Πίνακας περιεχομένων

Πριν βιαστείς να ανησυχήσεις εάν το παιδί σου αντιμετωπίζει δυσκολίες στη μαθησιακή διαδικασία, βεβαιώσου ότι ο τρόπος που του μαθαίνεις κάτι εσύ ή το σχολείο, του ταιριάζει. Η μάθηση θέλει τρόπο, όχι κόπο. Αυτό το άρθρο προσφέρει μία νέα οπτική σε γονείς και εκπαιδευτικούς που θέλουν να παρέχουν σε κάθε παιδί μία εξατομικευμένη μέθοδο διδασκαλίας.

Μαθησιακή αδυναμία ή ακατάλληλη μέθοδος διδασκαλίας;

Η περίοδος της προσαρμογής στο σχολείο έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και πολλοί γονείς και εκπαιδευτικοί προσμένουν αγωνιωδώς την εμφάνιση των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Επίσης, οι προσδοκίες για την κοινωνική ζωή των μαθητών είναι υψηλές, εφόσον αναμένεται ότι έχουν ήδη προσαρμοστεί στο σχολικό περιβάλλον. Από την άλλη, τα παιδιά καλούνται να λάβουν πληθώρα πληροφοριών και να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις του εκπαιδευτικού συστήματος. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι οι μαθητές που αντιμετωπίζουν δυσκολία στην εκμάθηση νέων γνώσεων, αλλά και κοινωνικών δεξιοτήτων. Άραγε κάτι τέτοιο οφείλεται σε μία προσωπική τους αδυναμία ή μήπως την ευθύνη κατέχει ο τρόπος διδασκαλίας, ο οποίος δεν αφουγκράζεται τις μαθησιακές ανάγκες, τις δυνατότητες και τα ταλέντα κάθε παιδιού;

Η μάθηση θέλει τρόπο, όχι κόπο
Η μάθηση θέλει τρόπο, όχι κόπο

Think outside the box!

Αρκετοί ερευνητές, προκειμένου να διαλευκάνουν τα παραπάνω εύλογα ερωτήματα, προσπάθησαν να απομακρυνθούν από την παραδοσιακή ιδέα ότι η έννοια της Γενικής Νοημοσύνης λειτουργεί ως καθοριστικός παράγοντας πρόβλεψης της ακαδημαϊκής και επαγγελματικής επιτυχίας ενός ανθρώπου. Πιο συγκεκριμένα, ένας σημαντικός αριθμός μελετητών (Bar-On,1997. Cooper & Sawaf, 1997. Goleman, 1995. Salovey & Mayer, 1990), εξέφρασαν έντονες αντιρρήσεις ως προς τη συγκεκριμένη ικανότητα της Γενικής Νοημοσύνης και υποστήριξαν ότι είναι ανεπαρκής για την πρόβλεψη συγκεκριμένων παραμέτρων της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας. Ειδικότερα, επισήμαναν ότι στην λειτουργικότητα της Γενικής Νοημοσύνης δεν εμπίπτει η ικανότητα να προβλέπει την επιτυχία στην εργασία, τον έλεγχο των συναισθημάτων και των κοινωνικών ικανοτήτων. Έτσι, ουκ ολίγοι θεωρητικοί οδηγήθηκαν στην αναζήτηση εναλλακτικών τρόπων περιγραφής και κατανόησης της ανθρώπινης νοημοσύνης. 

Η μάθηση θέλει τρόπο, όχι κόπο

Πες μου τα ταλέντα του παιδιού σου, να σου πω ποιος τύπος νοημοσύνης είναι!

Ένας από τους πρώτους ειδικούς, ο οποίος με τη θεωρεία του περί πολλαπλής νοημοσύνης επέκτεινε την εν λόγω έννοια, ήταν ο Gardner (1983). Ειδικότερα, επισήμανε ότι η νοημοσύνη έχει πολλαπλές διαστάσεις και κατέληξε στις εξής μορφές της:

