“Γιατί το παιδί μου δεν παίζει ακόμα με τα άλλα παιδιά”;
Ένα ερώτημα που βασανίζει αρκετούς γονείς και συνάμα μια έκφραση ανησυχίας, μήπως το παιδί μας δεν είναι αρκετά τολμηρό, αρκετά κοινωνικό, αρκετά ανεξάρτητο κι αυτόνομο. Σας προσκαλώ να δείτε το παιχνίδι του παιδιού σας με άλλη ματιά. Αυτήν της Ασφάλειας.

Τα Κοινωνικά Στάδια του Παιχνιδιού

Ένα παιδί πέρνα από διαφορετικά Στάδια Παιχνιδιού όσο αναπτύσσεται. Το κάθε στάδιο είναι πολύτιμο, καθώς μέσα από τους διαφορετικούς τρόπους παιχνιδιού το παιδί αναπτύσσει διαφορετικές δεξιότητες. Τα ατομικά στάδια χτίζουν τις λειτουργικές δεξιότητες, τον συντονισμό, την κινητικότητα, τις αισθήσεις, την παρατήρηση, την αφομοίωση, την ανακάλυψη του εαυτού και του κόσμου. Στα στάδια “σύνπαιξης” αναπτύσσονται οι κοινωνικές δεξιότητες, η επικοινωνία, η ενσυναίσθηση, η φαντασία, ο λόγος.

Το πότε ένα παιδί θα μεταβεί στο επόμενο στάδιο, πχ θα συνπαίξει αντί να παίζει μόνο του, έχει να κάνει με την ασφάλεια που νιώθει να κάνει το βήμα αυτό και για κάθε παιδί είναι άλλο το ηλικιακά στάδιο που αυτό θα επιτευχθεί. Κι αυτό έχει να κάνει με την προσωπικότητά του και την ιδιοσυγκρασία του, πχ εξωστρέφεια – εσωστρέφεια.

Η κοινωνιολόγος Mildred Parten Newhall, ορίζει ως εξής τα Κοινωνικά Στάδια Παιχνιδιού:

1. Ελεύθερο Παιχνίδι – 0 έως 2 έτη

Παρατηρείτε το μωρό σας και το καμαρώνετε. Κινεί τα μέλη του σώματός του, τα πιάνει. Προσπαθεί να κινήσει το κεφάλι του στο σημείο που ακούει ένα ερέθισμα. Ανταποκρίνεται στους ήχους της φωνής και στα τραγούδια σας. Προσπαθεί να πιάσει τη μπάλα. Σας γελάει όταν του γελάτε. Όλες αυτές οι αλληλεπιδράσεις του βρέφους με τον εαυτό του και το περιβάλλον του αποτελούν την πρωταρχική μορφή παιχνιδιού. Την αρχή της ανακάλυψης του εαυτού και του κόσμου.

2. Μοναχικό Παιχνίδι – 2 έως 3 έτη

Το παιδί σας παίζει πλέον μόνο του, είτε μένοντας σε ένα παιχνίδι αρκετή ώρα, είτε πηγαίνοντας από το ένα παιχνίδι στο άλλο. Δεν δείχνει ενδιαφέρον να προσεγγίσει άλλα παιδιά, παρά να έλθει κοντά στα παιχνίδια που αυτά κρατούν. Δείχνει ενδιαφέρον στο αντικείμενο, όχι στο άτομο. Μέσα από το μοναχικό παιχνίδι το παιδί ανακαλύπτει τις δεξιότητες και τις ικανότητές του και μαθαίνει να είναι αυτάρκης.

3. Παιχνίδι Παρατήρησης- 2,5 έως 3,5 έτη

Το παιδί παρακολουθεί άλλα παιδιά που τρέχουν πάνω-κάτω αλλά δε συμμετέχει στη διασκέδαση. Το στάδιο του θεατή, το οποίο συμβαίνει συχνά ταυτόχρονα στο μοναχικό παιχνίδι, είναι στην πραγματικότητα ένα ζωτικό πρώτο βήμα προς τη συμμετοχή στην ομάδα. Το παιδί μέσα από την παρατήρηση μαθαίνει τους κανόνες πριν μπει μέσα στο παιχνίδι και χτίζει το αίσθημα της ετοιμότητας και της εμπιστοσύνης στον εαυτό του. 

4. Παράλληλο Παιχνίδι – 2,5 έως 3,5 έτη

Τα παιδιά παίζουν με τα ίδια παιχνίδια το ένα δίπλα στο άλλο αλλά όχι μεταξύ τους. Είναι το στάδιο που χαρακτηρίζεται από έντονο Εγώ και ανάγκη του παιδιού για Αυτονομία. Τα παιδιά ακόμα δεν επιθυμούν να μοιράζονται και επιζητούν να έχουν τον πλήρη έλεγχο στα αντικείμενα που κρατούν. Έντονη είναι η μιμητική συμπεριφορά μεταξύ των παιδιών που παίζουν παράλληλα κι αυτό αποτελεί διαδικασία πειραματισμού και απόκτησης νέων δεξιοτήτων μέσω μίμησης. 

