή μας με τον κόσμο. 

Όταν αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο, επεξεργαζόμαστε συνεχώς, τόσο συνειδητά όσο και ασυνείδητα, πληροφορίες ή «ενδείξεις» από άλλους ανθρώπους που μας λένε αν είναι ασφαλείς ή δυνητικά επικίνδυνοι.

 Το νευρικό μας σύστημα ερμηνεύει αυτές τις ενδείξεις μέσω πληροφοριών από τη θέαση μη λεκτικών σημαδιών, συμπεριλαμβανομένων 

  • των εκφράσεων του προσώπου άλλων ανθρώπων, 
  • τον τονισμό της φωνής τους, τις κινήσεις του σώματος, 
  • τις χειρονομίες,
  • και την οπτική επαφή. 

Χωρίς να επεξεργαζόμαστε συνειδητά αυτές τις ενδείξεις, το σώμα μας αντιδρά σε όλα αυτά, σε σωματικό επίπεδο είτε διατηρώντας μας ήρεμους είτε ενεργοποιώντας μας. 

Πνευμονογαστρικό…Τι;

Ως θηλαστικά, η ασφάλεια είναι απαραίτητη για την αναπαραγωγή, την πέψη και την κοινωνική σύνδεση. Ωστόσο, όταν δεν αισθανόμαστε ασφαλείς, το σύστημα κοινωνικής μας δέσμευσης μέσω του μυελινωμένου πνευμονογαστρικού μας αποσύρεται λειτουργικά και τα παλαιότερα αμυντικά μας συστήματα αναλαμβάνουν.

Η κοινωνική διάδραση είναι στην ουσία μια ευκαιρία να εξασκηθεί το σύστημα κοινωνικής σύνδεσης και να παρακάμψει το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Με το κοινωνικό παιχνίδι, μεταβαίνουμε μεταξύ της ενεργοποίησης του μυελινωμένου πνευμονογαστρικού νεύρου (κοινωνική σύνδεση) και του συμπαθητικού νευρικού συστήματος (διέγερση). 

Αυτό από μόνο του, μας δείχνει γιατί η στέρηση παιχνιδιού λόγω συνθηκών ή έλλειψης ασφάλειας του περιβάλλοντος, δημιουργεί άτομα με δυσκολία στην διαχείριση των αντιδράσεών τους. Τόσο ενήλικες όσο και παιδιά.

Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά τα παραπάνω.

Fight/Flight (συμπαθητικό νευρικό σύστημα)

Εάν αισθανόμαστε ανασφαλείς ή κινδυνεύουμε, το σύστημά μας βγαίνει «εκτός σύνδεσης» και στη συνέχεια αφηνόμαστε σε αμυντική κατάσταση μάχης/φυγής. Αυτό περιλαμβάνει το παραδοσιακό συμπαθητικό νευρικό σύστημα, που αντλεί ενεργά τις ορμόνες του στρες. Όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση μάχης/φυγής, έχουμε μια παρόρμηση να κινητοποιηθούμε και είτε να αμυνθούμε είτε να φύγουμε.

Πνευμονογαστρικό…Τι;

Κατάρρευση/Τερματισμός/Αποσύνδεση

Εάν δεν είμαστε σε θέση να κινηθούμε, να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας ή να φύγουμε επειδή είμαστε περιορισμένοι ή κρατημένοι, τότε μεταβαίνουμε σε μια κατάσταση κατάρρευσης/παύσης/διασπαστικής λειτουργίας. Αυτό οφείλεται στο αρχαίο μας μη μυελινωμένο πνευμονογαστρικό νεύρο. Γιατί γίνεται αυτό; Ας δούμε τους αρχαίους προγόνους μας. Τα ερπετά αποτελούν παράδειγμα των δύο συστημάτων που διδάσκονται παραδοσιακά. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα αυξάνει τη δραστηριότητα και το παρασυμπαθητικό (μη μυελινωμένο πνευμονογαστρικό νεύρο) μειώνει τη δραστηριότητα. Αυτό το σύστημα λειτουργεί μια χαρά αφού τα ερπετά μπορούν να αμυνθούν ακινητοποιώντας για παρατεταμένες περιόδους, απαιτώντας έτσι χαμηλότερες ανάγκες οξυγόνωσης. Όταν δεν είμαστε σε θέση να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας μέσω της απόκρισης μάχης/φυγής, μεταβαίνουμε φυσιολογικά στην τελευταία γραμμή άμυνάς μας μέσω του μη μυελινωμένου πνευμονογαστρικού νεύρου μας. Στη συνέχεια, μιμούμαστε τους ερπετοειδείς προγόνους μας κλείνοντας τη λειτουργία για να εξοικονομήσουμε ενέργεια, αυξάνοντας τις αντοχές πόνου και αλλάζοντας το επίπεδο συνείδησής μας.

