Το σύστημα Μοντεσσόρι: Μια παιδοκεντρική προσέγγιση στη μάθηση

Ως γονείς, όλοι θέλουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας. Θέλουμε να μεγαλώσουν και να αναπτυχθούν σε ευτυχισμένα, με αυτοπεποίθηση και ευρηματικά άτομα. Μια παιδαγωγική προσέγγιση που έχει αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα τα τελευταία χρόνια είναι το σύστημα Μοντεσσόρι, που αναπτύχθηκε από τη Δρ. Μαρία Μοντεσσόρι στις αρχές του 1900.

Το σύστημα Μοντεσσόρι είναι μια προσέγγιση που έχει στο επίκεντρο το παιδί και τονίζει την αυτονομία, την αυτοδιαχείριση και την ανάπτυξη πρακτικών δεξιοτήτων.

Ας γνωρίσουμε τη Μαρία Μοντεσσόρι.

Μαρία Μοντεσσόρι

Γεννήθηκε στην Ιταλία 1870 και έζησε μέχρι το 1952, έγινε η πρώτη γυναίκα γιατρός στη χώρα της, στα τέλη του 19ου αιώνα. Ως γιατρός ασχολήθηκε με τη θεραπεία και την αγωγή των παιδιών που είχαν συναισθηματική και νοηματική αναπηρία. Αυτές οι γνώσεις και η εμπειρία της, την οδήγησαν στο να επινοήσει για αυτά τα παιδιά εκπαιδευτικό υλικό, το οποίο στην πορεία, με διάφορες μετατροπές σκέφτηκε ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σε ομαλά παιδιά. Έτσι σπούδασε παιδαγωγικά και αφοσιώθηκε σε αυτά.

Η αποστολή της Μαρία Μοντεσσόρι ήταν να βελτιώσει την εκπαίδευση των παιδιών, ξεκινώντας από στις φτωχογειτονιές της Ρώμης, το 1907 και συνεχίζοντας αυτό το έργο όλη της τη ζωή. Υποστήριξε το σεβασμό στην προσωπικότητα του παιδιού. Πίστευε στις ικανότητες του κάθε παιδιού.

Το εκπαιδευτικό υλικό που δημιούργησε η Μαρία Μοντεσσόρι.

Τα υλικά που δημιούργησε η Μαρία Μοντεσσόρι αποτελούν βασικό συστατικό της μεθόδου εκπαίδευσής της.

Τα υλικά που δημιούργησε η Μαρία Μοντεσσόρι

Είναι ειδικά σχεδιασμένα υλικά που επιτρέπουν στα παιδιά να εξερευνούν και να μαθαίνουν με πρακτικό τρόπο. Είναι κατασκευασμένα από φυσικά υλικά όπως ξύλο, μέταλλο και ύφασμα και σχεδιασμένα ώστε να είναι ελκυστικά στα μάτια των παιδιών και να ενεργοποιήσουν τις αισθήσεις τους. Χρησιμοποιούνται ατομικά από το κάθε παιδί, με το δικό του ρυθμό, αλλά και σύμφωνα με τα δικά του ενδιαφέροντα. Το κάθε υλικό έχει το δικό του τρόπο χρήσης που παρουσιάζεται πρώτα από τον παιδαγωγό, ο οποίος είναι ειδικά εκπαιδευμένος για κάθε παρουσίαση.

Μετά την παρουσίαση το κάθε παιδί δουλεύει μόνο του με το υλικό και ο παιδαγωγός απλά παρατηρεί και υποστηρίζει όπου χρειαστεί. Κάτι που πρέπει να τονιστεί είναι ότι, αυτά τα υλικά έχουν σχεδιαστεί με έλεγχο σφάλματος (control of error), πράγμα που σημαίνει ότι τα παιδιά, καθώς εργάζονται με αυτά, εύκολα μπορούν να δουν, αλλά και να διορθώσουν το λάθος τους.

