7+1 λόγοι που εντείνουν το άγχος κατά την περίοδο των Χριστουγέννων

Η περίοδος των Χριστουγέννων διαφημίζεται ως μαγική, ως χρόνος χαλάρωσης, ξεκούρασης και σύνδεσης με την οικογένεια. Μα όλο και περισσότεροι γονείς μιλούν για την εξουθένωση, το άγχος και την θλίψη των χριστουγεννιάτικων εορτών. Στο άρθρο αυτό θα διαβάσετε τους παράγοντες που επιτείνουν το άγχος των γονέων  την περίοδο των γιορτών.

Το (απαιτητικό) όνειρο

Μαγικά χριστούγεννα με τραγούδια, φωτάκια, πακέτα με δώρα τριγύρω και γλυκά με μυρωδιές που γαργαλούν τη μύτη…

Ονειρεμένες στιγμές αποτυπωμένες σε απαστράπτουσες φωτογραφίες χαμογελαστών προσώπων….

Οικογένειες και παρέες αγκαλιασμένες να μαγειρεύουν, να τρώνε, να παίζουν, να ταξιδεύουν μαζί…

Η απόλυτη ευτυχία συμπυκνωμένη σε 1 εβδομάδα….

Η ονειρική εικόνα των χαρούμενων εορτών, όπως τη βλέπεις στα social media, τον τύπο, την τηλεόραση και διαβάζεις στα παραμύθια, αλλά δε μιλούν για τις αυξημένες υποχρεώσεις, τις υψηλές προσδοκίες και τη συναισθηματική φόρτιση που κατακλύζει πολλούς γονείς. 

Η μη ονειρική πραγματικότητα

Εικόνες αρκετές να σε κάνουν να νιώσεις πως δεν μπορείς να ανταπεξέλθεις στο «όνειρο», πως δεν είσαι αρκετός σαν γονέας, σαν σύντροφος, σαν φίλος.  

Εικόνες που έρχονται να σου θυμήσουν πως στη δική σου ζωή και οικογένεια δεν είναι όλα τόσο ρόδινα, πως κάποιοι λείπουν, πως κάποιοι τσακώνονται και δεν μιλούν. Να σε γεμίσουν ενοχές και ντροπή που δεν ξέρεις ή δεν προλαβαίνεις να φτιάχνεις γλυκά με το παιδί. Που δεν έχεις χρήματα να αγοράσεις δώρα σε όλους ή τα δώρα που τα παιδιά ζητούν. Που δεν έχεις άδεια να μείνεις σπίτι με τον/την σύντροφο, ή και τα παιδιά και να ενισχύσετε τον οικογενειακό δεσμό, όπως οι ημέρες ορίζεται να διαφημίζουν. 

Εικόνες που αρκούν να εξαφανίσουν τα ψήγματα μαγείας που βλέπεις στην περίοδο των Χριστουγέννων και να τα μετατρέψουν σε άγχος να ανταπεξέλθεις, να επιβιώσεις, να φανείς αντάξιος των κοινωνικών προσδοκιών, οι οποίες έγιναν, ταυτόχρονα και δικές σου προσδοκίες.

Τα έντονα ερεθίσματα αυτής της περιόδου επιτείνουν το άγχος κατά την περίοδο των Χριστουγέννων. Στερούν την ευκαιρία σε πολλούς ενήλικες να απολαύσουν οι ίδιοι το μήνυμα Χαράς και Αγάπης που κουβαλούν οι ημέρες αυτές, αλλά και την ικανότητα και επιθυμία να το μεταδώσουν στα παιδιά. Το έντονο άγχος μπορεί να ενισχύσει προϋπάρχοντα συναισθήματα μοναξιάς ή καταθλιπτικής διάθεσης. Οι γιορτές καταλήγουν να γίνονται περίοδος εντάσεων, καυγάδων, έξαρσης ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, με έντονη θλίψη και επιθυμία για απομόνωση και παραίτηση.

Παράγοντες που εντείνουν το άγχος κατά την περίοδο των Χριστουγέννων

Οικονομική πίεση:

Προκύπτει από την αίσθηση ανάγκης να ξοδέψουμε χρήματα για αγορά δώρων, νέων και περισσότερων διακοσμητικών, καινούριου ρουχισμού, αλλά και για ετοιμασία πλουσιοπάροχων, ακριβών, γευμάτων. Η πληθώρα διαφημίσεων και εκδηλώσεων δρουν ενισχυτικά στο να αναπτυχθεί μια ανάγκη να ξοδέψουμε περισσότερα από όσα μπορούμε και συνοδεύεται με αίσθημα ματαίωσης και αποτυχίας, συνήθως. 