5. Συνεργατικό Παιχνίδι- 3,5 έτη ως τέλος προσχολικής ηλικίας

Αυτό το στάδιο μοιάζει με το παράλληλο παιχνίδι, αλλά χαρακτηρίζεται από την αλληλεπίδραση του παιδιού με άλλα παιδιά χωρίς συντονισμό, πχ δύο παιδιά παίζουν με κοινά τουβλάκια μα κάθε ένα χτίζει το δικό του σπίτι. Αυτή είναι μια μεγάλη ευκαιρία για την απόκτηση πολύτιμων δεξιοτήτων, όπως η ομαδική εργασία και η επικοινωνία

6. Κοινωνικό Παιχνίδι – από 4 ετών κι έπειτα

Πλέον τα παιδιά παίζουν βάζοντας κοινούς στόχους. Χτίζουν ένα τεράστιο πύργο με τα κοινά τουβλάκια. Πλέον τα ομαδικά αθλήματα και τα παιχνίδια ρόλων γίνονται πολύ πιο διασκεδαστικά. Τώρα τα παιδιά είναι ξεκινούν να εφαρμόζουν τις δεξιότητες που έχουν μάθει, όπως κοινωνικοποίηση, επικοινωνία, επίλυση προβλημάτων και αλληλεπίδραση.

Το κάθε κοινωνικό στάδιο που κατακτάται μπορεί να συναντηθεί και σε μεταγενέστερες ηλικίες, όταν το παιδί χρειάζεται να νιώσει ξανά ασφαλές. Αυτό αποτελεί διαδικασία αυτοπροστασίας κι όχι πισωγύρισμα στις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού.

Ποιος ο Ρόλος μου στο Παιχνίδι του Παιδιού;

Παρατηρήσετε το παιδί σας όταν παίζει. Τι παιχνίδια προτιμά; Πώς τα χειρίζεται; Πώς αλληλεπιδρά με τους άλλους;

Η εξοικείωση με τους διαφορετικούς τύπους παιχνιδιών θα σας βοηθήσει να αισθανθείτε άνετα με τη συμπεριφορά του παιδιού σας, να ανακαλύψετε τις ικανότητές του, τα ταλέντα του.

Οι Ποιότητες μιας Σχέσης Ασφάλειας στο Παιχνίδι

Περάστε χρόνο παίζοντας με το παιδί σας, χωρίς απώτερο στόχο να το διδάξετε και χωρίς αναστολές να γίνετε ξανά παιδί! Απλά απολαύστε το και ακολουθήστε το. Δείξτε του έτσι αποδοχή, πως το εμπιστεύεστε να σας οδηγήσει, πως το καμαρώνετε, πως το απολαμβάνετε. Ποιότητες που είναι ουσιαστικές για το Χτίσιμο ενός Ασφαλούς Δεσμού. Επιτρέψτε του να νιώσει ο αρχηγός, ο οδηγός του παιχνιδιού και να χτίσει έτσι την αυτοπεποίθησή του.

Προσκαλέστε το παιδί σας να παίξετε. Έτσι του δείχνετε πως το απολαμβάνετε. Κι ανταποκριθείτε το κάλεσμά του να το συντροφεύσετε στο παιχνίδι του. Προσφέρετε του την ασφάλεια και την συντροφικότητα που έχει ανάγκη.

Κι αν το παιδί σας βιώνει μια δύσκολη γι’ αυτό περίοδο, πχ μετακόμιση, νέο σχολικό περιβάλλον, καινούριο αδελφάκι, κλπ, υποστηρίξτε το και γίνετε γι αυτό ένα ζεστό καταφύγιο, προσκαλώντας το να παίξετε παρέα ή απλά συντροφεύοντάς το σιωπηλά στο παιχνίδι του. Αφήστε το να εξερευνήσει και να χτίσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Μόλις νιώσει Ασφαλές, γνωρίζοντας πως θα είστε εκεί να το υποστηρίξετε ότι κι αν γίνει, θα μπορέσει με θάρρος να περάσει στο επόμενο στάδιο της συνύπαρξης.

Χαρά Κουκουράκη

Χαρά Κουκουράκη

Παιγνιοθεραπεύτρια, Παιδαγωγός, Συμβουλευτική & Εκπαίδευση Αποτελεσματικών Γονέων

Διαβάστε περισσότερα