Με αφορμή τη μεγάλη απήχηση που είχε το live «Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να ακούει το σώμα του» με βάση την ομώνυμη σειρά συνεχίζουμε να δίνουμε απαντήσεις στα δικά σας ερωτήματα στη μορφή άρθρων.

Ερώτηση 2

Να αφήσω το παιδί μου να σηκωθεί γρήγορα από το τραπέζι, επειδή θέλει να πάει να παίξει ή επειδή δεν του αρέσει το φαγητό, χωρίς να επιμείνω;

Απάντηση

Σε κάθε περίπτωση, με το να επιμείνει ένας γονιός δεν οδηγεί στα επιθυμητά αποτελέσματα.
Αντιθέτως, όλες οι έρευνες δείχνουν πως μία τέτοια τακτική περνάει πολλά λανθασμένα μηνύματα, τα οποία μπορεί να επηρεάσουν τόσο άμεσα όσο και έμμεσα τη σχέση που θα αναπτύξει ένα παιδί με το φαγητό και το σώμα του, όχι μόνο στο άμεσο μέλλον, αλλά και μακροπρόθεσμα (ως ενήλικας)!

Αυτό που θα σας πρότεινα για αρχή, θα ήταν το να εστιάσετε λιγάκι στις συνθήκες του γεύματος – παρά στο αποτέλεσμα (πόσο τρώει ή δεν τρώει το παιδί).

Τι συνθήκες επικρατούν κατά τη διάρκεια του γεύματος;
Υπάρχει ηρεμία; Μήπως υπάρχουν πιθανές πηγές απόσπασης προσοχής (όπως τηλεόραση, ακόμη και με κλειστό ή χαμηλόφωνο ήχο, κινητό ή τάμπλετ στο τραπέζι);

Πώς γίνεται η μετάβαση στη στιγμή του γεύματος;
Καταλαβαίνει το παιδί πως τώρα πρόκειται να πραγματοποιηθεί μία διαδικασία (η κατανάλωση φαγητού), η οποία αποτελεί σημαντική στιγμή για όλη την οικογένεια; (Στιγμή σύνδεσης με το σώμα του, αλλά και με τους γύρω του, πηγή αυτό-φροντίδας προς το σώμα του.)

Υπάρχει βιασύνη/άγχος τη στιγμή του φαγητού;
Ποια είναι η συναισθηματική ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια του φαγητού;

Υπάρχουν σταθερές ώρες και συνθήκες γευμάτων μέσα στη μέρα;
Πεινάει το παιδί όταν ξεκινάει ένα γεύμα ή μήπως δεν έχει μεσολαβήσει αρκετή ώρα από το προηγούμενο ενδιάμεσο γεύμα, ώστε να χρειάζεται ξανά τροφή;

Σχετικά με τις διατροφικές προτιμήσεις….

Ίσως θα ήταν μία καλή ιδέα να συζητήσετε με το παιδί σας.
Τι είναι αυτό που δεν του αρέσει;
Μήπως κάτι στην υφή ή την όψη ενός φαγητού;

Με ποιους διαφορετικούς τρόπους θα ήθελε να δοκιμάσει το συγκεκριμένο τρόφιμο;
Μήπως θα μπορούσε να εμπλακεί με κάποιον τρόπο στη διαδικασία προετοιμασίας, ώστε να αυξηθεί η διάθεσή του να δοκιμάσει το φαγητό, στο οποίο συμμετείχε και το ίδιο κατά την παρασκευή του;

Ρωτήστε τη γνώμη του, δείξτε του σεβασμό προς τις ιδιαίτερες προτιμήσεις του, ενώ παράλληλα κάνετε σαφές πως όλα τα τρόφιμα θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν στο εβδομαδιαίο μενού (ποικιλία).

Μπορείτε να φροντίσετε, ώστε να υπάρχει πάντοτε τουλάχιστον ένα τρόφιμο στο τραπέζι, το οποίο καταναλώνει ευχάριστα (ακόμη και εάν το κύριο γεύμα δεν το καταναλώνει – προς το παρόν).