Πίεση για την επίτευξη «τέλειων» γιορτών:

Τέλειες οικογενειακές συγκεντρώσεις, τέλεια γεύματα και τέλεια δώρα, όπως η κοινωνία και τα social media ορίζουν. Πολλά άτομα ενδοβάλλουν αυτές τις κοινωνικές προσδοκίες, τις θεωρούν κανονικότητα και συγκρίνουν τους εαυτούς τους με τα πρότυπα που βλέπουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Συγκρίνουν τις δικές τους γιορτές με αυτές των άλλων και πιέζονται να ανταπεξέλθουν και αισθάνονται αποτυχία και ανεπάρκεια όταν κάτι παρεκκλίνει από το τι τελικά κάνουν. 

Χρονική και εργασιακή πίεση:

Αρκετοί τρέχουν να συνδυάσουν την πολύωρη εργασία με τις εντατικές προετοιμασίες για τις γιορτές τα οικογενειακά γεύματα-συναντήσεις και την παρουσία στα πολλαπλά καλέσματα για εορταστικές εκδηλώσεις, που διάφορα κοινωνικά πλαίσια οργανώνουν. 
Οι γονείς αφιερώνουν μεγάλο μέρος του χρόνου τους στις υποχρεώσεις των Χριστουγέννων, στην ικανοποίηση των παιδιών και παραμελούν τη δική τους φροντίδα, όπως τον ύπνο, τα χόμπι και τη σωματική άσκηση. Η έλλειψη προσωπικού χρόνου μπορεί να εντείνει το άγχος και τη συναισθηματική φόρτιση. 

Στην επαγγελματική ζωή, η περίοδος πριν τις διακοπές των Χριστουγέννων μπορεί να είναι γεμάτη από αυξημένο φόρτο εργασίας και άγχη για την ολοκλήρωση έργων.

Η φροντίδα των παιδιών – αλλαγή ρουτίνας:

Το να κάνουν τα παιδιά σχολικές διακοπές και να αλλάζει η ρουτίνα τους επιτείνει το άγχος τους. Ταυτόχρονα, αυξάνονται για τους ενήλικες οι απαιτήσεις φροντίδας και η ανάγκη για εγρήγορση. Αρκετοί γονείς αγχώνονται πώς να απασχοληθούν τα παιδιά δημιουργικά, ώστε και να αποφύγουν την πολύωρη έκθεση στις οθόνες και να μην δημιουργούν, ταυτόχρονα, αναστάτωση. Η γκρίνια των παιδιών βιώνεται εντονότερα και οι καυγάδες των αδελφών φαντάζουν δυσκολότεροι την περίοδο αυτή. 

Οι προσδοκίες για τα παιδιά, των παιδιών και των άλλων:

Τα Χριστούγεννα είναι μια εποχή με έντονη συναισθηματική φόρτιση και υπερβολικές προσδοκίες για τέλειες στιγμές, που  προκαλούν απογοήτευση αν δεν εκπληρωθούν.

Είναι μια εποχή που η κούραση και οι κοινωνικές απαιτήσεις μπορεί να αυξήσουν τις απαιτήσεις των γονέων προς τα παιδιά. Πολλοί γονείς θα δυσανασχετήσουν με το παιδί τους που δεν μπορεί να συμμορφωθεί σε μια γιορτή, θα φοβάται να συμμετέχει ή θα ενοχλεί τους υπόλοιπους. Μα λίγοι από αυτούς θα αναλογιστούν την κούραση του παιδιού, το στρες που βιώνει, τις αναπτυσσόμενες κοινωνικές δεξιότητές του, την μικρή ικανότητα αυτοσυγκράτησης και τον έντονο παρορμητισμό που διακατέχει τα παιδιά. 

Οι γονείς μπορεί να αισθάνονται πίεση να ικανοποιήσουν τις προσδοκίες των παιδιών, ειδικά όταν υπάρχουν περιορισμένοι οικονομικοί πόροι ή χρόνος. Λόγω του έντονου κοινωνικού ανταγωνισμού και της τάσης υπερκατανάλωσης, συχνά τα παιδιά δεν είναι ευχαριστημένα με τα δώρα ή τις δραστηριότητες που τους προσφέρονται. Και οι γονείς, θέλοντας να αποφύγουν την αίσθηση ανικανότητας που βιώνουν υπό το βλέμμα των παιδιών τους, συντηρούν άθελά τους την κύκλο άγχους και δεν εστιάζουν στο να θωρακίσουν τα παιδιά τους με αξίες, όπως η εγκράτεια, ο σεβασμός, η εκτίμηση. 

