Σύμφωνα με την Ελληνική Εταιρεία για τη ΔΕΠ-Υ, αυτή είναι από τις συχνότερες νευροαναπτυξιακές διαταραχές της παιδικής ηλικίας, η οποία σε μεγάλο βαθμό, συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή.

Διερευνώντας λοιπόν τα  κύρια συμπτώματα, όπως αυτά ορίζονται από τον DSM-IV, θα λέγαμε ότι αυτά είναι η απροσεξία, η παρορμητικότητα και η υπερκινητικότητα. Κάποιες από τις ενδεικτικές συμπεριφορές του παιδιού που θα μας βάλει σε υποψίες μπορεί να είναι οι ακόλουθες:

ΔΕΠΥ – Τύπος Απροσεξίας

• δεν μπορεί να συγκεντρωθεί
• αποσπάται εύκολα από άσχετα ερεθίσματα
• δε δίνει σημασία στις λεπτομέρειες
• κάνει λάθη απροσεξίας
• δυσκολεύεται να ακολουθήσει οδηγίες
• αποφεύγει εργασίες που απαιτούν συστηματική πνευματική προσπάθεια
• ξεχνά τις σχολικές εργασίες
• χάνει πράγματα
• γενικά είναι ανοργάνωτος/η

ΔΕΠΥ – Τύπος Παρορμητικότητας/Υπερκινητικότητας

• δυσκολεύεται να παραμείνει καθισμένος/η
• κουνάει χέρια, πόδια, ή στριφογυρίζει στην καρέκλα
• σηκώνεται όταν δεν επιτρέπεται
• τρέχει και σκαρφαλώνει υπερβολικά
• αντιδρά χωρίς να σκέφτεται
• απαντάει πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση
• μιλάει συνεχώς
• δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του
• στα παιχνίδια δυσκολεύεται να ακολουθεί κανόνες
• διακόπτει ή ενοχλεί τους άλλους

ΔΕΠΥ – Συνδυασμένος Τύπος:

Είναι επίσης συνηθισμένος τύπος ΔΕΠΥ στα παιδιά και στους εφήβους, όπου παρουσιάζεται συνδυασμός κάποιων από τα παραπάνω συμπτώματα. 

Ποιές είναι, όμως, οι επιπτώσεις στη ζωή ενός παιδιού-εφήβου με ΔΕΠ-Υ; Tα παιδιά συχνά παρουσιάζουν:

  • Μειωμένη σχολική επίδοση
  • Προβλήματα συμπεριφοράς
  • Δυσκολία στην κοινωνικοποίηση
  • Άγχος
  • Εκρήξεις θυμού-αδυναμία διαχείρισης συναισθημάτων
  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Η συμβολή του mindfulness σε παιδιά και ενήλικες με ΔΕΠ-Υ

Σύμφωνα με τον Dr Jon Kabat- Zinn mindfulness (ενσυνειδητότητα) ορίζεται ως «η γνώση που απορρέει από την εκ προθέσεως παρατήρηση της εμπειρίας μας (σωματικές αισθήσεις, συναισθήματασκέψεις) στο παρόν, χωρίς κριτική και με φιλική περιέργεια». Με άλλα λόγια δίνουμε προσοχή σε αυτό που συμβαίνει στην παρούσα στιγμή, χωρίς να μας απασχολεί το παρελθόν ή το μέλλον και χωρίς να ασκούμε κριτική σε αυτό που συμβαίνει.

Αποτελεί λοιπόν μια ολιστική προσέγγιση της λειτουργίας του νου και του σώματος. Η εξάσκηση στην ενσυνειδητότητα έχει εκπληκτικά αποτελέσματα σε παιδιά και ενήλικες καθώς τους επιτρέπει να μετατρέπουν τις δυσάρεστες εμπειρίες σε αρμονικές, να καλλιεργήσουν τη συναισθηματική νοημοσύνη (ενσυναίσθηση, διαχείριση θυμού κλπ), να αντιμετωπίσουν προβλήματα άγχους.

Στοιχεία από έρευνα που διεξήχθη από ψυχιάτρους στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια σε άτομα με ΔΕΠ-Υ, παιδιά και ενήλικες, χρησιμοποιώντας τις τεχνικές της ενσυνειδητότητας, έδειξε σταδιακή μείωση των στοιχείων της υπερκινητικότητας και βελτίωση της προσοχής (Zylowska et al. 2008). 

Συμπληρωματικά, νέες μελέτες της εγκεφαλικής δραστηριότητας κατά την  πρακτική εξάσκηση στο mindfulnesss, έδειξαν ότι αυτό αυξάνει τις συνδέσεις στον μετωπιαίο λοβό του εγκεφάλου, ο οποίος ευθύνεται για την προσοχή, τη λειτουργία της μνήμης αλλά και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Αναπτύσσοντας ένα παιδί την επικέντρωση στην παρούσα στιγμή, μαθαίνει να έχει επίγνωση των πράξεών του, να αυτορυθμίζει τη συμπεριφορά του, ελέγχοντας τον παρορμητισμό και τα συναισθήματά του.