Και γιατί είναι όλα αυτά σημαντικά για τους γονείς και τους φροντιστές μικρών παιδιών;

Στον σημερινό κόσμο, είναι εύκολο να αισθανόμαστε ότι προκαλούνται τα μεγάλα συναισθήματα του παιδιού ή του εφήβου μας, είτε είναι φόβος, θυμός ή λύπη, ειδικά όταν η έκφραση αυτών των συναισθημάτων εμφανίζεται ως διασπαστικές συμπεριφορές. Μερικά παιδιά δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν προφορικά τα συναισθήματά τους και ως εκ τούτου εκφράζουν συχνά συναισθηματική δυσφορία συμπεριφορικά.

Πνευμονογαστρικό…Τι;

Γνωρίζοντας την παραπάνω θεωρία, αλλά και γενικότερα το νευρικό μας σύστημα έστω και ως θεωρία, χωρίς να βουτήξουμε βαθιά στις λεπτομέρειές της αν δεν θέλουμε, μπορούμε να κατανοήσουμε και να βοηθήσουμε τα παιδιά μας αλλά και εμάς τους ίδιους στην επεξεργασία των εμπειριών μας.

Συγκεκριμένα κατανοούμε καλύτερα:

  • τις αντιδράσεις των παιδιών μας σε συγκεκριμένα ερεθίσματα,
  • τις δικές μας αντιδράσεις σε συγκεκριμένα ερεθίσματα,
  • τις συμπεριφορές που μας προβληματίζουν.

Ενώ ταυτόχρονα μπορούμε να:

  • αναζητήσουμε περισσότερες λύσεις,
  • απευθυνθούμε σε ειδικούς που ασχολούνται με το νευρικό σύστημα,
  • βρούμε τρόπους που θα διευκολύνουν τοσο τα παιδιά όσο και εμάς,
  • χρησιμοποιήσουμε τεχνικές που θα έχουν αποτελέσματα.

Ο ρόλος μας ως γονείς, αλλά και ο στόχος μας, είναι να τα βοηθήσουμε στην συναισθηματική ρύθμιση. Και συναισθηματική ρύθμιση σημαίνει παιδιά που γνωρίζουν ότι όλα τα συναισθήματα επιτρέπονται, γνωρίζοντας όμως ταυτόχρονα πώς να διαχειριστούν αυτά τα συναισθήματα. 

Μάγκη Πούπλη

Μάγκη Πούπλη

Jai Certified Σύμβουλος Γονέων

Η Μάγκη Πούπλη, σύμβουλος συνδετικής γονεϊκότητας και αποτελεσματικής επικοινωνίας, έχει ιδρύσει το Bonding Nest και το όνειρό της είναι να δημιουργήσει τις ιδανικές συνθήκες επικοινωνίας και κατανόησης για να μεγαλώσουν όλα τα παιδιά με αγάπη, ενσυναίσθηση και την ελευθερία να είναι ο εαυτός τους. Ταυτόχρονα ονειρεύεται ένα κόσμο όπου οι άνθρωποι θα έχουν αυθεντική και ανοιχτή επικοινωνία μεταξύ τους για να αναζητούν λύσεις σε κάθε πρόβλημα. Είναι μεγάλη μας χαρά που την έχουμε στην ομάδα μας και θα μοιραστεί τις γνώσεις της μαζί μας!

Διαβάστε περισσότερα