Οι οικογενειακές – κοινωνικές συναντήσεις:

Άτομα με κοινωνικό άγχος, κατάθλιψη ή άλλες συναισθηματικές διαταραχές δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν στα πολλαπλά καλέσματα των εορτών, κάτι που επιτείνει το αίσθημα αδυναμίας και απομόνωσής τους. 

Ακόμα και αν δεν υπάρχουν εμφανείς ψυχικές δυσκολίες, οι οικογενειακές ή άλλες κοινωνικές συναντήσεις μας φέρνουν σε επαφή με συγγενείς και άλλα γνωστά άτομα, με τα οποία υπάρχουν εντάσεις και συγκρούσεις. Ιδιαίτερα έντονο άγχος νιώθουν οι οι γονείς που πιέζονται έμμεσα ή άμεσα από συγγενείς και γνωστούς να  εκπληρώσουν ρόλους ή προσδοκίες άλλων. Συχνή είναι και η αντίσταση των εφήβων να παρευρεθούν στις οικογενειακές συνευρέσεις, παράγοντας που επιφέρει συγκρούσεις με τους γονείς. 

Αρκετοί θα προτιμούσαν να αποφύγουν τις συνευρέσεις αυτές, μα η επιθυμία των παιδιών ή του ενός συντρόφου αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα και επιτείνει την αίσθηση καταπίεσης, θυμού και φόβου. Δημιουργούνται, έτσι, όλο και μεγαλύτερες εντάσεις μεταξύ των συντρόφων ή των γονέων με τα παιδιά ή των γονέων με άλλους συγγενείς. Η επικοινωνία μεταξύ των μελών της οικογένειας μειώνεται, η απομάκρυνση μεγαλώνει και οι διαφωνίες και οι καυγάδες για καταπιεσμένα, ανείπωτα συναισθήματα και ανάγκες φουντώνουν. 

Παιδιά και Διαζύγιο:

Στις περιπτώσεις συγκρουσιακών διαζυγίων η περίοδος των εορτών επιτείνει το άγχος, καθώς οι γονείς ανταγωνίζονται ποιος θα προσφέρει περισσότερα και καλύτερα δώρα και δραστηριότητες στο παιδί, με τρόπαιο την αίσθηση προτίμησης του ατόμου από το παιδί. Συχνά, το παιδί καλείται, βάση δικαστικής απόφασης, να περάσει περισσότερο χρόνο με τον γονέα που συναντά λιγότερο στην καθημερινότητα. Το γεγονός αυτό, ίσως, προκαλέσει αναστάτωση στο παιδί και εκφράζει άρνηση. Ο γονέας που βιώνει απόρριψη από το παιδί, κατηγορεί, συνήθως, τον άλλο γονέα, πως υποθάλπει εναντίον του, αντί να βρει τρόπους να προσεγγίσει το παιδί. Αντίστοιχα, αν το παιδί έχει συγκρουσιακή σχέση με τον βασικό φροντιστή του, βλέπει την παραμονή στον άλλον γονέα ως έξοδο προς την ελευθερία και αυτό δίνει αίσθημα υπεροχής στον γονέα αυτόν και δημιουργεί αισθήματα απόρριψης στον κύριο φροντιστή. 

Μοναξιά, Κατάθλιψη και Πένθος:

Για αρκετούς, τα Χριστούγεννα είναι μια υπενθύμιση της μοναξιάς τους, καθώς δεν έχουν οικογένεια ή κοντινές σχέσεις να γιορτάσουν. Συνηθίζουμε να αναφερόμαστε στους ηλικιωμένους, μα γύρω μας εκατοντάδες ενήλικα άτομα, χωρίς δεσμούς, οικογένειες, φίλους και σχέσεις, βιώνουν την μοναχικότητα των εορτών, κάτι που εντείνει τα συναισθήματα μοναξιάς, αδυναμίας, αίσθηση χαμηλής προσωπικής αξίας και φόβου για το μέλλον. 

Ιδιαίτερα επώδυνη μπορεί να γίνει η υπερεκδήλωση μηνυμάτων χαράς σε άτομα που πενθούν. Νιώθουν το περιβάλλον γύρω τους να βάλλεται εναντίον τους και η ανάγκη απομόνωσης στην ησυχία του πένθους γίνεται μεγαλύτερη. Άτομα με καταθλιπτική διάθεση βιώνουν εντονότερα τα συναισθήματα αποτυχίας, χαμηλής αυτοεκτίμησης και το αίσθημα έλλειψης νοήματος.