Με τη συστηματική πρακτική τεχνικών και παιχνιδιών mindfulness το παιδί γίνεται πιο συνεργάσιμο και υπεύθυνο, με βελτιωμένη την ικανότητα οργάνωσης και αυτορύθμισης, πιο ανθεκτικό και με υψηλότερη αυτοεκτίμηση!

Ας δούμε στην πράξη μερικές τεχνικές…

Εστιάζω στις αισθήσεις μου

(Κατάλληλη για παιδιά από 3 ετών)

Συγκεντρώστε διάφορα αντικείμενα όπως πετρούλες, ξύλα, φτερά, διάφορα παιχνίδια από διαφορετικό υλικό που θα προκαλούσε ενδιαφέρον στην αίσθηση της αφής.

Δώστε σε κάθε παιδί (αν πρόκειται για τάξη ή για ομάδα) από ένα αντικείμενο και ζητήστε από κάθε παιδί να το περιεργαστεί με το χέρι του.

Ζητήστε από το καθένα να σας πει ποια είναι η αίσθηση του αντικειμένου στο χέρι του. Βοηθήστε το με ερωτήσεις όπως: πώς νιώθεις το αντικείμενο στο χέρι σου; Τι σχήμα έχει; Είναι μικρό ή μεγάλο; Ζεστό ή κρύο; Μαλακό ή σκληρό; 

Έπειτα, μπορείτε να αλλάξετε το αντικείμενο και να ζητήσετε να σας πει ποιες είναι οι διαφορές με το προηγούμενο.

Αντίστοιχη άσκηση μπορεί να γίνει διεγείροντας την αίσθηση της όσφρησης.

Παίρνοντας διάφορα μυρωδάτα αντικείμενα όπως λουλούδια, φρέσκα βότανα, ένα αρωματικό κερί, προκαλέστε τα παιδιά να μυρίσουν.

Ζητήστε κατόπιν να σας πουν πως αισθάνονται μυρίζοντας το καθένα ξεχωριστά και τι γίνεται στο σώμα τους.

Πιθανόν να συνδέσουν τη μυρωδιά με κάποια εμπειρία ή και μνήμη π.χ η κανέλα μου θυμίζει Χριστούγεννα ή η μέντα μου θυμίζει την οδοντόκρεμά μου.

Αναπνοή φερμουάρ

Καλέστε τα παιδιά να καθίσουν οκλαδόν και καθοδηγήστε τα ως εξής:

Φανταστείτε ότι έχετε ένα φερμουάρ που ξεκινάει κάτω από τον αφαλό και καταλήγει στη μύτη.

Πάρτε μια εισπνοή, κλείστε το φερμουάρ αργά μέχρι τη μύτη και κρατήστε για λίγο την αναπνοή σας.

Κατεβάστε σιγά –σιγά το φερμουάρ μέχρι τον αφαλό και βγάλτε τον αέρα.

Μπορείτε να επαναλάβετε τρεις φορές και ζητήστε να σας πουν τι παρατήρησαν σχετικά με την αναπνοή τους. Πως ήταν αυτή; Γρήγορη ή αργή, βαθιά ή ρηχή; Βοηθήστε τους να καταλάβουν ότι όπως και να ήταν η αναπνοή, είναι εντάξει. Είμαστε εκεί για να παρατηρήσουμε και να αποδεχτούμε ό,τι συμβαίνει σε κλίμα ασφάλειας και χωρίς κρίση!

Πηγές:

https://www.adhdhellas.org/ekpaidefsi/goneis/item/470-ensynaisthisi-i-mindfulness

https://annakaharris.com/mindfulness-lessons/

https://therapin.gr

Εφαρμογή του mindfulness σε παιδιά σε τάξη ή σε ομάδα,  Σταυρούλα Γεωργακοπούλου, Ψυχολόγος, ημερίδα

Εγχειρίδιο εκπαίδευσης παιδικής γιόγκα Flower Kids Yoga, Οκτώβριος 2019, 42 έκδοση

Αλεξάνδρα Πετκοπούλου

Αλεξάνδρα Πετκοπούλου

Kids Yoga Instructor, Παιδαγωγός

Εκπαίδευση Πτυχίο:  Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας 2000 Μεταπτυχιακό: Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση, Πανεπιστήμιο Frederick 2016 Εργασιακή Εμπειρία Υπεύθυνη Σπουδών στο Κέντρο Εκπαίδευσης...

Διαβάστε περισσότερα