Ερώτηση 3

Τι κάνω εάν το παιδί μου φεύγει νηστικό για το σχολείο (χωρίς πρωινό) και δεν τρώει ούτε δεκατιανό στο σχολείο; Δεν πρέπει να επιμείνω; Το αφήνω έτσι;

Απάντηση

Θα χώριζα την απάντηση σε 3 βασικά μέρη:

1. Το πρωινό γεύμα θα ήταν πολύ βοηθητικό να πραγματοποιείται, εάν γίνεται, με όλη την οικογένεια μαζί, όσο πιο συχνά είναι εφικτό.
Έτσι, θα έχετε την ευκαιρία να αποτελείτε ένα ζωντανό – σιωπηλό – πρότυπο διατροφικής συμπεριφοράς.
Για αρχή, θα μπορούσατε ίσως να ξεκινήσετε από τα Σαββατοκύριακα, εάν σας είναι πιο δύσκολο τις καθημερινές.
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπει εσάς να τρώτε πρωινό γεύμα και αυτό είναι που έχει τελικά μεγαλύτερη αξία/επίδραση, παρά το να του λέτε τι να κάνει.
Το τι βλέπει εσάς να κάνετε, ακόμη κι αν δεν το κάνει και το ίδιο αυτή τη στιγμή.
(Δε χρειάζεται να πείτε τίποτα άλλο εκείνη τη στιγμή.)

2. Ίσως είναι μία καλή ιδέα να αρχίσετε να επενδύετε περισσότερο σε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν την επαφή με τρόφιμα, ώστε να εξοικειωθεί με αυτά και να λάβει μέρος στη διαδικασία επιλογής ή ακόμη και την προετοιμασία του πρωινού του γεύματος, αλλά και των ενδιάμεσων σνακ.

Οι έρευνες δείχνουν πως όταν ένα παιδί εμπλέκεται ενεργά στη διαδικασία προετοιμασίας ενός γεύματος, έχει περισσότερες πιθανότητες να θελήσει να το δοκιμάσει.

Και πάλι, αυτή η τακτική δε χρησιμοποιείται σαν “τρικ” για να το ξεγελάσουμε να φάει περισσότερο από όσο πραγματικά χρειάζεται.
Αλλά για να δημιουργήσουμε το κατάλληλο πλαίσιο, μέσα στο οποίο θα μπορεί να συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες και επιθυμίες του σώματός του και να τις σέβεται, χωρίς να δέχεται πίεση.

3. Σε ανύποπτο χρόνο – όχι κατά τη διάρκεια του γεύματος – θα μπορούσε να γίνει μία όμορφη και χαλαρή συζήτηση γύρω από το ρόλο που έχει το φαγητό στη ζωή μας συνολικά.
Να αναφερθεί η σημασία της τροφής για τη λειτουργία του σώματος, καθώς επίσης και τα πολύτιμα οφέλη που μας χαρίζει καθημερινά στη ζωή μας.

Σε κάθε περίπτωση, η επιμονή φέρνει αντίθετα αποτελέσματα και είναι πολύ πιθανό να δημιουργήσει επιπλέον, ακόμη πιο σύνθετες συνέπειες που θα διαταράξουν τη σχέση του παιδιού με το φαγητό μακροπρόθεσμα.

Χρειάζεται πρώτα από όλα να δείξουμε και εμείς υπομονή, εμπιστοσύνη και σεβασμό προς ένα παιδί, ώστε να μπορέσει και αυτό με τη σειρά του να δείξει εμπιστοσύνη και σεβασμό προς τις δικές του ανάγκες.
Άλλωστε μονάχα εκείνο ζει μέσα σε αυτό το σώμα και είναι εξαιρετικά σημαντικό να μπορεί να είναι σε σύνδεση με αυτό.