  • Γλωσσολογική Νοημοσύνη. Είναι η ικανότητα να χρησιμοποιεί κανείς τη γλώσσα (προφορικά ή γραπτά) για να εκφράζει τις σκέψεις του. Περικλείει τις επί μέρους ικανότητες της κατάλληλης χρήσης λεξιλογίου, της γλωσσικής ανάλυσης και της κατανόησης μεταφορικών εκφράσεων.
  • Λογικο-μαθηματική Νοημοσύνη. Είναι η λογική ικανότητα και η ικανότητα λύσης μαθηματικών και επιστημονικών προβλημάτων.
  • Νοημοσύνη Χώρου. Σχετίζεται με την ικανότητα οπτικής αντίληψης του χώρου με ακρίβεια και ικανότητα σχηματισμού νοητικών εικόνων, όπως για παράδειγμα η δημιουργία χαρτών.
  • Κιναισθητική Νοημοσύνη. Είναι η ικανότητα να μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί καλά και να ελέγχει το σώμα του. Επίσης, να εκφράζει αισθήματα και ιδέες μέσω της κίνησης.
  • Μουσική Νοημοσύνη. Σχετίζεται με την ικανότητα αναγνώρισης, παραγωγής και μετατροπής μουσικών μορφών.
  • Διαπροσωπική Νοημοσύνη. Αφορά στην ικανότητα αντίληψης των διαθέσεων, αισθημάτων και κινήτρων άλλων ατόμων. Οι άνθρωποι που έχουν υψηλή διαπροσωπική νοημοσύνη τείνουν προς την εξωστρέφεια, είναι ευαίσθητοι στα προβλήματα των άλλων κι έχουν την ικανότητα να λειτουργούν συνεργατικά μέσα σε μία ομάδα.
  • Ενδοπροσωπική Νοημοσύνη. Είναι μία μορφή ενδοσκόπησης και αυτογνωσίας. Αφορά στην ικανότητα να σχηματίζει κανείς μία ακριβή εικόνα εαυτού, να αντιλαμβάνεται τις προσωπικές του διαθέσεις, αισθήματα και κίνητρα, καθώς και να δρα βάσει αυτής της γνώσης.
  • Νατουραλιστική Νοημοσύνη. Χαρακτηρίζει τα άτομα τα οποία έχουν μία ιδιαίτερη ευαισθησία προς το φυσικό περιβάλλον, αρέσκονται να βρίσκονται κοντά στη φύση και ενδιαφέρονται για τη μελέτη αυτής. 

Επομένως, πριν βιαστούμε να χαρακτηρίσουμε ένα παιδί αδύναμο ως προς την εκμάθηση νέας γνώσης, ας βεβαιωθούμε ότι ο τρόπος διδασκαλίας και οι μαθησιακές ευκαιρίες που του παρέχουμε, αφουγκράζονται τις ανάγκες και τα ταλέντα του. Η θεωρία λοιπόν περί πολλαπλών διαστάσεων της νοημοσύνης, όχι μόνο διευρύνει τους ορίζοντες της εκπαίδευσης, αλλά αποτελεί εφαλτήριο για μία σειρά σύγχρονων διδακτικών μεθόδων.

Δέσποινα Αθανασίου

Δέσποινα Αθανασίου

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας- Εκπαιδευτικός

Η Δέσποινα Αθανασίου είναι Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας και Εκπαιδευτικός. Το όνειρό της είναι να εμφυσήσει σε κάθε οικογένεια μία νέα νοοτροπία. Μία καινούρια οπτική, η οποία θα βλέπει τα λάθη ως ευκαιρία μάθησης, θα αντιλαμβάνεται την ατέλεια ως μοναδικότητα και θα μετατρέπει τη δυσκολία σε δύναμη.

Διαβάστε περισσότερα

  • Gardner, H. (1983). Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. New York: Basic Books.
  • Bar-On, R. (1997). The Emotional Quotient Inventory (EQ-i): Technical manual. Toronto, Canada: Multi-Health Systems, Inc.
  • Cooper, R. K., & Sawaf, A. (1997). Executive EQ: Emotional intelligence in leadership and organizations. New York: Putnam.
  • Goleman, D. (1995). Η συναισθηματική νοημοσύνη. Γιατί το «EQ είναι πιο σημαντικό από το IQ. Αθήνα: Πεδίο.
  • Mayer, J. D., DiPaolo, M. T., & Salovey, P. (1990). Perceiving affective content in ambiguous visual stimuli: A component of emotional intelligence. Journal of Personality Assessment, 54, 772-781.