Τα υλικά που δημιούργησε η Μαρία Μοντεσσόρι

Παρόλα αυτά η εκπαίδευση Μοντεσσόρι δεν είναι μόνο το υλικό που επινόησε, αυτή η εκπαίδευση βασίζεται σε ένα σύνολο αρχών που αντικατοπτρίζουν την κατανόησή της για την ανάπτυξη και τη μάθηση των παιδιών.

Ποιες είναι οι βασικές αρχές της Μαρίας Μοντεσσόρι;

Κάποιες από τις βασικές αρχές της Μαρίας Μοντεσσόρι

• Βαθιά εμπιστοσύνη στο παιδί, απεριόριστος σεβασμός στις ικανότητές του. Η Μοντεσσόρι πίστευε ότι τα παιδιά είναι μοναδικά άτομα που πρέπει να τα σεβόμαστε και να τα αντιμετωπίζουμε με αξιοπρέπεια.
• Ελευθερία και όρια. Η έννοια της ελευθερίας και των ορίων αποτελούν τη βάση για το χτίσιμο της αυτοπειθαρχίας. Το παιδί πρέπει να ζει την δική του ζωή και το τώρα…

να κινηθεί, να μελετήσει αυθόρμητα τον κόσμο γύρω του, χωρίς περιορισμούς.

• Αυτοκατευθυνόμενη μάθηση. Η Μοντεσσόρι πίστευε ότι τα παιδιά πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν τις δικές τους δραστηριότητες και να εργάζονται με το δικό τους ρυθμό. Πίστευε ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όταν ασχολούνται και ενδιαφέρονται για αυτό που κάνουν.
• Προετοιμασμένο περιβάλλον. Πίστευε ότι το περιβάλλον της τάξης πρέπει να προετοιμαστεί προσεκτικά για να υποστηρίξει τη μάθηση και την ανάπτυξη των παιδιών. Το περιβάλλον πρέπει να είναι ασφαλές, τακτοποιημένο και αισθητικά ευχάριστο, με τα υλικά οργανωμένα και προσβάσιμα στα παιδιά, ώστε να μπορούν να εργαστούν ανεξάρτητα και να επιλέξουν δραστηριότητες που τα ενδιαφέρουν.

Βασικές αρχές της Μαρίας Μοντεσσόρι

Ενώ η προσέγγιση Μοντεσσόρι έχει τις ρίζες της στην προσχολική εκπαίδευση, οι αρχές της έχουν προσαρμοστεί σε άλλες ηλικιακές ομάδες και εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένων του δημοτικού, καθώς και του γυμνασίου. Επίσης έχει εφαρμοστεί σε προγράμματα ειδικής αγωγής, κατάρτισης εκπαιδευτικών και κοινοτικής ανάπτυξης.

Το αντίκτυπο στην προσχολική εκπαίδευση.

Η προσέγγιση της Μαρίας Μοντεσσόρι στην εκπαίδευση είχε βαθύ αντίκτυπο στην προσχολική εκπαίδευση και συνεχίζει να ασκεί επιρροή σήμερα.

Οι ιδέες της για την ανάπτυξη και τη μάθηση των παιδιών έχουν διαμορφώσει μια μοναδική εκπαιδευτική φιλοσοφία η οποία είναι απόδειξη της δύναμης της καινοτόμου σκέψης, της προσεκτικής παρατήρησης και του βαθύ σεβασμού για τις δυνατότητες κάθε παιδιού.

Η μέθοδος της Μοντεσσόρι είναι ένας τρόπος ζωής. Είναι κάτι πολύ περισσότερο από δραστηριότητες, ή εκπαιδευτικό υλικό, ή χώρους. Η Μοντεσσοριανή μέθοδος αρχικά πρέπει να μας επηρεάσει ως προς τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε στο παιδί μας, αλλά και στα παιδιά που ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή.

Φωτοτράπεζα for kids https://for-kids.gr/product-category/fototrapezes/

Η προσέγγιση της Μαρίας Μοντεσσόρι στην εκπαίδευση