*Υποσημείωση: Όταν ένα παιδί με το που βρει «ευκαιρία», επιλέγει να τρώει λιγότερο ή ακόμη και καθόλου (πχ. στο διάλειμμα στο σχολείο), αυτό ενδεχομένως να αποτελεί ένα σημάδι ότι δέχεται πίεση για το πόσο «πρέπει» να τρώει κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης ημέρας.

Ερώτηση 4

Συμφωνώ πως είναι καλό ένα παιδί να ακούει το σώμα του.

Και εάν υποσιτίζεται; Τι κάνω; Δεν πρέπει να το πιέσω να φάει περισσότερο;

Απάντηση

Ένα ερώτημα με μεγάλο ενδιαφέρον που απασχολεί πολλούς γονείς.

Αρχικά είναι σημαντικό να προσδιοριστεί το τι σημαίνει “υποσιτίζομαι” και πώς αυτό αξιολογείται.

Έχει γίνει αξιολόγηση με βάση τις κατάλληλες καμπύλες ανάπτυξης για την ηλικία; Παρατηρείται κάποια ανησυχητική τάση στο φυσιολογικό ρυθμό της ανάπτυξης σε σύγκριση με παλιότερες περιόδους;

Ή μήπως υπάρχουν εργαστηριακές εξετάσεις που υποδηλώνουν ανεπαρκή πρόσληψη (ή/και απορρόφηση) συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών;

Σε περίπτωση που πραγματικά υπάρχει τεκμηριωμένα ανεπαρκής πρόσληψη ενέργειας συνολικά ή μεμονωμένων θρεπτικών συστατικών, τότε είναι σημαντικό να αξιολογηθούν τα αίτια.

Επικρατούν οι κατάλληλες, ευνοϊκές συνθήκες γεύματος, ώστε να μπορέσει το παιδί να έρθει σε επαφή με το σώμα του;

Μήπως κυριαρχεί η βιασύνη, το στρες ή άλλες πηγές απόσπασης προσοχής (όπως τηλεόραση) κατά τη διάρκεια του γεύματος;

Έχει μειωμένη όρεξη; Μήπως το απασχολεί κάτι; Μήπως υπάρχει κάποια σωματική ενόχληση που το κάνει να αισθάνεται δυσφορία και γι’ αυτό καταναλώνει λιγότερο φαγητό;

Μήπως έχει δεχθεί αρκετές πιέσεις και σχόλια για το πόσο “πρέπει” να τρώει;

(Συχνά παρατηρούμε πως αυτό έχει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα… Ενεργοποιεί την αντιδραστικότητα).

Μήπως θα ήταν δεκτικό στο να πειραματιστεί με νέες εκδοχές των παραδοσιακών συνταγών που ήδη κάνετε, ώστε να του προσφέρουν μεγαλύτερη γευστική ικανοποίηση;

Εάν πραγματικά το παιδί σας τρώει λιγότερο από τις πραγματικές, βιολογικές του ανάγκες… αυτό σημαίνει πως αυτή τη στιγμή κάτι το παρεμποδίζει από το να ακούει το σώμα του.

Θυμηθείτε: Παραμένει ως βασική προτεραιότητα το να το βοηθήσουμε να καλλιεργήσει ξανά αυτή τη σύνδεση και όχι να του επιβάλλουμε εμείς το πόσο “πρέπει” να πάει, καθώς κάτι τέτοιο μονάχα θα επιδεινώσει τη σχέση του με το φαγητό.

Όποια και εάν είναι τα αίτια που εξηγούν την τρέχουσα κατάσταση, μας ενδιαφέρει να τα εντοπίσουμε, να τα κατανοήσουμε και να τα προσεγγίσουμε με πολύ μεγάλη προσοχή, ώστε να μην κλονιστεί ο σεβασμός και η εμπιστοσύνη του παιδιού σας προς το σώμα του: το μοναδικό σπίτι, μέσα στο οποίο θα ζήσει την πολύτιμη ζωή του. Τέλος, ας μην ξεχνάμε πως κάθε παιδί έχει το δικό του, εντελώς μοναδικό ρυθμό ανάπτυξης και πως το σωματικό του βάρος καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη γενετική προδιάθεση.

Ερώτηση 5

Ποια είναι η γνώμη σας για την τρέχουσα αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας;

Απάντηση

Θέλω να σας ευχαριστήσω πάρα πολύ που θίγετε αυτό το τόσο σημαντικό και ευαίσθητο θέμα.

Δυστυχώς, μέχρι τώρα επικρατεί μία τελείως δυσλειτουργική στάση στο κομμάτι προσέγγισης των παιδιών, η οποία τελικά μονάχα όφελος δεν έχει!

Κάπου εδώ ξεκινάει η συζήτηση για πολλά διαφορετικά ζητήματα με μεγάλο βάθος και ποικίλες προεκτάσεις.

Ας μείνουμε για αρχή στο εξής:

Το να κάνεις έναν άνθρωπο – και στη συγκεκριμένη περίπτωση ένα παιδί (!) – να αισθάνεται ντροπή και ενοχή για το σώμα του… ΔΕΝ είναι μέθοδος “κινητοποίησης“.

Αυτό ακριβώς είναι το στίγμα του βάρους και περιλαμβάνει τη διαφορετική αντιμετώπιση που δέχονται οι άνθρωποι βάσει του μεγέθους του σώματός τους.

Πρόκειται για την πιο συχνή μορφή κοινωνικά αποδεκτού (!) ρατσισμού με καταστροφικές συνέπειες για τη σωματική, ψυχική και πνευματική υγεία των ατόμων. Ανάμεσα στις πρωταρχικές πηγές που το πυροδοτούν συγκαταλέγονται οι γιατροί και γενικότερα, οι επιστήμονες υγείας.

Οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης και την άγνοια.

Δυστυχώς, δε μας μιλάει κανείς για αυτό.

Όλοι το γνωρίζουμε ότι υπάρχει – έστω διαισθητικά -, αλλά σιωπούμε.

Βλέπω, όμως, πως τον τελευταίο καιρό έχουν αρχίσει να γίνονται σημαντικές αλλαγές και πλέον όλες οι επίσημες κατευθυντήριες συστάσεις το αναφέρουν ολοένα και πιο έντονα και αναδεικνύουν το πόσο επιβλαβές είναι για την υγεία.

Στο εξωτερικό υπάρχουν ολοκληρωμένες προσεγγίσεις και εκπαιδεύσεις παιδιάτρων, ώστε να μπορούν να βοηθούν ουσιαστικά και μακροπρόθεσμα τα παιδιά, χωρίς να τα στιγματίζουν και χωρίς να τους δημιουργούν άγχος, ενοχές, ντροπή και μίσος για το σώμα τους.

Και τέλος… ας μη ξεχνάμε!

Κάθε άνθρωπος έχει το δικό του σώμα.

Αυτό σημαίνει πως ΔΕΝ υπάρχει ένα συγκεκριμένο “ιδανικό βάρος” για όλους.

Κάθε άτομο έχει ένα ιδανικό εύρος βάρους, το οποίο είναι φυσιολογικό για εκείνον.

Η Μητέρα Φύση γνωρίζει.

Ας τη σεβαστούμε, ας την τιμήσουμε.

Και όλα θα κυλήσουν πιο καλά και πιο ομαλά.

Σειρά για εσένα που σου άρεσε αυτό το άρθρο:

Δες τη σειρά εδώ
Κωνσταντίνα Κατσανά

Κωνσταντίνα Κατσανά

Διαιτολόγος, Διατροφολόγος

Εκπαίδευση Πτυχίο: Τμήμα Επιστήμης Διατροφής & Διαιτολογίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2014 Μεταπτυχιακό: Εφαρμοσμένη Διατροφή & Διαιτολογία, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2017 Εργασιακή Εμπειρία Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Ελεύθερος Επαγγελματίας...

Διαβάστε περισσότερα